Farringtonite

Wzór chemiczny: Mg<sub>3</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>

Farringtonit to niezwykle rzadki fosforan magnezu, znajdowany głównie w meteorytach, tworzący mikroskopijne, bezbarwne ziarna.

## Charakterystyka Farringtonit jest bardzo rzadkim minerałem z grupy fosforanów, składającym się głównie z fosforanu magnezu. Występuje w postaci bardzo małych, anhedralnych (nieprawidłowo wykształconych) ziaren lub zaokrąglonych agregatów, zwykle o rozmiarach nieprzekraczających kilkuset mikrometrów. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, jego cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez specjalistycznego sprzętu. Jest bezbarwny i przezroczysty. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością około 5 w skali Mohsa. Ma szklisty połysk i jest przezroczysty. Jego gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi około 2.81 g/cm³. Nie wykazuje fluorescencji w świetle ultrafioletowym. ## Barwy i odmiany Farringtonit jest zazwyczaj bezbarwny. Nie są znane żadne jego barwne odmiany ani nazwy handlowe, co wynika z jego ekstremalnej rzadkości i mikroskopijnych rozmiarów. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Olivera Cummingsa Farringtona (1864–1933), wieloletniego kuratora działu geologii w Muzeum Historii Naturalnej w Chicago (Field Museum of Natural History), który był wybitnym specjalistą w dziedzinie badań meteorytów. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1961 roku na podstawie znaleziska w meteorycie pallasytowym Springwater, odkrytym w Kanadzie w 1931 roku. ## Zastosowania Farringtonit nie ma żadnych zastosowań przemysłowych ani komercyjnych. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, szczególnie dla specjalistów zajmujących się meteorytami.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
2.81
Łupliwość
Dobra wzdłuż {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja farringtonitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod laboratoryjnych, takich jak mikroskopia elektronowa z analizą EDS (spektroskopia dyspersji energii) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). W warunkach kolekcjonerskich jest nierozpoznawalny ze względu na mikroskopijne rozmiary i występowanie wewnątrz innych minerałów. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi fosforanami występującymi w meteorytach, takimi jak stanfieldyt czy graftonit. Odróżnienie wymaga precyzyjnej analizy składu chemicznego – farringtonit jest czystym fosforanem magnezu, podczas gdy inne minerały zawierają dodatkowo żelazo, wapń lub mangan. ## Formy kryształów Zazwyczaj tworzy anhedralne, zaokrąglone ziarna lub niewielkie, nieregularne agregaty wtopione w matrycę meteorytu, często w obrębie kryształów oliwinu lub na granicy oliwinu i fazy metalicznej (kamacytu/taenitu).

Środowisko występowania

## Geneza Farringtonit jest minerałem pochodzenia pozaziemskiego. Powstaje w meteorytach żelazno-kamiennych, głównie pallasytach. Jego geneza wiąże się z procesami zachodzącymi wewnątrz macierzystych asteroid, gdzie w warunkach bardzo niskiej prężności tlenu dochodziło do reakcji między krzemianami (oliwinem) a pierwotnym fosforem. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje przede wszystkim z oliwinem oraz stopem żelazowo-niklowym (kamacytem i taenitem), które tworzą główną masę pallasytów. Towarzyszą mu również inne, rzadkie fosforany, takie jak stanfieldyt, a także schreibersyt i troilit. ## Lokalizacje Potwierdzone stanowiska występowania farringtonitu to wyłącznie meteoryty. Został zidentyfikowany m.in. w pallasytach: Springwater (Saskatchewan, Kanada – miejsce typowe), Brenham (Kansas, USA), Imilac (pustynia Atakama, Chile) oraz Krasnojarsk (Rosja).

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z farringtonitem jest w praktyce tożsama z jakością samego meteorytu, w którym się on znajduje. Dla kolekcjonerów i badaczy liczy się przede wszystkim potwierdzenie obecności minerału za pomocą analizy naukowej. Ponieważ farringtonit jest niewidoczny gołym okiem, jego "atrakcyjność wizualna" nie jest kryterium oceny. Wartość ma sam fakt posiadania udokumentowanego okazu tego ekstremalnie rzadkiego minerału. ## Popularne stanowiska Najbardziej znane okazy pochodzą z klasycznych lokalizacji pallasytów, takich jak Springwater, Brenham i Imilac. Fragmenty tych meteorytów, w których zidentyfikowano farringtonit, są niezwykle cenione w wyspecjalizowanych kolekcjach.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z farringtonitem, ze względu na ich naturę (zwykle fragmenty meteorytów), nie powinny być czyszczone na mokro. Wszelkie zanieczyszczenia należy usuwać wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza (z zachowaniem ostrożności). ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, kwasami i detergentami, które mogą uszkodzić zarówno sam farringtonit, jak i otaczającą go materię meteorytu (głównie metaliczną). Meteoryty pallasytowe są podatne na rdzewienie, dlatego kluczowe jest utrzymywanie niskiej wilgotności. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w suchym środowisku, najlepiej w szczelnym pojemniku (membranowym lub z tworzywa) z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć (np. żelu krzemionkowego). Należy chronić je przed kurzem i zmianami temperatury.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej