Eitelite

Wzór chemiczny: Na<sub>2</sub>Mg(CO<sub>3</sub>)<sub>2</sub>

Eitelit to rzadki, bezbarwny lub biały węglan sodu i magnezu, tworzący charakterystyczne, ostro zakończone kryształy o kształcie romboedru.

## Charakterystyka Eitelit jest rzadkim minerałem z grupy węglanów, chemicznie podwójnym węglanem sodu i magnezu. Tworzy zazwyczaj dobrze wykształcone, pojedyncze kryształy o kształcie spłaszczonych lub wydłużonych romboedrów, często o ostrych zakończeniach. Kryształy bywają przezroczyste i bezbarwne, ale mogą też przybierać odcienie bieli, szarości lub żółci. Powierzchnie kryształów charakteryzują się szklistym, a niekiedy perłowym połyskiem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 3.5. Ma doskonałą łupliwość w trzech kierunkach, zgodną z formą romboedru, co sprawia, że jest kruchy. Gęstość eitelitu wynosi około 2.66 g/cm³. Jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Eitelit jest najczęściej bezbarwny lub biały. Spotykane są również okazy o zabarwieniu szarym, żółtawym lub bladozielonym. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w 1954 roku w próbkach z wierceń w formacji Green River w hrabstwie Sweetwater w stanie Wyoming, USA. Został nazwany na cześć Wilhelma Eitela (1891-1979), niemieckiego fizykochemika i dyrektora Instytutu Badań Krzemianowych na Uniwersytecie w Toledo (Ohio, USA), za jego wkład w chemię węglanów. ## Zastosowania Eitelit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
2.663
Łupliwość
Perfect on {10-14}
Przełam
Conchoidal
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną eitelitu jest jego charakterystyczny kształt kryształów - ostro zakończone, często spłaszczone romboedry. Reaguje gwałtownie z kwasem solnym, pieniąc się, co jest typowe dla węglanów. Jego stosunkowo niska twardość (3.5 w skali Mohsa) i doskonała łupliwość romboedryczna również są pomocne w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Eitelit można pomylić z innymi bezbarwnymi węglanami, takimi jak kalcyt czy dolomit. Od kalcytu odróżnia go nieco inny kształt romboedrów (bardziej spłaszczony lub ostry) i często asocjacje z innymi rzadkimi minerałami ewaporatowymi. Dolomit reaguje z kwasem solnym znacznie wolniej (dopiero po sproszkowaniu), podczas gdy eitelit reaguje natychmiast. Występowanie w specyficznym środowisku geologicznym (formacje ewaporatowe) jest również ważną wskazówką. ## Formy kryształów Eitelit krystalizuje w układzie trygonalnym, tworząc proste romboedry {10-14}. Kryształy są często spłaszczone wzdłuż osi krystalograficznej c lub, przeciwnie, wydłużone wzdłuż niej, co nadaje im igiełkowy wygląd. Rzadziej występuje w skupieniach ziarnistych.

Środowisko występowania

## Geneza Eitelit jest minerałem pochodzenia autigenicznego, krystalizującym w osadach bogatych w sód i magnez w warunkach wysokiego pH. Powstaje w skałach osadowych typu ewaporatowego, najczęściej w iłowcach i mułowcach formacji jeziornych, które uległy wysychaniu. Jest produktem diagenezy w środowisku alkalicznym. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi rzadkimi węglanami i ewaporatami. Typowe minerały towarzyszące to shortyt, trona, nahcolit, northupit, bradleyit, a także piryt i dolomit. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania eitelitu jest formacja Green River w stanach Wyoming i Utah w USA, gdzie został odkryty. Znaczące okazy pochodzą z kopalni Westvaco w hrabstwie Sweetwater (Wyoming). Poza USA, jego obecność odnotowano w ultrazasadowych intruzjach na Półwyspie Kolskim w Rosji (masyw Chibiny i Kowdor) oraz w Ugandzie (kompleks wulkaniczny Kalyango).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są duże, ostro zakończone, przezroczyste i bezbarwne kryształy eitelitu, które wykazują silny połysk. Szczególnie poszukiwane są okazy, gdzie pojedynczy, dobrze wykształcony kryształ jest osadzony na kontrastującej matrycy skalnej. Okazy z klasycznej lokalizacji w Green River Formation są standardem dla tego minerału. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej znane i cenione okazy eitelitu pochodzą z kopalni w obrębie formacji Green River w hrabstwie Sweetwater, Wyoming, USA. To stamtąd pochodzi większość materiału dostępnego na rynku kolekcjonerskim. Okazy z Rosji czy Ugandy są znacznie rzadsze i stanowią dużą ciekawostkę.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy eitelitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na jego częściową rozpuszczalność w wodzie, należy unikać kontaktu z nią, a zwłaszcza z kwasami. Jeśli konieczne jest użycie płynu, zaleca się stosowanie czystego alkoholu izopropylowego i natychmiastowe osuszenie. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, która może uszkodzić powierzchnię kryształów lub je rozpuścić. Minerał jest wrażliwy na wszelkie kwasy, które powodują jego gwałtowne pienienie się i zniszczenie. Jest kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem. Nie należy go czyścić ultradźwiękami. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy eitelitu najlepiej przechowywać w zamkniętych, suchych pojemnikach lub gablotach, aby chronić je przed wilgocią z powietrza i kurzem. Należy je trzymać z dala od minerałów, które mogłyby je zarysować.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej