Ershovite

Wzór chemiczny: K<sub>3</sub>Na<sub>4</sub>(Fe<sup>2+</sup>,Mn<sup>2+</sup>,Ti<sup>4+</sup>)<sub>2</sub>Si<sub>8</sub>O<sub>20</sub>(OH,O)<sub>4</sub>·4H<sub>2</sub>O

Erszowit to rzadki, brązowy krzemian potasu, sodu i żelaza, tworzący elastyczne, włókniste agregaty, odkryty w masywie Chibiny w Rosji.

## Charakterystyka Erszowit jest złożonym, uwodnionym krzemianem warstwowym z grupy minerałów pokrewnych astrofyllitowi. Występuje w postaci skupień długich, listewkowych lub włóknistych kryształów, które często tworzą gęste, spilśnione agregaty przypominające filc. Poszczególne "włókna" są elastyczne i łatwo się rozdzielają. Jego charakterystyczną cechą jest jedwabisty połysk na powierzchniach agregatów oraz szklisty na pojedynczych kryształach. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi około 3. Jest dość lekki, o gęstości zbliżonej do 2,63 g/cm³. Kryształy wykazują doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co w połączeniu z ich włóknistą naturą sprawia, że są giętkie i elastyczne, ale nie sprężyste - po zgięciu nie wracają do pierwotnego kształtu. ## Barwy i odmiany Erszowit ma zazwyczaj barwę od brązowej do ciemnobrązowej, niekiedy z czerwonawym lub złotym odcieniem. Rysa jest jasnobrązowa. Nie wyróżniono żadnych nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w 1991 roku w pegmatycie na górze Kedykverpakhk w masywie Chibiny na Półwyspie Kolskim w Rosji. Został nazwany na cześć rosyjskiego mineraloga i krystalografa, profesora Wadima Wiktorowicza Jerszowa (1939–1989) z Moskiewskiego Instytutu Górniczego, za jego wkład w badanie minerałów alkalicznych masywów Półwyspu Kolskiego. ## Zastosowania Erszowit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim, poszukiwanym ze względu na swoją rzadkość i unikalną formę.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Jedwabisty, Szklisty
Rysa
Jasnobrązowa
Gęstość
2.63
Łupliwość
Doskonała wg {100}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Trójskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Erszowit najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznej formie - gęstych, spilśnionych agregatach elastycznych, brązowych włókien o jedwabistym połysku. Reakcja na wodę (rozpuszczalność) jest również cechą diagnostyczną, choć niszczącą. Jasnobrązowa rysa pomaga w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi włóknistymi krzemianami, takimi jak tinaksyt czy charoit, które również występują w masywach alkalicznych. Erszowit odróżnia się od nich brązową barwą, większą elastycznością włókien i niższą twardością. W odróżnieniu od azbestów, jego włókna są listewkowe i nie tak łatwo separują na pojedyncze, cienkie igły. ## Formy kryształów Tworzy wydłużone, listewkowe kryształy o długości do kilku centymetrów i grubości do 1 mm. Najczęściej występują one w postaci gęstych, splątanych lub częściowo uporządkowanych agregatów włóknistych i filcopodobnych.

Środowisko występowania

## Geneza Erszowit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, krystalizującym w późnych stadiach ewolucji silnie zróżnicowanych pegmatytów nefelinowo-syenitowych. Powstaje w pustkach i szczelinach, gdzie odkłada się z roztworów bogatych w alkalia (sód, potas), żelazo i krzemionkę. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami typowymi dla pegmatytów masywów Chibiny i Łowoziersk. Najczęściej towarzyszą mu egiryn, natrolit, lorenzenit, eudialit, nefelin, mikroklin, lamprofyllit, lomonosowit i villiaumit. ## Lokalizacje Jedyne potwierdzone i dobrze udokumentowane miejsca występowania erszowitu na świecie to ultrazasadowe masywy alkaliczne na Półwyspie Kolskim w Rosji. Najważniejsze stanowiska to góra Kedykverpakhk (miejsce odkrycia) i góra Koaszwa w masywie Chibiny oraz masyw Łowozierski.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy erszowitu to te, które posiadają bogate, gęste i dobrze uformowane agregaty włókniste o intensywnej, brązowej barwie i jedwabistym połysku. Ważna jest wielkość skupień oraz brak uszkodzeń delikatnych włókien. Atrakcyjność okazu podnosi obecność kontrastujących minerałów towarzyszących, np. białego natrolitu lub różowego eudialitu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i klasyczne okazy pochodzą z miejsca typowego - góry Kedykverpakhk w masywie Chibiny na Półwyspie Kolskim w Rosji. Jest to praktycznie jedyne źródło materiału kolekcjonerskiego na rynku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy erszowitu są bardzo delikatne i wrażliwe na wodę. Należy je czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości, aby usunąć kurz z włóknistych agregatów. ## Czego unikać Bezwzględnie należy unikać kontaktu z wodą, która może uszkodzić lub rozpuścić minerał. Należy również unikać wszelkich chemikaliów, myjek ultradźwiękowych oraz wysokiej temperatury. Ze względu na niską twardość i elastyczną, lecz kruchą naturę, okazy są bardzo podatne na uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie erszowitu w zamkniętych, szczelnych pojemnikach (tzw. "membrane box" lub pudełkach z watą), aby chronić go przed kurzem, wilgocią z powietrza i uszkodzeniami fizycznymi. Nie powinien być wystawiany w miejscach o zmiennej wilgotności.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej