Eveite

Wzór chemiczny: Mn₂+₂As₅+O₄(OH)

Rzadki arsenian manganu, tworzący kuliste lub promieniste skupienia o szklistym połysku i zielonkawych barwach.

## Charakterystyka Eweit to arsenian manganu należący do grupy oliwenitu. Jest manganowym analogiem adamitu. Zazwyczaj tworzy niewielkie, kuliste lub groniaste naskorupienia oraz promienisto-włókniste agregaty. Dobrze wykształcone, pojedyncze kryształy są spotykane niezwykle rzadko i osiągają niewielkie rozmiary. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się szklistym połyskiem i jest przezroczysty do przeświecającego. Jego twardość w skali Mohsa wynosi 3.5-4, co czyni go stosunkowo miękkim. Gęstość waha się w przedziale 3.99-4.14 g/cm³. ## Barwy i odmiany Eweit najczęściej przybiera barwy od bladozielonej i żółtozielonej do jabłkowozielonej. Czasami bywa niemal bezbarwny. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1968 roku przez Paula B. Moore'a. Nazwa *eweit* stanowi aluzję do adamitu - eweit jest jego manganowym (Mn) odpowiednikiem, podczas gdy adamit jest analogiem cynkowym (Zn). Nazewnictwo nawiązuje do biblijnej pary Adama i Ewy, podkreślając chemiczne podobieństwo obu minerałów. ## Zastosowania Eweit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym kamieniem kolekcjonerskim ze względu na swoją rzadkość i estetyczny wygląd.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3.5-4
Połysk: Vitreous
Rysa: White
Gęstość: 3.99-4.14
Łupliwość: Good on {101}, poor on {010}
Przełam: Conchoidal
Przezroczystość: Transparent to translucent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami pomocnymi w identyfikacji eweitu są jego charakterystyczne formy występowania (kuliste lub promieniste agregaty), zielonkawa barwa, szklisty połysk oraz środowisko występowania - zmetamorfizowane złoża manganu. ## Odróżnianie od podobnych Eweit jest wizualnie niemal identyczny z adamitem. Pewne rozróżnienie tych dwóch minerałów wymaga analizy chemicznej (np. EDS), która potwierdzi dominację manganu (w eweicie) lub cynku (w adamicie). Pomocna może być analiza minerałów towarzyszących - obecność innych minerałów manganu (hausmannit, sarkinit) silnie sugeruje eweit. ## Formy kryształów Najczęściej występuje w formie naskorupień o budowie groniastej (botryoidalnej), sferulitycznej (kulistej) lub w postaci promienistych agregatów. Bardzo rzadkie, wolno wykształcone kryształy przyjmują formę krótkich pryzmatów.

Środowisko występowania

## Geneza Eweit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania zmetamorfizowanych hydrotermalnych złóż rud żelaza i manganu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi arsenianami i tlenkami manganu, takimi jak sarkinit, magnussonit, hausmannit i braunit. Towarzyszą mu również kalcyt i baryt. ## Lokalizacje Lokalizacją typową i źródłem najlepszych okazów eweitu jest historyczna kopalnia Långban w regionie Värmland w Szwecji. Minerał ten został również stwierdzony w Sterling Hill w New Jersey (USA) oraz, w niewielkich ilościach, w kopalni Tsumeb w Namibii.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy eweitu charakteryzują się intensywną, jabłkowozieloną barwą, dobrym połyskiem i dobrze uformowanymi skupieniami kulistymi. Atrakcyjność podnosi umiejscowienie na kontrastującej matrycy skalnej oraz obecność rzadkich minerałów towarzyszących. Ze względu na rzadkość występowania, nawet niewielkie, ale dobrze wykształcone okazy są poszukiwane. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane i klasyczne okazy pochodzą z kopalni Långban w Szwecji. Stanowią one wzorzec dla tego minerału i osiągają najwyższe ceny na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy eweitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka i wody destylowanej. Ze względu na jego kruchość i stosunkowo niską twardość, odradza się stosowanie myjek ultradźwiękowych i czyszczenia mechanicznego. ## Czego unikać Jako arsenian, eweit jest minerałem potencjalnie toksycznym. Należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z okazem. Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów. Należy go chronić przed zarysowaniem przez twardsze minerały oraz przed gwałtownymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów eweitu w osobnych, zamykanych pudełkach klaserowych, co chroni je przed uszkodzeniami mechanicznymi i gromadzeniem się kurzu. Etykieta powinna zawierać ostrzeżenie o zawartości arsenu.