Fangite

Wzór chemiczny: Tl¹⁺₃As⁵⁺S²⁻₄

Fangit to bardzo rzadki siarkoarsenian talu, wyróżniający się głęboką, czerwoną barwą i występowaniem w formie drobnych, anhedralnych ziaren.

## Charakterystyka Fangit jest bardzo rzadkim minerałem z grupy siarkosoli, chemicznie klasyfikowanym jako siarkoarsenian talu. Występuje zazwyczaj w postaci bardzo drobnych, nieregularnych (anhedralnych) ziaren, rzadko przekraczających 100 mikrometrów. Jego najbardziej charakterystyczną cechą wizualną jest intensywna, głęboka czerwień, przechodząca w odcienie bordowe. Ze względu na ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, jest minerałem znanym głównie w środowisku naukowym. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, z twardością w skali Mohsa wynoszącą zaledwie 2-2.5, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Jest przeświecający i charakteryzuje się pomarańczową rysą. Jego połysk nie został precyzyjnie określony, ale dla minerałów o podobnym składzie i wyglądzie jest on zazwyczaj żywiczny do diamentowego. Przełam jest muszlowy. ## Barwy i odmiany Fangit występuje w jednolitych, intensywnych barwach od głębokiej czerwieni do koloru bordowego (maroon). Nie wyróżnia się żadnych nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Fangit został odkryty w 1992 roku i opisany przez J.A. Mandarino, A.C. Robertsa, M.C.F. Harrisa, A.J. Criddle'a i J.D. Grice'a. Nazwa minerału honoruje profesor Jen-Ho Fang (1929-1991), krystalograf z Uniwersytetu Alabamy, za jej wkład w mineralogię i krystalografię. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, mikroskopijne rozmiary i toksyczny skład (zawartość talu i arsenu), fangit nie ma żadnych zastosowań przemysłowych ani komercyjnych. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa
2-2.5
Połysk
Żywiczny
Rysa
Pomarańczowa
Gęstość
0
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Prześwitujący
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja fangitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa ze względu na jego mikroskopijny rozmiar. Wymaga zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak analiza składu chemicznego (EDS) i dyfrakcja rentgenowska (XRD). Wstępną wskazówką może być głęboka czerwona barwa, pomarańczowa rysa i współwystępowanie z innymi rzadkimi siarkosolami talu. ## Odróżnianie od podobnych Fangit można pomylić z innymi czerwonymi siarkosolami, takimi jak cynober, realgar czy lorandyt. Cynober i realgar są zazwyczaj jaśniejsze i tworzą większe kryształy. Lorandyt, choć również jest siarkosolą talu, krystalizuje w układzie jednoskośnym i ma doskonałą łupliwość. Ostateczne rozróżnienie wymaga analizy chemicznej i krystalograficznej. ## Formy kryształów Fangit tworzy wyłącznie anhedralne (nieregularne, pozbawione własnych ścian) ziarna, zwykle o rozmiarach poniżej 0.1 mm, występujące w formie rozproszonej w skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Fangit powstaje w wyniku procesów hydrotermalnych w niskich temperaturach. Występuje w żyłach kalcytowych przecinających mułowce, w obrębie złóż złota typu Carlin. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi siarkosolami talu i arsenu. W lokalizacji typowej znaleziono go w towarzystwie lorandytu, raguinittu, pierrotitu, realgaru, orpimentu, pirytu, markasytu, arsenu rodzimego oraz kalcytu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania fangitu na świecie jest jego lokalizacja typowa: kopalnia złota Mercur (odkrywka Marion Hill) w dystrykcie górniczym Mercur, w hrabstwie Tooele, w stanie Utah, USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów fangitu jest oceniana przede wszystkim na podstawie bogactwa i koncentracji ziaren na matrycy skalnej. Ponieważ minerał ten nie tworzy wykształconych kryształów, ich forma nie jest kryterium oceny. Intensywność czerwonej barwy może podnosić atrakcyjność wizualną. Najbardziej pożądane są okazy z wyraźnie widocznymi, licznymi ziarnami fangitu, najlepiej w asocjacji z innymi rzadkimi minerałami z tej lokalizacji. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów fangitu jest kopalnia Mercur w Utah, USA. Jest to stanowisko historyczne, a materiał jest dostępny wyłącznie na rynku wtórnym od starych kolekcji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy fangitu, ze względu na ich mikroskopijny rozmiar i osadzenie w matrycy skalnej, generalnie nie wymagają czyszczenia. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Fangit jest minerałem bardzo miękkim i kruchym, podatnym na uszkodzenia mechaniczne. Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami. Ze względu na zawartość talu i arsenu, jest to minerał toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętym, szczelnym pudełku typu "micromount", aby zapobiec przypadkowemu pyleniu i kontaktowi. Przechowywać z dala od wilgoci, źródeł ciepła i bezpośredniego światła słonecznego. Konieczne jest wyraźne oznaczenie okazu jako toksycznego.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej