Eglestonite

Wzór chemiczny: Hg<sup>1+</sup><sub>6</sub>OCl<sub>3</sub>(OH)

Eglestonit to rzadki hydroksychlorek tlenku rtęci(I), tworzący regularne kryształy o diamentowym połysku, które ciemnieją pod wpływem światła.

## Charakterystyka Eglestonit jest minerałem z grupy halogenków, chemicznie klasyfikowanym jako hydroksychlorek tlenku rtęci(I). Występuje w postaci dobrze wykształconych, izometrycznych kryształów, najczęściej o pokroju dwunastościanu rombowego lub ośmiościanu, osiągających do 2 mm wielkości. Spotykany jest również w formie skupień ziarnistych lub jako naloty. Charakterystyczną cechą eglestonitu jest jego reakcja na światło - świeżo odsłonięte powierzchnie mają barwę od kanarkowożółtej do żółtobrązowej, lecz pod wpływem ekspozycji na światło szybko ciemnieją, stając się brązowe, a ostatecznie czarne. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej około 2.5. Jest bardzo gęsty, co jest typowe dla minerałów rtęci; jego gęstość właściwa wynosi 8.33 g/cm³. Odznacza się silnym, diamentowym połyskiem. Jest przezroczysty do przeświecającego. Nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest muszlowy. ## Barwy i odmiany Eglestonit nie posiada nazwanych odmian. Jego barwa jest jego cechą charakterystyczną i diagnostyczną, zmieniając się od kanarkowożółtej, przez żółtobrązową, brązową, aż do czarnej w wyniku ekspozycji na światło. Rysa jest jasnożółta. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1904 roku przez Arthura Sutcliffa Eakle. Nazwa "eglestonit" została nadana na cześć Thomasa Eglestona (1832-1900), profesora mineralogii i metalurgii w School of Mines na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku oraz założyciela American Institute of Mining Engineers. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, niewielkie rozmiary kryształów oraz toksyczność (zawartość rtęci), eglestonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach rtęci.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Diamentowy
Rysa
Jasnożółta
Gęstość
8.33
Łupliwość
Brak
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną eglestonitu jest jego charakterystyczna, szybka zmiana barwy z żółtej na czarną pod wpływem światła. Inne cechy pomocne w identyfikacji to bardzo wysoka gęstość, diamentowy połysk oraz regularna, izometryczna forma kryształów (najczęściej dwunastościany rombowe). ## Odróżnianie od podobnych Eglestonit można pomylić z innymi rzadkimi, wtórnymi minerałami rtęci o żółtej barwie, takimi jak terlinguaite. Jednak żaden z nich nie wykazuje tak szybkiej i dramatycznej zmiany barwy pod wpływem światła. Wysoka gęstość i forma kryształów również pomagają w odróżnieniu go od innych żółtych minerałów, np. siarki (znacznie lżejsza) czy aurypigmentu (inny pokrój kryształów, niższa gęstość). ## Formy kryształów Eglestonit krystalizuje w układzie regularnym, tworząc dobrze wykształcone, izometryczne kryształy. Dominującymi formami są dwunastościan rombowy {110} i ośmiościan {111}, często występujące w kombinacji. Kryształy są zazwyczaj niewielkie, rzadko przekraczają 2 mm.

Środowisko występowania

## Geneza Eglestonit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż rtęci. Tworzy się w wyniku wietrzenia i przeobrażania pierwotnych rud rtęci, takich jak cynober, w obecności roztworów bogatych w chlorki, często w warunkach pustynnych lub suchych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami rtęci. Do najczęstszych asocjacji należą: rtęć rodzima, kalomel (Hg₂Cl₂), cynober (HgS), terlinguaite (Hg₂OCl), montroydite (HgO), a także kalcyt (CaCO₃) i gips (CaSO₄·2H₂O). ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania eglestonitu, skąd pochodzą najlepsze na świecie okazy, jest rejon Terlingua w hrabstwie Brewster w Teksasie, USA. Znaczące znaleziska odnotowano również w kopalniach rtęci w hrabstwie San Bernardino w Kalifornii (USA) oraz w Landsbergu w Bawarii (Niemcy).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o intensywnej, kanarkowożółtej barwie, która świadczy o braku ekspozycji na światło. Wysoko oceniane są bogate grupy kryształów na kontrastującej matrycy, zwłaszcza w asocjacji z innymi rzadkimi minerałami rtęci, jak terlinguaite. Rozmiar kryształów jest kluczowym czynnikiem - okazy z kryształami przekraczającymi 1 mm są już uważane za znaczące. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądanym i klasycznym stanowiskiem dla eglestonitu jest dystrykt Terlingua w Teksasie. Okazy z tej lokalizacji, zwłaszcza te pochodzące ze starych, historycznych zbiorów, osiągają najwyższe ceny i są uważane za standard dla tego gatunku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Czyszczenie eglestonitu nie jest zalecane ze względu na jego toksyczność i wrażliwość. W razie absolutnej konieczności można użyć sprężonego powietrza do usunięcia luźnych cząstek kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Eglestonit jest ekstremalnie wrażliwy na światło, które powoduje jego nieodwracalne ciemnienie i rozkład. Należy bezwzględnie unikać ekspozycji na światło słoneczne oraz intensywne oświetlenie sztuczne. Minerał jest również bardzo toksyczny z powodu wysokiej zawartości rtęci - należy unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. Nie podgrzewać. ## Przechowywanie Okazy eglestonitu muszą być przechowywane w całkowitej ciemności, w szczelnie zamkniętym, oznaczonym pojemniku, aby zapobiec ekspozycji na światło i przypadkowemu kontaktowi. Przechowywać z dala od dzieci, zwierząt i żywności. Zaleca się przechowywanie w dedykowanych pudełkach systematycznych, z dala od innych minerałów, które mogłyby ulec zanieczyszczeniu rtęcią.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej