Elaliite

Wzór chemiczny: (Fe²⁺₈Fe³⁺)(PO₄)O₈

Elaliit to nowo odkryty fosforan żelaza, zidentyfikowany w meteorycie El Ali znalezionym w Somalii, wyróżniający się unikalną strukturą krystaliczną.

## Charakterystyka Elaliit jest minerałem z grupy fosforanów, którego istnienie potwierdzono w 2022 roku. Został odkryty w postaci mikroskopijnych ziaren wewnątrz 15-tonowego meteorytu żelaznego El Ali, znalezionego w Somalii. Minerał ten, podobnie jak towarzyszący mu elkinstantonit, nie został dotąd zaobserwowany w warunkach ziemskich. Jego ziarna są zbyt małe, by można było określić ich makroskopowy wygląd bez specjalistycznego sprzętu, jednak badania wskazują na jego unikalną, nieobserwowaną wcześniej w naturze strukturę krystaliczną. ## Właściwości fizyczne Z uwagi na mikroskopijny rozmiar ziaren, wiele właściwości fizycznych, takich jak twardość, połysk czy przezroczystość, nie zostało jeszcze w pełni scharakteryzowanych. Gęstość została obliczona na podstawie składu chemicznego i struktury krystalicznej i wynosi około 4.62 g/cm³. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od meteorytu El Ali, w którym został znaleziony. Meteoryt ten był znany lokalnej społeczności w Somalii od pokoleń, jednak naukowo został zbadany dopiero po jego oficjalnym odkryciu dla nauki. Elaliit został formalnie opisany i zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2022 roku. Odkrycia dokonał zespół naukowców z Uniwersytetu Alberty w Kanadzie, analizujący skład chemiczny meteorytu. ## Zastosowania Obecnie elaliit ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, jako jeden z najnowszych minerałów odkrytych w materii pozaziemskiej. Jego potencjalne właściwości syntetyczne i zastosowania przemysłowe są przedmiotem badań, jednak na ten moment nie mają praktycznego wymiaru.

Właściwości

Barwa
dark brown
Gęstość
5.15
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja elaliitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik laboratoryjnych. Wymaga użycia mikroskopu elektronowego ze spektrometrią dyspersji energii (EDS/WDS) do analizy składu chemicznego oraz dyfrakcji rentgenowskiej (XRD) lub dyfrakcji elektronowej do potwierdzenia unikalnej struktury krystalicznej. Minerał występuje jako mikroskopijne ziarna w obrębie meteorytu El Ali. ## Odróżnianie od podobnych Elaliit został znaleziony w asocjacji z innym nowym fosforanem, elkinstantonitem, a także z troilitem i innymi minerałami meteorytowymi. Odróżnienie go od współwystępujących fosforanów jest możliwe wyłącznie na podstawie precyzyjnej analizy strukturalnej i chemicznej. ## Formy kryształów Minerał tworzy anhedralne (nieprawidłowe) ziarna o rozmiarach rzędu mikrometrów.

Środowisko występowania

## Geneza Elaliit jest minerałem pochodzenia pozaziemskiego. Powstał wewnątrz macierzystego ciała (planetoidy) meteorytu żelaznego El Ali (grupa IAB). Uważa się, że uformował się w wyniku procesów metasomatycznych lub krystalizacji z uwięzionych w metalu stopów fosforkowych w późnym stadium stygnięcia jądra planetoidy. Nie stwierdzono jego występowania w skałach ziemskich. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami zidentyfikowanymi w meteorycie El Ali, głównie z kamacytem i taenitem (tworzącymi metaliczną matrycę), a także z troilitem, schreibersytem oraz nowo odkrytym elkinstantonitem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania elaliitu na świecie jest meteoryt El Ali, znaleziony w regionie Hiiraan w Somalii. Jest to lokalizacja typowa dla tego minerału.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu jest nierozerwalnie związana z jakością fragmentu meteorytu El Ali, w którym minerał się znajduje. Ponieważ elaliit występuje jako mikroskopijne inkluzje, wartość kolekcjonerska dotyczy całego okazu meteorytu. Najcenniejsze są fragmenty z potwierdzoną analitycznie obecnością elaliitu, najlepiej w towarzystwie innych rzadkich faz mineralnych, takich jak elkinstantonit. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest meteoryt El Ali z Somalii. Fragmenty tego meteorytu, które zostały wywiezione z kraju w celach badawczych i komercyjnych, stanowią całość dostępnego na rynku materiału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość i występowanie w postaci mikroskopijnych inkluzji w matrycy meteorytu, okazy nie są przeznaczone do czyszczenia. Wszelkie próby czyszczenia fragmentu meteorytu powinny być przeprowadzane wyłącznie przez wyspecjalizowane laboratoria. ## Czego unikać Należy unikać wszelkich chemikaliów, ultradźwięków, zmian temperatury oraz wilgoci, które mogłyby uszkodzić zarówno sam minerał, jak i otaczającą go matrycę meteorytu. Okaz powinien być chroniony przed działaniem czynników atmosferycznych. ## Przechowywanie Fragmenty meteorytu zawierające elaliit powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, najlepiej w suchym środowisku (w eksykatorze lub pojemniku z pochłaniaczem wilgoci) i w stałej temperaturze, aby zapobiec utlenianiu i degradacji zarówno minerału, jak i metalicznej matrycy.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej