Elkinstantonite

Wzór chemiczny: Fe<sup>2+</sup><sub>4</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>O

Elkinstantonit to ekstremalnie rzadki fosforan żelaza, odkryty w meteorycie El Ali, wyróżniający się występowaniem wyłącznie w materii pozaziemskiej.

## Charakterystyka Elkinstantonit jest minerałem fosforanowym żelaza, zidentyfikowanym jako naturalny materiał dopiero w 2022 roku. Jego ziarna są zazwyczaj niewielkie, o rozmiarach nieprzekraczających 100 mikrometrów, i występują w formie wrostków w obrębie meteorytu żelaznego. Wizualnie, w świetle odbitym, ma szarawy kolor i metaliczny połysk. Ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów, jego cechy makroskopowe nie są w pełni poznane. ## Właściwości fizyczne Minerał charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą 5.5. Ma stosunkowo dużą gęstość, obliczoną na 4.62 g/cm³. Wykazuje metaliczny połysk. Jest minerałem nieprzezroczystym. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Lindy Elkins-Tanton, amerykańską naukowczynię planetarną i główną badaczkę misji NASA Psyche, mającej na celu zbadanie metalicznej asteroidy. Elkinstantonit został oficjalnie zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2022 roku po jego odkryciu w 15-tonowym meteorycie El Ali, znalezionym w Somalii. Minerał został zidentyfikowany przez naukowców z University of Alberta podczas analizy fragmentu tego meteorytu.

Właściwości

Twardość Mohsa
5.5
Połysk
Metallic
Rysa
Not determined
Gęstość
4.62
Łupliwość
Not determined
Przełam
Not determined
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja elkinstantonitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak mikrosonda elektronowa (do analizy składu chemicznego) i dyfrakcja rentgenowska (do określenia struktury krystalicznej). W świetle odbitym pod mikroskopem jest widoczny jako szarawe, metalicznie błyszczące wrostki w obrębie meteorytu. ## Odróżnianie od podobnych Elkinstantonit współwystępuje z innym nowo odkrytym fosforanem, elaliitem, a także z troilitem i grafitem w matrycy kamacytu. Odróżnienie go od tych minerałów wymaga specjalistycznej analizy instrumentalnej. Jego unikalny skład chemiczny i struktura krystalograficzna są kluczowymi cechami diagnostycznymi. ## Formy kryształów Minerał tworzy subhedralne (częściowo wykształcone) do anhedralnych (niewykształcone) ziarna i agregaty o mikroskopijnej wielkości, zwykle poniżej 100 µm.

Środowisko występowania

## Geneza Elkinstantonit powstał w warunkach panujących wewnątrz ciała macierzystego meteorytu żelaznego IAB. Uważa się, że jest produktem procesów metasomatycznych lub krystalizacji z uwięzionego stopu bogatego w fosfor, który reagował z otaczającym go żelazem (kamacytem) podczas bardzo powolnego stygnięcia we wnętrzu asteroidy. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w ścisłej asocjacji z kamacytem (głównym składnikiem meteorytu), troilitem, grafitem oraz elaliitem - innym fosforanem żelaza odkrytym w tym samym meteorycie. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania elkinstantonitu na Ziemi jest meteoryt El Ali, znaleziony w regionie Hiiraan w Somalii. Jest to tak zwana lokalizacja typowa (type locality).

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał nowo odkryty i dostępny wyłącznie w postaci mikroskopijnych wrostków w jednym meteorycie, elkinstantonit nie jest przedmiotem handlu kolekcjonerskiego w formie wyizolowanych okazów. Wartość kolekcjonerską posiadają fragmenty meteorytu El Ali, w których potwierdzono obecność tego minerału. W takim przypadku o wartości decyduje wielkość i jakość samego fragmentu meteorytu oraz udokumentowana obecność faz mineralnych, w tym elkinstantonitu.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość i występowanie w postaci mikroskopijnych wrostków w matrycy meteorytu, izolowane ziarna elkinstantonitu nie są przedmiotem czyszczenia. Wszelkie interwencje na fragmencie meteorytu zawierającym ten minerał powinny być przeprowadzane wyłącznie przez wyspecjalizowane laboratoria. ## Czego unikać Okazy meteorytu El Ali zawierające elkinstantonit należy chronić przed wilgocią, która mogłaby wywołać korozję otaczającego go żelaza (kamacytu). Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami oraz ekstremalnymi zmianami temperatury. Nie należy podejmować prób samodzielnego wypreparowania minerału z matrycy. ## Przechowywanie Fragmenty meteorytu powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, najlepiej w suchym środowisku, np. w szczelnym pojemniku z pochłaniaczem wilgoci. Ekspozycja powinna odbywać się w zamkniętej gablocie, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej