Erythrosiderite

Wzór chemiczny: K<sub>2</sub>Fe<sup>3+</sup>Cl<sub>5</sub>·H<sub>2</sub>O

Erytrosyderyt to rzadki halogenek żelaza i potasu, tworzący drobne, higroskopijne kryształy o charakterystycznej czerwonej lub pomarańczowoczerwonej barwie.

## Charakterystyka Erytrosyderyt jest uwodnionym chlorkiem żelaza i potasu, występującym zazwyczaj w postaci niewielkich, tabliczkowych lub pryzmatycznych kryształów. Tworzy również naloty, skorupy i skupienia ziarniste. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, czerwona do pomarańczowoczerwonej barwa, która zainspirowała jego nazwę. Minerał jest silnie higroskopijny, co oznacza, że łatwo chłonie wilgoć z powietrza, co może prowadzić do jego rozpuszczenia i zmiany wyglądu. Z tego powodu dobrze wykształcone, stabilne kryształy są rzadkością w kolekcjach. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, a jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 2,5. Ma szklisty połysk i jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość erytrosyderytu jest niewielka, wynosi około 2,46 g/cm³. Ze względu na swoją delikatność i rozpuszczalność w wodzie, jest to minerał kruchy. ## Barwy i odmiany Erytrosyderyt występuje w odcieniach od czerwonego, przez czerwonopomarańczowy, po żółtobrązowy. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa erytrosyderyt pochodzi od greckich słów *erythros* (ἐρυθρός) oznaczającego "czerwony" i *sideros* (σίδηρος) oznaczającego "żelazo", co jest bezpośrednim nawiązaniem do jego charakterystycznej barwy i składu chemicznego. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1872 roku przez włoskiego mineraloga Arcangelo Scacchiego na podstawie okazów znalezionych na wulkanie Wezuwiusz we Włoszech. ## Zastosowania Erytrosyderyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako rzadki produkt ekshalacji wulkanicznych.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Szklisty
Rysa
Pomarańczowożółta
Gęstość
2.46
Łupliwość
Doskonała wzdłuż {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Erytrosyderyt rozpoznaje się głównie po jego intensywnej czerwonej lub pomarańczowej barwie, miejscu występowania (produkty ekshalacji wulkanicznych) oraz po jego właściwościach fizycznych. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego silna higroskopijność i rozpuszczalność w wodzie - cecha łatwa do zaobserwowania, ale niszcząca dla okazu. Reaguje z wodą, tworząc żółty roztwór. ## Odróżnianie od podobnych Minerałem o podobnym wyglądzie i genezie jest kremersyt, który również jest uwodnionym chlorkiem żelaza i potasu, ale o innym wzorze i strukturze. Kremersyt często tworzy kryształy o innym pokroju (izometryczne) i może mieć podobne barwy. Ostateczne rozróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Erytrosyderyt krystalizuje w układzie rombowym. Najczęściej tworzy niewielkie, tabliczkowe lub krótkie, pryzmatyczne kryształy. Występuje także w formie drobnoziarnistych nalotów i skorup na skałach wulkanicznych, często w towarzystwie innych chlorków.

Środowisko występowania

## Geneza Erytrosyderyt jest minerałem wtórnym, powstającym w specyficznych warunkach. Tworzy się jako produkt sublimacji z gazów wulkanicznych (ekshalacji) w fumarolach, gdzie gorące, bogate w chlor i żelazo gazy wchodzą w reakcję z otoczeniem. Powstaje w temperaturach od 100 do około 600°C. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi halogenkami i siarczanami powstającymi w podobnym środowisku. Do najczęstszych minerałów towarzyszących należą: halit (sól kamienna), sylwin, kremersyt, molysyt, a także hematyt. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania erytrosyderytu jest kompleks wulkaniczny Wezuwiusz-Somma w Kampanii we Włoszech, gdzie został odkryty. Znajdowany jest również w produktach fumaroli na wulkanie Etna na Sycylii (Włochy) oraz na wulkanie Fogo na Wyspach Zielonego Przylądka.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o intensywnej, czerwonej barwie, osadzone na kontrastującym podłożu (matriksie). Ze względu na rzadkość i niestabilność minerału, nawet niewielkie, ale wyraźne kryształy są uważane za wartościowe. Wielkość kryształów rzadko przekracza kilka milimetrów, więc okazy z większymi kryształami są wyjątkowo pożądane. Ważna jest również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami fumarolicznymi. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej klasyczne i cenione okazy erytrosyderytu pochodzą z jego lokalizacji typowej - Wezuwiusza we Włoszech. Okazy z tego miejsca mają znaczenie historyczne i są standardem dla tego gatunku mineralogicznego.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Minerał jest rozpuszczalny w wodzie, dlatego absolutnie nie wolno go czyścić na mokro. Jakikolwiek kontakt z wodą, nawet destylowaną, spowoduje jego uszkodzenie lub całkowite rozpuszczenie. Czyszczenie można przeprowadzić wyłącznie na sucho, bardzo ostrożnie usuwając kurz za pomocą miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z dużej odległości. ## Czego unikać Należy unikać przede wszystkim wilgoci i wody. Minerał jest silnie higroskopijny i chłonie parę wodną z otoczenia, co prowadzi do jego degradacji. Nie wolno go przechowywać w wilgotnych pomieszczeniach. Należy go również chronić przed wszelkimi chemikaliami i nagłymi zmianami temperatury. Jest bardzo miękki i kruchy, więc wymaga delikatnego obchodzenia się. ## Przechowywanie Okazy erytrosyderytu muszą być przechowywane w warunkach o kontrolowanej, niskiej wilgotności. Najlepszym rozwiązaniem jest szczelny, zamykany pojemnik (np. typu "perky box") z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć, takiego jak silikażel. Pojemnik powinien chronić okaz przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej