Fairchildite

Wzór chemiczny: K<sub>2</sub>Ca(CO<sub>3</sub>)<sub>2</sub>

Fairchildyt to rzadki węglan potasu i wapnia, tworzący mikroskopijne, heksagonalne płytki, występujący głównie w popiele drzewnym.

## Charakterystyka Fairchildyt jest rzadkim minerałem z grupy węglanów, chemicznie bezwodnym węglanem potasu i wapnia. Zazwyczaj występuje w postaci niezwykle małych, heksagonalnych lub pseudoheksagonalnych, cienkich płytek i łusek, rzadko przekraczających 0.2 mm. Tworzy także skupienia rozetkowe, sferulityczne lub ziarniste agregaty. Ze względu na swój rozmiar, poszczególne kryształy są najczęściej obserwowalne tylko pod mikroskopem. ## Właściwości fizyczne Kryształy fairchildytu wykazują połysk szklisty do perłowego. Są bezbarwne lub białe. Minerał ten jest stosunkowo miękki, z twardością w skali Mohsa wynoszącą 2.5. Jest kruchy i ma gęstość około 2.55 g/cm³. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1947 roku przez Charlesa Miltona i Josepha Axelroda. Nazwali go na cześć Johna G. Fairchilda (1882-1965), chemika z United States Geological Survey, który jako pierwszy zsyntetyzował jego chemiczny odpowiednik. Odkrycia dokonano w stopionym popiele drzewnym z częściowo zwęglonych pni drzew w pobliżu Grand Canyon w Arizonie, USA. ## Zastosowania Fairchildyt nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego, szczególnie dla zbieraczy specjalizujących się w rzadkich minerałach lub mikromontażach.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Szklisty do perłowego
Rysa
Biała
Gęstość
2.55
Łupliwość
Doskonała wg {0001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja fairchildytu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa ze względu na jego mikroskopijny rozmiar i występowanie. Rozpoznanie wymaga specjalistycznych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna w mikrosondzie elektronowej (EDS/WDS). Charakterystyczne jest jego pochodzenie - występowanie w popiele drzewnym. ## Odróżnianie od podobnych Fairchildyt jest chemicznie i strukturalnie powiązany z bütschliitem (K₂Ca(CO₃)₂·H₂O), w który przekształca się pod wpływem wilgoci. Bütschliit krystalizuje w układzie trygonalnym, podczas gdy fairchildyt w heksagonalnym. Wizualne odróżnienie tych dwóch minerałów bez zaawansowanej analizy jest niemożliwe. ## Formy kryształów Fairchildyt tworzy bardzo małe, cienkie, sześcioboczne (heksagonalne) kryształy w formie płytek lub łusek. Często występują one w postaci promienistych lub sferulitycznych agregatów i rozet.

Środowisko występowania

## Geneza Fairchildyt jest minerałem o specyficznej genezie. Powstaje w wysokich temperaturach (powyżej 600°C) w wyniku stapiania popiołu bogatego w potas i wapń, pochodzącego ze spalania drewna. Jest produktem pirometamorfizmu. W naturze jego powstawanie jest związane ze spalaniem dużej ilości biomasy, na przykład w trakcie pożarów lasów, gdzie stopiony popiół wnika w szczeliny zwęglonych pni lub skał. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi związkami powstającymi w podobnych warunkach. Najczęściej towarzyszy mu bütschliit (jako produkt jego hydratacji), kalcyt, a także tlenki i krzemiany typowe dla popiołu drzewnego. ## Lokalizacje Lokalizacja typowa, gdzie po raz pierwszy opisano minerał, znajduje się w pobliżu Grand Canyon w Arizonie, USA. Inne potwierdzone wystąpienia to m.in. okolice Mayen i Pelm w górach Eifel w Niemczech, gdzie jest znajdowany w skałach wulkanicznych zmienionych przez spalanie korzeni drzew, oraz w niektórych rejonach Rosji (np. na Półwyspie Kolskim).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów fairchildytu ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa i wykształcenia mikrokryształów. Najbardziej cenione są próbki z wyraźnie widocznymi, ostrymi, heksagonalnymi płytkami tworzącymi estetyczne rozetki lub gęste naskorupienia. Ze względu na mikroskopowy charakter minerału, kluczowe jest podłoże, na którym występuje - kontrastujący kolorystycznie substrat podnosi atrakcyjność okazu. Wielkość pojedynczych kryształów, nawet jeśli mierzona w dziesiątych częściach milimetra, jest istotnym czynnikiem. ## Popularne stanowiska Najbardziej znane i cenione przez kolekcjonerów mikrominerałów okazy pochodzą z wulkanicznego kompleksu Eifel w Niemczech, szczególnie z lokalizacji w rejonie Mayen. Okazy stamtąd charakteryzują się stosunkowo dobrym wykształceniem kryształów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy fairchildytu są niezwykle delikatne i wrażliwe na wodę. Nie należy ich czyścić na mokro. Do usuwania kurzu można użyć bardzo ostrożnie sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości lub miękkiego pędzelka, mając na uwadze mikroskopijny rozmiar i kruchość kryształów. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, która powoduje rozkład minerału i jego przejście w inny związek - bütschliit. Należy również unikać wszelkich chemikaliów, kwasów oraz ultradźwiękowych myjek. Minerał jest wrażliwy na wilgotne powietrze. ## Przechowywanie Okazy fairchildytu muszą być przechowywane w suchych warunkach, najlepiej w szczelnych pojemnikach (tzw. "perky box") z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć (np. żelu krzemionkowego). Ze względu na mały rozmiar kryształów, najczęściej przechowuje się go w formie mikromontażu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej