Esdanaite-(Ce)

Wzór chemiczny: NaMn₂+Ce₃+(PO₄)₂·₄H₂O

Esdanait-(Ce) to bardzo rzadki, uwodniony fosforan sodu, manganu i ceru, tworzący drobne, blaszkowate kryształy o różowawym zabarwieniu.

## Charakterystyka Esdanait-(Ce) jest uwodnionym fosforanem sodu, manganu i ceru, należącym do minerałów rzadkich. Tworzy agregaty cienkich, blaszkowatych lub listewkowych kryształów, osiągających do 0.5 mm. Zazwyczaj występują one w postaci niewielkich, promienistych lub częściowo równoległych skupień w obrębie pustek skalnych. Minerał charakteryzuje się bladym, różowym do czerwonobrązowego kolorem. ## Właściwości fizyczne Połysk jest szklisty, a na powierzchniach łupliwości staje się perłowy. Minerał jest przeświecający. Jego gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki wynosi 3.12 g/cm³. Twardość nie została jeszcze określona. ## Barwy i odmiany Obserwowane barwy to bladoróżowa, różowa i czerwonobrązowa. Nie wyróżniono żadnych odmian barwnych ani handlowych. Przyrostek "-(Ce)" w nazwie wskazuje, że cer jest dominującym pierwiastkiem ziem rzadkich w jego strukturze. ## Historia i nazwa Nazwa minerału jest akronimem pochodzącym od włoskich nazw technik badawczych użytych do jego identyfikacji: **ES**tequiometria (stechiometria), **D**iffrattometria (dyfraktometria) i **AN**Alisi termica (analiza termiczna). Został on oficjalnie zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2021 roku. Miejscem typowym, czyli pierwszym miejscem odkrycia, jest pole pegmatytowe Tvedalen w Norwegii. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, esdanait-(Ce) nie ma żadnego zastosowania praktycznego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla specjalistów gromadzących minerały systematyczne.

Właściwości

Połysk: Vitreous, Pearly
Rysa: Pale pink
Gęstość: 3.12
Łupliwość: Perfect on {010}
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja esdanaitu-(Ce) w warunkach amatorskich jest niemożliwa. Wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) w celu określenia składu chemicznego oraz dyfraktometria rentgenowska (XRD) do potwierdzenia struktury krystalicznej. Wskazówkami mogą być: blaszkowaty pokrój kryształów, różowawe zabarwienie, perłowy połysk na płaszczyznach łupliwości oraz współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami w pegmatytach sjenitowych. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi drobnymi, różowymi minerałami wtórnymi, takimi jak niektóre fosforany lub miki. Pewne odróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie analizy chemicznej i strukturalnej. ## Formy kryształów Kryształy są bardzo cienkie, blaszkowate lub listewkowe. Zwykle tworzą niewielkie, częściowo równoległe lub promieniste agregaty i rozetki.

Środowisko występowania

## Geneza Esdanait-(Ce) jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, krystalizującym w późnym etapie ewolucji pegmatytów granitowych. Powstaje w niewielkich pustkach i szczelinach w skale. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie wielu innych, często rzadkich minerałów. Do najważniejszych należą: egiryn, albit, mikroklin, kwarc, annit (biotyt), bastnäzyt-(Ce), ceryt-(Ce), katapleit, fluoryt, gadolinit-(Y), hematyt, ilmenit, mosandryt-(Ce), cyrkon i ksenotym-(Y). ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania esdanaitu-(Ce) na świecie jest jego lokalizacja typowa - pole pegmatytowe Tvedalen, w rejonie Larvik (okręg Vestfold) w Norwegii.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku tak rzadkiego mikrominerału, głównym kryterium wartości kolekcjonerskiej jest bogactwo i wykształcenie agregatów krystalicznych na matrycy skalnej. Najwyżej cenione są okazy z wyraźnie widocznymi, dobrze uformowanymi skupieniami blaszkowatych kryształów, najlepiej w towarzystwie innych rzadkich minerałów. Wielkość i estetyka całej skały macierzystej również odgrywają rolę. ## Popularne stanowiska Jedyne okazy dostępne w kolekcjach pochodzą z miejsca odkrycia w Tvedalen w Norwegii. Minerał nie jest znany z żadnej innej lokalizacji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy esdanaitu-(Ce) są niezwykle delikatne i małe. Do usuwania kurzu najlepiej używać sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Jakiekolwiek czyszczenie mechaniczne (np. szczoteczką) jest wysoce ryzykowne. W ostateczności można użyć miękkiego pędzelka zamoczonego w wodzie destylowanej, ale należy unikać zawilgocenia okazu. ## Czego unikać Jako minerał uwodniony, jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może prowadzić do jego dehydratacji i zniszczenia struktury. Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, silnych chemikaliów, kwasów i zasad. Należy chronić go przed długotrwałą ekspozycją na bezpośrednie światło słoneczne. ## Przechowywanie Najbezpieczniejszą metodą przechowywania jest umieszczenie okazu w zamykanym pudełku typu "micromount", z dala od kurzu, wilgoci i nagłych zmian temperatury. Każdy okaz powinien być precyzyjnie oznaczony etykietą z nazwą i lokalizacją.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej