Eurekadumpite

Wzór chemiczny: (Cu<sup>2+</sup>,Zn<sup>2+</sup>)<sub>16</sub>(Te<sup>4+</sup>O<sub>3</sub>)<sub>2</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub>Cl(OH)<sub>18</sub>·7H<sub>2</sub>O

Eurekadumpit to bardzo rzadki, wtórny minerał miedzi i cynku o jaskrawym, zielonożółtym kolorze, odkryty na hałdzie kopalni Eureka w Utah, USA.

## Charakterystyka Eurekadumpit jest złożonym tellurynianem-arsenianem miedzi i cynku. Tworzy agregaty pryzmatycznych do igiełkowych kryształów, które rzadko przekraczają 1 mm długości. Najczęściej występuje w postaci promienistych skupień, rozet lub splątanych mas przypominających filc. Jego charakterystyczną cechą jest intensywny, zielonożółty kolor. ## Właściwości fizyczne Kryształy eurekadumpitu wykazują szklisty połysk. Minerał jest półprzezroczysty. Ze względu na niewielki rozmiar i kruchość kryształów, dokładne określenie twardości i gęstości jest trudne; twardość szacuje się na około 3 w skali Mohsa, a gęstość obliczona wynosi 3.86 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje wyłącznie w jednym kolorze – jaskrawym, zielonożółtym. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Eurekadumpit został oficjalnie uznany za nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2009 roku (numer IMA2009-078). Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia – hałdy (ang. *dump*) kopalni Centennial Eureka w dzielnicy Tintic, w hrabstwie Juab, w stanie Utah, USA. Został opisany przez zespół mineralogów: Anthony R. Kampf, Stuart J. Mills, Robert M. Housley, John M. Marty i Joe Fassler. ## Zastosowania Eurekadumpit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach z grupy telluranów i tellurynianów, a także dla mineralogów systematycznych.

Właściwości

Twardość Mohsa
~3
Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnozielonożółta
Gęstość
3.86
Łupliwość
Dobra wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Eurekadumpit można rozpoznać po jego unikalnym, jaskrawym zielonożółtym kolorze, igiełkowej lub pryzmatycznej formie kryształów tworzących promieniste agregaty oraz po jego ekstremalnej rzadkości i występowaniu w specyficznym środowisku. Ostateczna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi, jaskrawo ubarwionymi minerałami arsenu lub telluru. Od podobnego wizualnie *eurekadumpite-Zn* (później przemianowanego na haynesit-Zn) odróżnia go skład chemiczny. Od innych zielonych arsenianów miedzi, jak annabergit czy olivenit, różni się obecnością telluru, co można stwierdzić jedynie za pomocą analizy chemicznej. ## Formy kryształów Kryształy są pryzmatyczne do igiełkowych, często spłaszczone. Zazwyczaj tworzą promieniste, gwiaździste lub splątane agregaty. Pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy są niezwykle rzadkie.

Środowisko występowania

## Geneza Eurekadumpit jest minerałem wtórnym, który tworzy się w strefach utleniania złóż polimetalicznych bogatych w miedź, cynk, arsen i tellur. Powstaje w wyniku wietrzenia pierwotnych rud (głównie siarczków i tellurków) w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia, na hałdach kopalnianych lub w przypowierzchniowych częściach złoża. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi. W lokalizacji typowej znaleziono go w towarzystwie kwarcu, barytu, gipsu, jarosytu, emmonsitu, mcalpineitu, frankhawthorneitu, jensenitu, ottoitu i tellurytu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania eurekadumpitu na świecie jest jego lokalizacja typowa: hałda kopalni Centennial Eureka, w dystrykcie Tintic, hrabstwo Juab, Utah, USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy to te, które posiadają bogate, gęste skupienia dobrze uformowanych, promienistych agregatów o intensywnym, zielonożółtym kolorze. Kontrast z ciemniejszą skałą macierzystą (matrycą) również podnosi wartość wizualną i kolekcjonerską. Ze względu na mikroskopowy charakter minerału, wielkość całkowita okazu ma mniejsze znaczenie niż jakość i obfitość samych kryształów. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kopalnia Centennial Eureka w Utah, USA. Materiał z tego miejsca jest ekstremalnie ograniczony, a nowe znaleziska są bardzo mało prawdopodobne.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie sprężonym powietrzem w celu usunięcia kurzu. Ze względu na ekstremalną delikatność i potencjalną rozpuszczalność w wodzie, należy unikać jakiegokolwiek kontaktu z płynami, w tym wodą czy alkoholem. Używanie szczoteczek jest wykluczone, ponieważ zniszczyłoby kruche kryształy. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i innymi chemikaliami. Minerał jest bardzo kruchy, więc należy chronić go przed wibracjami, uderzeniami i otarciami. Nie należy go wystawiać na działanie ultradźwięków. Przechowywać z dala od źródeł ciepła. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów wyłącznie w szczelnych, zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Eurekadumpit jest minerałem typowo mikroskopowym, więc ekspozycja poza takim pudełkiem nie jest praktykowana.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej