Engelhauptite

Wzór chemiczny: KCu²⁺₃(V⁵⁺₂O₇)(OH)₂Cl

Engelhauptyt to rzadki minerał z grupy wanadanów, tworzący charakterystyczne, niebieskozielone, tabliczkowe kryształy, odkryty w kraterze wulkanu Tolbaczik.

## Charakterystyka Engelhauptyt jest uwodnionym wanadanem potasu, miedzi i chloru. Tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o sześciobocznym zarysie, osiągające do 0.2 mm wielkości, które często układają się w rozetowe lub sferyczne agregaty. Jest minerałem przezroczystym o szklistym połysku i charakterystycznej niebieskozielonej barwie. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, z twardością w skali Mohsa wynoszącą około 3. Jest kruchy i wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku, równolegle do płaszczyzny tabliczek. Jego gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki wynosi 3.63 g/cm³. ## Barwy i odmiany Engelhauptyt występuje w jednolitym, niebieskozielonym kolorze. Nie wyróżniono jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Johanna Paula Engelhaupta (ur. 1959), niemieckiego kolekcjonera minerałów z Bawarii, który specjalizuje się w minerałach alpejskich i dostarczył wiele cennych okazów do badań naukowych. Engelhauptyt został zatwierdzony jako nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2014 roku (IMA2014-064), a jego opis opublikowano w 2015 roku. Miejscem typowym jest fumarola Jadovitaja na Drugim Stożku Północnego Przełomu Wielkiej Erupcji Szczelinowej wulkanu Tolbaczik na Kamczatce w Rosji. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, niewielkie rozmiary kryształów i występowanie w jednym, trudno dostępnym miejscu, engelhauptyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3
Barwa: Yellow-brown to brown, typically with an olive green hue
Połysk: Vitreous
Rysa: Yellow
Gęstość: 3.86
Łupliwość: Perfect on {001}
Przełam: Irregular/Uneven
Przezroczystość: Transparent,Translucent
Układ krystaliczny: Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Engelhauptyt można rozpoznać po jego charakterystycznej niebieskozielonej barwie, tabliczkowym pokroju kryształów o sześciobocznym zarysie oraz tendencji do tworzenia rozetowych agregatów. Kluczowe jest również miejsce pochodzenia - minerał ten znany jest wyłącznie z fumaroli wulkanu Tolbaczik. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi z Tolbaczika, takimi jak lammerit czy piipit. Ostateczne odróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub dyfrakcja rentgenowska (XRD), ze względu na podobieństwo wizualne i współwystępowanie. ## Formy kryształów Kryształy są cienkie, tabliczkowe, o heksagonalnym konturze. Zazwyczaj występują w postaci rozetowych lub sferulitycznych agregatów, a także jako pojedyncze, rozproszone blaszki na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Engelhauptyt jest minerałem pochodzenia fumarolowego. Powstaje w wyniku reakcji gazów wulkanicznych bogatych w wanad, chlor i potas z tlenem atmosferycznym w wysokiej temperaturze. Krystalizuje bezpośrednio z fazy gazowej (sublimat) na powierzchni porowatej bazaltowej lawy w pobliżu ekshalacji wulkanicznych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi produktami ekshalacji wulkanicznych z wulkanu Tolbaczik, takimi jak tenoryt, hematyt, lammeryt, likasyt, piipit, popowit, a także z siarczanami (afthitalit, langbeinit) i sylwinem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania engelhauptytu na świecie jest jego lokalizacja typowa: fumarola Jadovitaja na wulkanie Tolbaczik, Kamczatka, Dalekowschodni Okręg Federalny, Rosja.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy to te z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, rozetowe agregaty. Ważny jest intensywny, niebieskozielony kolor oraz kontrast z jasną skałą macierzystą. Ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów, okazy oceniane są pod powiększeniem. Bogactwo kryształów na matrycy znacząco podnosi wartość okazu. ## Popularne stanowiska Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z jednego miejsca - fumaroli wulkanu Tolbaczik na Kamczatce w Rosji. Jest to jedyne znane stanowisko tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie sprężonym powietrzem w celu usunięcia kurzu. Ze względu na kruchość i niewielkie rozmiary kryształów, należy unikać kontaktu z wodą, szczoteczkami czy innymi narzędziami mechanicznymi. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić lub rozpuścić minerał. Kryształy są bardzo kruche i wrażliwe na uszkodzenia mechaniczne. Należy chronić je przed wysoką temperaturą i nagłymi jej zmianami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w specjalistycznych, zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne i przechowywać w stabilnych warunkach wilgotnościowych.