Fabritzite

Wzór chemiczny: Zn<sup>2+</sup><sub>9</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>12</sub>Cl<sub>2</sub>·6H<sub>2</sub>O

Fabrycyt to bardzo rzadki, wtórny siarczan cynku, tworzący drobne, tabliczkowe kryształy o białej lub niebieskawozielonej barwie.

## Charakterystyka Fabrycyt jest uwodnionym, zasadowym siarczanem cynku z dodatkiem chloru. Występuje w postaci bardzo małych, sześciobocznych lub pseudoheksagonalnych kryształów o tabliczkowym pokroju, które rzadko przekraczają 0.2 mm wielkości. Kryształy te tworzą rozetkowe lub sferyczne agregaty, a także cienkie naloty i skorupy na powierzchni skał. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, jego cechy makroskopowe są trudne do zaobserwowania gołym okiem. ## Właściwości fizyczne Kryształy fabrycytu wykazują połysk perłowy na powierzchniach podstawy i szklisty na pozostałych ścianach. Jest to minerał miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 2. Jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość obliczona wynosi 3.42 g/cm³. ## Barwy i odmiany Fabrycyt jest bezbarwny, biały lub ma delikatny niebieskawozielony odcień. Nie wyróżniono jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został zatwierdzony przez IMA w 2022 roku (IMA 2022-084). Jego nazwa honoruje Huberta Fabritza (1930-2019), niemieckiego mineraloga i kustosza kolekcji mineralogicznej w Muzeum Historii Naturalnej w Moguncji, w uznaniu jego wkładu w badanie mineralogii hałd hutniczych w regionie Eifel. Odkryto go na hałdzie dawnej huty cynku Binsfeldhammer w Stolberg, w Niemczech. ## Zastosowania Fabrycyt nie ma żadnego zastosowania praktycznego. Jest obiektem zainteresowania wyłącznie kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach i mikrominerałach.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Perłowy, Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
3.42
Łupliwość
Doskonała w {0001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Trigonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja fabrycytu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana czy analiza chemiczna w mikroobszarze (EDS/WDS). W warunkach kolekcjonerskich rozpoznanie opiera się na znajomości lokalizacji, charakterystycznej morfologii drobnych, tabliczkowych kryształów w rozetkowych agregatach oraz współwystępujących minerałów. ## Odróżnianie od podobnych Fabrycyt może być mylony z innymi wtórnymi siarczanami cynku, takimi jak namuwit, gunningit czy lannonit, które mogą tworzyć podobne wizualnie naloty. Pewne rozróżnienie wymaga specjalistycznych badań. ## Formy kryształów Tworzy cienkie, tabliczkowe, sześcioboczne kryształy, które łączą się w rozetkowe lub kuliste agregaty. Występuje również w formie cienkich skorup i nalotów.

Środowisko występowania

## Geneza Fabrycyt jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku procesów wietrzenia na hałdach dawnych hut cynku. Tworzy się w środowisku bogatym w cynk, siarczany i chlor, w warunkach niskiej temperatury. Jest produktem antropogenicznym, związanym z działalnością przemysłową. ## Asocjacje mineralne W lokalizacji typowej (Binsfeldhammer, Niemcy) współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi, takimi jak anglesyt, simonkolleit, hydrocerusyt, laurionit, a także z gipsem i kalcytem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania fabrycytu na świecie jest hałda po hucie cynku Binsfeldhammer w Stolberg, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia w Niemczech.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako mikrominerał, wartość kolekcjonerska fabrycytu zależy od wielkości i jakości wykształcenia rozetkowych agregatów krystalicznych. Najbardziej pożądane są okazy z wyraźnie uformowanymi, nieuszkodzonymi agregatami na kontrastującym podłożu. Istotna jest również bogata asocjacja z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest lokalizacja typowa - hałda Binsfeldhammer w Niemczech.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów fabrycytu nie należy czyścić mechanicznie ani chemicznie. Wszelkie próby czyszczenia, nawet wodą, mogą zniszczyć delikatne kryształy. Najbezpieczniejszą metodą jest usuwanie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. Minerał jest prawdopodobnie wrażliwy na zmiany wilgotności i temperatury. Nie należy go wystawiać na bezpośrednie działanie światła słonecznego. ## Przechowywanie Okazy fabrycytu, jako mikrominerały, powinny być przechowywane wyłącznie w szczelnych, zamykanych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i zmianami wilgotności otoczenia.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej