Elpasolite

Wzór chemiczny: K₂NaAlF₆

Elpasolit to rzadki, bezbarwny fluorek potasu, sodu i glinu z grupy kriolitu, tworzący niewielkie, przezroczyste kryształy o regularnej budowie.

## Charakterystyka Elpasolit jest minerałem z grupy halogenków, należącym do nadgrupy perowskitu i podgrupy kriolitu. Chemicznie jest to złożony fluorek potasu, sodu i glinu. Występuje w postaci niewielkich, dobrze wykształconych kryształów, często o kształcie ośmiościanów lub w formie skupień ziarnistych. Typowe okazy są bezbarwne i przezroczyste, co w połączeniu z regularną formą kryształów nadaje im charakterystyczny wygląd. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości 2.5 w skali Mohsa, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Ma szklisty połysk i jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość wynosi około 2.995 g/cm³, co jest wartością przeciętną dla minerałów niemetalicznych. Nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest nierówny. ## Barwy i odmiany Elpasolit jest zazwyczaj bezbarwny. Nie są znane jego barwne odmiany ani nazwy handlowe. Czystość i brak zabarwienia są typowymi cechami tego minerału. ## Historia i nazwa Elpasolit został po raz pierwszy opisany w 1883 roku przez Samuela Lewisa Penfielda. Nazwa minerału pochodzi od hrabstwa El Paso w stanie Kolorado (USA), gdzie znajduje się jego typowa lokalizacja - rejon St. Peters Dome. Jest to miejsce, z którego pochodziły pierwsze zbadane okazy. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, elpasolit nie ma zastosowań przemysłowych. Jest ceniony wyłącznie jako minerał kolekcjonerski, poszukiwany przez zaawansowanych zbieraczy minerałów rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5
Połysk: Szklisty
Rysa: Biała
Gęstość: 2.995
Przełam: Nieregularny/Nierówny
Przezroczystość: Przezroczysty,Prześwitujący
Układ krystaliczny: Izometryczny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Elpasolit można rozpoznać po jego regularnych, ośmiościennych kryształach, szklistym połysku i niskiej twardości (2.5 w skali Mohsa). Jest bezbarwny i przezroczysty. Charakterystyczna jest również jego biała rysa. Występowanie w pegmatytach w asocjacji z innymi fluorkami jest ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi bezbarwnymi minerałami o regularnych kryształach, takimi jak fluoryt czy kriolit. Od fluorytu (twardość 4) odróżnia go znacznie niższa twardość. Od kriolitu (twardość 2.5) odróżnienie może wymagać zaawansowanych metod analitycznych, choć kriolit częściej tworzy masywne skupienia, a elpasolit lepiej wykształcone, pojedyncze kryształy. ## Formy kryształów Kryształy elpasolitu najczęściej przyjmują formę regularnych ośmiościanów. Rzadziej spotykane są sześciany lub kombinacje tych dwóch form. Występuje również w postaci skupień ziarnistych lub jako masywne wypełnienia.

Środowisko występowania

## Geneza Elpasolit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego lub pegmatytowego. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji z bogatych w fluor roztworów w obrębie pegmatytów alkalicznych i sjenitowych, a także w niektórych żyłach hydrotermalnych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi fluorkami, takimi jak kriolit, fluoryt, pachnolit, thomsenolit i gearksutyt. Towarzyszą mu również mikroklin, kwarc, cyrkon, astrofyllit i riebeckit. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania jest rejon St. Peters Dome w hrabstwie El Paso w Kolorado, USA. Znaczące okazy pochodzą również z Półwyspu Kolskiego w Rosji (masyw Chibiny i Łowoziero), kompleksu Ilímaussaq na Grenlandii, a także z Gold-Pash-Gebirge w Tadżykistanie i niektórych lokalizacji w Kanadzie (np. Mont Saint-Hilaire).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrokrawędzistymi i w pełni przezroczystymi kryształami o regularnym, ośmiościennym kształcie. Wysoko oceniane są również okazy, na których kryształy elpasolitu osadzone są na kontrastującej matrycy skalnej lub współwystępują z innymi rzadkimi minerałami, tworząc estetyczne grupy. ## Popularne stanowiska Okazy z typowej lokalizacji w Kolorado (USA) mają wartość historyczną i są bardzo poszukiwane. Jednak największe i najlepiej wykształcone kryształy, często o jakości fasetkowej, pochodzą z pegmatytów na Półwyspie Kolskim w Rosji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy elpasolitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na jego miękkość, należy unikać energicznego pocierania. Mycie w wodzie nie jest zalecane z powodu potencjalnej, choć niewielkiej, rozpuszczalności. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z twardymi przedmiotami, które mogą łatwo zarysować jego powierzchnię. Minerał jest wrażliwy na kwasy i silne chemikalia. Nie należy go poddawać ultradźwiękowemu czyszczeniu ani gwałtownym zmianom temperatury. ## Przechowywanie Elpasolit powinien być przechowywany w osobnym, wyściełanym pudełku, aby zapobiec zarysowaniom i uszkodzeniom mechanicznym. Najlepiej trzymać go z dala od minerałów o większej twardości. Ekspozycja na kurz powinna być ograniczona.