Faujasite-Na

Wzór chemiczny: (Na,Ca,Mg)₂(Si,Al)₁₂O₂₄·₁₅H₂O

Faujasyt-Na to uwodniony glinokrzemian sodu, wapnia i magnezu z grupy zeolitów, tworzący charakterystyczne, bezbarwne lub białe kryształy o kształcie ośmiościanu.

## Charakterystyka Faujasyt-Na jest minerałem z grupy zeolitów, zaliczanym do glinokrzemianów. Tworzy bardzo charakterystyczne, dobrze wykształcone, izometryczne kryształy, najczęściej przyjmujące formę ośmiościanów. Mogą one osiągać rozmiary do kilku milimetrów. Zazwyczaj występuje w postaci pojedynczych kryształów lub niewielkich grup narosłych na skale macierzystej. Jest minerałem kruchym. ## Właściwości fizyczne Faujasyt-Na charakteryzuje się twardością około 4.5-5 w skali Mohsa i stosunkowo niską gęstością, wynoszącą około 1.92 g/cm³. Ma szklisty połysk i jest przezroczysty do przeświecającego. Nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest nierówny. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest najczęściej bezbarwny lub biały. Rzadziej spotykane są okazy o zabarwieniu bladożółtym lub brązowawym, co zwykle jest efektem obecności inkluzji lub domieszek. Nie wyróżnia się jego odmian handlowych ani barwnych. ## Historia i nazwa Nazwa "faujasyt" pochodzi od nazwiska Barthélemy'ego Faujasa de Saint-Fond (1741-1819), francuskiego geologa i wulkanologa, który jako pierwszy opisał skały z lokalizacji typowej minerału. Minerał został opisany przez Augustina Alexisa Damoura w 1842 roku. Przyrostek "-Na" wskazuje na dominację sodu w składzie chemicznym, odróżniając go od innych członków grupy faujasytu (Faujasyt-Ca, Faujasyt-Mg). ## Zastosowania Faujasyt, podobnie jak inne zeolity, ma duże znaczenie przemysłowe ze względu na swoją porowatą strukturę. Syntetyczne faujasyty (znane jako zeolity typu X i Y) są jednymi z najważniejszych katalizatorów w przemyśle petrochemicznym, używanymi w procesie krakingu katalitycznego do produkcji benzyny. Naturalne okazy mają znaczenie głównie naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4.5-5
Połysk: Szklisty
Rysa: Biała
Gęstość: 1.92
Łupliwość: Brak
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny: Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną faujasytu-Na jest forma jego kryształów - są to niemal idealne, ostre ośmiościany. Występowanie w pęcherzach pogazowych w skałach wulkanicznych, w towarzystwie innych zeolitów, jest również silną wskazówką. Jego niska twardość i gęstość pomagają w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Faujasyt-Na bywa mylony z innymi zeolitami o podobnym pokroju, jak chabazyt, który tworzy jednak kryształy zbliżone do sześcianów (romboedry). Analiza chemiczna jest często konieczna do odróżnienia go od innych członków grupy faujasytu (Faujasyt-Ca, Faujasyt-Mg). Od kwarcu odróżnia go znacznie niższa twardość i charakterystyczna forma kryształów. ## Formy kryształów Faujasyt-Na krystalizuje w układzie regularnym, tworząc niemal wyłącznie kryształy o pokroju ośmiościennym (oktaedrycznym). Kryształy te są zazwyczaj dobrze wykształcone, o ostrych krawędziach i gładkich ścianach. Rzadko tworzy bliźniaki.

Środowisko występowania

## Geneza Faujasyt-Na jest minerałem hydrotermalnym niskich temperatur. Powstaje w pęcherzach pogazowych i szczelinach w zasadowych skałach wulkanicznych, takich jak bazalty i fonolity. Krystalizuje z roztworów wodnych w późnych etapach stygnięcia lawy. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami z grupy zeolitów, takimi jak filipsyt, chabazyt, thomsonit, a także z kalcytem, aragonitem, augitem i oliwinem. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko, skąd pochodzą najlepsze okazy, to Kaiserstuhl w Badenii-Wirtembergii w Niemczech. Minerał ten znajdowany jest również w Limberg am Kaiserstuhl (Sasbach) w Niemczech oraz w kilku lokalizacjach w Czechach i na Hawajach (USA).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i przezroczystymi kryształami o formie idealnego ośmiościanu. Wysoko oceniane są grupy kryształów estetycznie rozmieszczone na niewielkiej matrycy skalnej. Wielkość kryształów jest kluczowa - okazy z kryształami przekraczającymi kilka milimetrów są rzadkie i poszukiwane. Połysk i brak uszkodzeń mechanicznych również znacząco podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane okazy pochodzą z klasycznej lokalizacji w Kaiserstuhl w Niemczech. To stamtąd pochodzą historyczne i referencyjne materiały, które stanowią wzorzec dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy faujasytu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Dopuszczalne jest krótkie płukanie w wodzie destylowanej, jednak należy unikać długotrwałego moczenia, ponieważ jako zeolit może on reagować z wodą. Należy go natychmiast i dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić jego strukturę. Faujasyt jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może spowodować jego odwodnienie i zniszczenie kryształów. Nie należy go podgrzewać ani czyścić myjkami ultradźwiękowymi. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy faujasytu najlepiej przechowywać w zamkniętych, stabilnych pojemnikach lub gablotach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na jego kruchość, należy unikać umieszczania go w miejscach narażonych na wstrząsy i wibracje.