Epifanovite

Wzór chemiczny: NaCaCu<sup>2+</sup><sub>5</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>4</sub>[As<sup>5+</sup>O<sub>2</sub>(OH)<sub>2</sub>]·7H<sub>2</sub>O

Epifanowit to bardzo rzadki, niebieski minerał z grupy fosforanów i arsenianów, odkryty w produktach działalności wulkanicznej na Kamczatce.

## Charakterystyka Epifanowit jest uwodnionym fosforanem i arsenianem sodu, wapnia i miedzi. Tworzy skupienia cienkich, tabliczkowych kryształów o rozmiarach nieprzekraczających 0.2 x 0.1 x 0.01 mm, które często układają się w agregaty przypominające rozety lub wachlarze. Jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku interakcji gazów wulkanicznych z bazaltem. ## Właściwości fizyczne Kryształy epifanowitu wykazują szklisty połysk. Minerał jest kruchy. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, dokładne określenie twardości i gęstości nie było możliwe, jednak gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki elementarnej wynosi 3.23 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten charakteryzuje się intensywną, niebieską barwą. Nie zaobserwowano jego odmian kolorystycznych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje rosyjskiego geologa i pisarza Pawła Pawłowicza Epifanowa (1942–2001). Został on zatwierdzony jako nowy gatunek mineralny przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2016 roku (IMA2016-053). Opisany został przez zespół mineralogów pod kierownictwem Igora V. Pekova na podstawie okazów znalezionych w produktach fumaroli wulkanu Tołbaczyk na Kamczatce w Rosji.

Właściwości

Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnoniebieska
Gęstość
3.23
Łupliwość
Doskonała wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Trójskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie epifanowitu opiera się na jego unikalnym środowisku występowania (fumarole wulkaniczne), charakterystycznej niebieskiej barwie oraz formie cienkich, tabliczkowych kryształów tworzących rozetowe agregaty. Ostateczna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) i analiza chemiczna (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Epifanowit może być mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi o niebieskiej barwie, które występują w tym samym środowisku, takimi jak cyjanotrychin, chalkantyt czy inne rzadkie arseniany i fosforany. Odróżnienie go "w terenie" jest praktycznie niemożliwe i wymaga specjalistycznego sprzętu laboratoryjnego. ## Formy kryształów Kryształy są bardzo cienkie, tabliczkowe, o zarysach zbliżonych do prostokątnych lub listewkowych. Zazwyczaj występują w postaci wachlarzowatych lub rozetowych skupień i agregatów.

Środowisko występowania

## Geneza Epifanowit jest minerałem pochodzenia wulkanicznego, krystalizującym w strefie działania gorących gazów (fumaroli). Powstaje jako produkt sublimacji lub w wyniku reakcji gazów wulkanicznych bogatych w arsen, fosfor i fluor ze skałami bazaltowymi w temperaturze około 100-150°C. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami fumarolicznymi, takimi jak aleksyt, atlasowit, awdoninit, eriochalkit, florenskyit, jarosyt, lammerit, nabokoit, piipit, tenorityt i hematyt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania epifanowitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - pole fumarolowe "Arsenatnaya" przy drugim stożku wybuchu północnego wulkanu Tołbaczyk na Kamczatce w Rosji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał typu "micromount", wartość kolekcjonerska epifanowitu zależy od bogactwa agregatów krystalicznych na matrycy skalnej, intensywności niebieskiej barwy oraz estetyki samych skupień. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie uformowanymi, nieuszkodzonymi rozetami kryształów, dobrze kontrastującymi z podłożem. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów epifanowitu jest jego miejsce odkrycia na wulkanie Tołbaczyk na Kamczatce. Materiał z tej lokalizacji jest ekstremalnie rzadki i poszukiwany przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów systematycznych i typu "micromount".

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość, małe rozmiary kryształów i delikatność, okazy epifanowitu nie powinny być czyszczone mechanicznie ani chemicznie. Wszelkie zanieczyszczenia należy pozostawić w stanie nienaruszonym. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, ultradźwiękami oraz nagłymi zmianami temperatury. Jako minerał uwodniony, może ulec dehydratacji w suchym środowisku lub pod wpływem ciepła, co prowadzi do jego zniszczenia. Należy chronić go przed bezpośrednim światłem słonecznym. ## Przechowywanie Okazy epifanowitu wymagają przechowywania w stabilnych warunkach, najlepiej w zamkniętych, wyściełanych pojemnikach typu "micromount", które chronią przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem i wahaniami wilgotności.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej