Ekplexite

Wzór chemiczny: (Nb₅+,Mo)S₂·(Mg₁-xAlx)(OH)₂+x

Ekpleksyt to niezwykle rzadki, warstwowy siarczek niobu i molibdenu, występujący w postaci heksagonalnych płytek w serpentynitach.

## Charakterystyka Ekpleksyt jest minerałem o metalicznym połysku i ołowianoszarym kolorze, tworzącym bardzo małe, heksagonalne kryształy w formie płytek lub blaszek. Jego maksymalny obserwowany rozmiar to zaledwie 0.2 mm. Zazwyczaj występuje jako wrostki w innych minerałach, głównie w lizardycie, będącym odmianą serpentynu. ## Właściwości fizyczne Ze względu na ekstremalnie mały rozmiar kryształów, większość właściwości fizycznych ekpleksytu nie została precyzyjnie określona. Twardość i gęstość nie są znane. Minerał wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co jest typowe dla jego warstwowej budowy krystalicznej. Ma metaliczny połysk i jest nieprzezroczysty. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest ołowianoszary z metalicznym połyskiem. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Ekpleksyt został odkryty i opisany w 2007 roku przez N.V. Chukanova i współpracowników. Jego nazwa pochodzi od greckiego słowa *έκπληξη* (ekplexi), oznaczającego "niespodzianka" lub "zdziwienie", co nawiązuje do jego nieoczekiwanego składu chemicznego i struktury, będącej połączeniem warstw siarczkowych i wodorotlenkowych. ## Zastosowania Ekpleksyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego i jest wyłącznie obiektem zainteresowania naukowego oraz kolekcjonerskiego dla specjalistów gromadzących minerały typowe (pochodzące z lokalizacji typowej) lub mikrominerały.

Właściwości

Połysk: Metaliczny
Rysa: Czarna
Łupliwość: Doskonała wg {0001}
Przezroczystość: Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny: Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja ekpleksytu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia elektronowa (EDS/WDS) w połączeniu z dyfrakcją rentgenowską (XRD), ze względu na jego ekstremalnie mały rozmiar i występowanie w formie wrostków. Wizualnie, w dużym powiększeniu, można zaobserwować małe, heksagonalne, metaliczne blaszki. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi drobnymi siarczkami o podobnym wyglądzie, takimi jak molibdenit czy grafitem, które również tworzą heksagonalne blaszki o metalicznym połysku. Rozróżnienie wymaga analizy składu chemicznego - obecność niobu, molibdenu, magnezu i glinu jest cechą charakterystyczną ekpleksytu. ## Formy kryształów Ekpleksyt tworzy cienkie, sześcioboczne (heksagonalne) kryształy w formie płytek i blaszek, o maksymalnej średnicy do 0.2 mm i grubości do 0.01 mm.

Środowisko występowania

## Geneza Ekpleksyt powstaje w wyniku procesów hydrotermalnych lub metamorficznych w obrębie zserpentynizowanych skał ultrazasadowych (serpentynitów). Jest minerałem wtórnym, krystalizującym w niskich temperaturach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w paragenezie z lizardytem (odmianą serpentynu), magnezitem, chromitem, coomiitem, niklem rodzimym, awaruitem, heazlewooditem i innymi siarczkami niklu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania ekpleksytu na świecie (lokalizacja typowa) jest złoże chromitów w masywie Uktus, położonym na obrzeżach Jekaterynburga na Uralu Środkowym w Rosji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z ekpleksytem jest oceniana przede wszystkim na podstawie potwierdzenia jego tożsamości metodami analitycznymi. Z perspektywy kolekcjonerskiej, najbardziej pożądane są okazy, na których kryształy ekpleksytu, mimo że mikroskopijne, są jak najlepiej wykształcone, widoczne i odróżniające się od otaczającej matrycy mineralnej (lizardytu). Każdy okaz z lokalizacji typowej jest cenny ze względu na ekstremalną rzadkość minerału. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest lokalizacja typowa - masyw Uktus na Uralu w Rosji. Materiał kolekcjonerski praktycznie nie istnieje na rynku komercyjnym i znajduje się głównie w kolekcjach instytucjonalnych i specjalistycznych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z ekpleksytem, będące zazwyczaj mikrominerałami, nie powinny być czyszczone mechanicznie ani chemicznie. Wszelkie próby czyszczenia mogą zniszczyć lub usunąć drobne kryształy. Jeśli konieczne jest usunięcie kurzu, można użyć delikatnego strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z jakimikolwiek chemikaliami, kwasami i detergentami. Nie należy poddawać okazów działaniu ultradźwięków. Ze względu na jego naturę (siarczek), należy chronić go przed wilgocią i warunkami sprzyjającymi utlenianiu. ## Przechowywanie Okazy mikromineralogiczne z ekpleksytem najlepiej przechowywać w specjalistycznych, zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi.