Ellinaite

Wzór chemiczny: CaCr³⁺₂O₄

Ellinait to nowo odkryty, ekstremalnie rzadki minerał z grupy spine-li, wyróżniający się dominacją chromu i wapnia.

## Charakterystyka Ellinait jest minerałem z grupy tlenków, należącym do nadgrupy spineli. Został zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez IMA w 2021 roku. Występuje w formie mikroskopijnych, ośmiościennych kryształów, zwykle o wielkości nieprzekraczającej 20 mikrometrów. Jest czarny i nieprzezroczysty, o metalicznym połysku. Jego unikalność polega na specyficznym składzie chemicznym, gdzie wapń zajmuje pozycję tetraedryczną, a trójwartościowy chrom pozycję oktaedryczną w strukturze spinelu. ## Właściwości fizyczne Z uwagi na mikroskopijny rozmiar kryształów, wiele właściwości fizycznych, takich jak twardość czy gęstość, nie zostało jeszcze precyzyjnie zmierzonych. Twardość jest szacowana na około 6-7 w skali Mohsa, co jest typowe dla minerałów z grupy spineli. Gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki elementarnej wynosi 4.41 g/cm³. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje dr Ellinę Witaljewnę Sokol, rosyjską mineralog i petrolog, za jej wkład w badania skał metamorficznych i procesów spalania. Minerał został odkryty w próbkach pochodzących z formacji Hatrurim w Izraelu, znanej z występowania minerałów powstałych w warunkach naturalnej pirometamorfizmu. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, ellinait nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4.5-5
Barwa: Black
Połysk: Metallic
Rysa: Black
Gęstość: 5.217
Łupliwość: None
Przełam: Irregular/Uneven
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja ellinaitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik analitycznych. Wymaga użycia skaningowego mikroskopu elektronowego (SEM) z analizą składu chemicznego (EDS) w celu potwierdzenia dominacji wapnia i chromu. Wizualnie przedstawia się jako drobne, czarne, metalicznie błyszczące oktaedryczne kryształy. ## Odróżnianie od podobnych Ellinait jest wizualnie nieodróżnialny od innych czarnych, mikroskopijnych minerałów z grupy spineli, takich jak chromit, magnetyt czy hercynit. Jedyną metodą na ich rozróżnienie jest analiza chemiczna, która w przypadku ellinaitu wykaże unikalną formułę CaCr₂O₄. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy wyłącznie bardzo małe, dobrze wykształcone, regularne (ośmiościenne) kryształy, których rozmiar nie przekracza 20 mikrometrów. Występują one jako pojedyncze kryształy narosłe na innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Ellinait powstaje w bardzo specyficznych i rzadkich warunkach pirometamorfizmu, czyli przeobrażenia skał pod wpływem bardzo wysokiej temperatury, ale przy niskim ciśnieniu. Jego geneza związana jest z naturalnym spalaniem bituminów zawartych w skałach osadowych (marglach), co prowadzi do powstania wysokotemperaturowych paragenez mineralnych. Występuje w żyłkach kalcytowych przecinających skały pirometamorficzne. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami powstającymi w podobnych warunkach, takimi jak yeelimite, larnit, brownmilleryt, mayenit, a także z kalcytem, fluorapatytem, fluorellestadytem, perowskitem i magnezjoferrytem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania ellinaitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - formacja Hatrurim (tzw. "Mottled Zone") w pobliżu góry Sdom na Pustyni Judzkiej w Izraelu.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z ellinaitem jest determinowana niemal wyłącznie przez jakość i bogactwo materiału z lokalizacji typowej. Najbardziej pożądane są próbki, na których kryształy ellinaitu są możliwie jak największe (choć wciąż mikroskopijne), liczne i dobrze wykształcone w formie ośmiościanów. Istotna jest również estetyka skały macierzystej i obecność kontrastujących minerałów towarzyszących. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest lokalizacja typowa w formacji Hatrurim w Izraelu. Materiał z tego miejsca jest ekstremalnie trudny do zdobycia i pojawia się na rynku kolekcjonerskim bardzo rzadko, głównie w obiegu wyspecjalizowanych dealerów i kolekcjonerów mikrominerałów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy, na których występuje ellinait, powinny być czyszczone z najwyższą ostrożnością, najlepiej za pomocą sprężonego powietrza w celu usunięcia kurzu. Ze względu na mikroskopijny charakter kryształów, jakakolwiek mechaniczna ingerencja (np. szczoteczka) może je bezpowrotnie zniszczyć. Użycie płynów jest niewskazane. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami i ultradźwiękowymi myjkami. Próbki należy chronić przed wstrząsami i wibracjami, które mogłyby spowodować odpadnięcie drobnych kryształów od skały macierzystej. ## Przechowywanie Okazy z ellinaitem najlepiej przechowywać w specjalistycznych pudełkach na mikrominerały (tzw. micromount boxes), które chronią je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Etykieta powinna precyzyjnie wskazywać lokalizację mikroskopijnych kryształów na próbce.