Erniggliite

Wzór chemiczny: Tl<sup>1+</sup><sub>2</sub>Sn<sup>4+</sup>As<sup>3+</sup><sub>2</sub>S<sup>2-</sup><sub>6</sub>

Erniggliit to ekstremalnie rzadki siarczosolowy minerał talu, cyny i arsenu, tworzący drobne, metaliczne ziarna w dolomitowych skałach w kamieniołomie Lengenbach w Szwajcarii.

## Charakterystyka Erniggliit jest siarczosolowym minerałem o metalicznym połysku i ciemnoszarym, niemal czarnym kolorze. Występuje w postaci bardzo małych, anhedralnych (nie wykazujących własnych form krystalograficznych) ziaren, zwykle o rozmiarach nieprzekraczających 0.2 mm. Jest nieprzezroczysty i obserwowany głównie w postaci wrostków w innych, jaśniejszych minerałach, takich jak realgar. ## Właściwości fizyczne Z uwagi na ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary ziaren, większość właściwości fizycznych, takich jak twardość, gęstość czy przełam, nie została precyzyjnie zmierzona. Połysk jest wyraźnie metaliczny, a rysa ma barwę czerwonawobrązową. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest jednorodny pod względem składu i nie tworzy odmian barwnych. Jego barwa jest niezmiennie ciemnoszara do czarnej. ## Historia i nazwa Erniggliit został odkryty w kamieniołomie Lengenbach w dolinie Binn w Szwajcarii i opisany w 1991 roku. Jego nazwa honoruje prof. dr. Ernsta Niggli (1917-2001), szwajcarskiego mineraloga i petrologa z Uniwersytetu w Bernie, za jego wkład w badania nad geologią i mineralogią Alp. ## Zastosowania Erniggliit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako unikatowy przedstawiciel złożonych siarczosoli talu.

Właściwości

Połysk
Metallic
Rysa
Red-brown
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja erniggliitu jest niemożliwa bez zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) w połączeniu z mikroskopią rudną. W obrazie mikroskopowym w świetle odbitym jest szarobiały i wykazuje słaby pleochroizm. Charakterystyczna jest jego asocjacja z innymi rzadkimi siarczosolami w Lengenbach. ## Odróżnianie od podobnych Jest praktycznie niemożliwy do odróżnienia gołym okiem od innych ciemnych, metalicznych siarczosoli występujących w tej samej lokalizacji, takich jak hutchinsonit, imhofit czy wallisit. Pewne rozróżnienie wymaga specjalistycznego sprzętu laboratoryjnego. ## Formy kryształów Erniggliit występuje wyłącznie w formie anhedralnych, nieregularnych ziaren, często jako wrostki w innych minerałach, głównie w realgarze. Nie zaobserwowano jego dobrze wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Erniggliit powstaje w wyniku procesów hydrotermalnych w złożach metamorficznych. W jedynej znanej lokalizacji (Lengenbach) krystalizuje w sacharoidalnych (cukrowych) dolomitach, które zostały poddane działaniu roztworów bogatych w tal, arsen, cynę i siarkę. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z bogatym zespołem innych rzadkich siarczosoli. Najczęściej towarzyszą mu realgar (w którym tworzy wrostki), smithit, trechmannit, hutchinsonit, imhofit, edenharteryt oraz siarka rodzima. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania erniggliitu na świecie jest kamieniołom Lengenbach w dolinie Binn (Binntal), w kantonie Valais w Szwajcarii. Jest to klasyczna lokalizacja typowa (type locality) dla tego minerału.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z erniggliitem jest oceniana nie na podstawie samego minerału (który jest mikroskopijny), ale na podstawie bogactwa i estetyki całego zespołu minerałów towarzyszących z Lengenbach. Najbardziej pożądane są okazy, gdzie obecność erniggliitu została potwierdzona analitycznie, a sam okaz zawiera dobrze wykształcone kryształy innych rzadkich siarczosoli, takich jak smithit czy trechmannit, na tle jasnego dolomitu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kamieniołom Lengenbach w Szwajcarii. Materiał z tej lokalizacji jest niezwykle ceniony przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach systematycznych i rzadkich gatunkach.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów z erniggliitem generalnie nie powinno się czyścić. Wszelkie próby mechanicznego lub chemicznego czyszczenia mogą zniszczyć mikroskopijne ziarna minerału. Jeśli czyszczenie jest absolutnie konieczne, należy używać jedynie sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami, detergentami i wodą. Minerały towarzyszące, takie jak realgar, są wrażliwe na światło i mogą ulec degradacji pod wpływem promieniowania UV. Należy chronić okaz przed bezpośrednim światłem słonecznym i wysoką temperaturą. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętych, suchych pojemnikach lub gablotach, z dala od źródeł światła i wilgoci. Ze względu na obecność toksycznych pierwiastków (tal, arsen), po każdym kontakcie z okazem należy dokładnie umyć ręce.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej