Dzhuluite

Wzór chemiczny: Ca₃(Sn⁴⁺Sb⁵⁺)Fe³⁺₃O₁₂

Dżuluit to rzadki minerał z grupy granatów, będący złożonym tlenkiem wapnia, cyny, antymonu i żelaza, znajdowany w skarnach.

## Charakterystyka Dżuluit jest rzadkim minerałem należącym do supergrupy granatów, a konkretnie do grupy bitikleitu. Tworzy niewielkie, pojedyncze, izometryczne kryształy, osiągające rozmiar do 0,3 mm. Zazwyczaj występuje w formie ziaren wrosłych w inne minerały. Jego nazwa nawiązuje do historycznej nazwy miejsca odkrycia. ## Właściwości fizyczne Kryształy dżuluitu wykazują silny, metaliczny połysk. Minerał jest nieprzezroczysty i ma czarną barwę. Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 6, a obliczona gęstość to 4,83 g/cm³. Jest kruchy i nie wykazuje łupliwości. ## Barwy i odmiany Dżuluit jest minerałem idiochromatycznym, co oznacza, że jego czarna barwa wynika bezpośrednio z jego składu chemicznego, głównie z obecności żelaza. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został zatwierdzony przez IMA w 2010 roku (IMA2010-011). Jego nazwa pochodzi od historycznej nazwy góry Dżulu (Dzhulu) w Kabardo-Bałkarii, gdzie znajduje się stanowisko typowe. Został opisany przez zespół mineralogów pod kierownictwem Iriny O. Galuskiny. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, dżuluit nie ma żadnego zastosowania komercyjnego ani przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy minerałów rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa: 6
Barwa: Light-yellow to dark-brown
Połysk: Metallic
Rysa: Creamy
Gęstość: 4.708
Łupliwość: None
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Isometric

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie dżuluitu jest niemożliwe bez zaawansowanych technik analitycznych. Identyfikacja wymaga analizy chemicznej (np. za pomocą mikrosondy elektronowej) oraz badań strukturalnych (dyfrakcja rentgenowska). W warunkach kolekcjonerskich można go zidentyfikować jedynie na podstawie etykiety z potwierdzonego źródła. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi czarnymi, metalicznie błyszczącymi minerałami z grupy granatu, takimi jak szorlomit, kimzeyit czy inne tlenki (np. magnetyt, franklinit). Odróżnienie wizualne jest niewykonalne; konieczna jest analiza składu, zwłaszcza w celu potwierdzenia jednoczesnej obecności cyny i antymonu. ## Formy kryształów Dżuluit krystalizuje w układzie regularnym, tworząc kryształy o pokroju dwunastościanu rombowego {110}, czasami w kombinacji ze ścianami dwudziestoczterościanu deltoidowego {211}. Występuje jako pojedyncze, dobrze wykształcone, izometryczne kryształy.

Środowisko występowania

## Geneza Dżuluit powstaje w wyniku procesów metasomatycznych w strefach kontaktowych, w obrębie skarnów wapniowych. Jego krystalizacja jest związana z wysokotemperaturowymi (600–650°C) i niskociśnieniowymi warunkami metamorfizmu kontaktowego, na kontakcie intruzji syenitowej z osadami węglanowymi. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla środowiska skarnowego. W lokalizacji typowej znaleziono go w towarzystwie kalcytu, fluorytu, andradytu, kimzeyitu, kerimasytu, larnitu, rondorfitu, a także minerałów z grupy ettringitu (np. thaumasyt). ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania dżuluitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - skarn Bitchuu, w górnym biegu rzeki Czeget (Cheget), w Kabardo-Bałkarii w Rosji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu dżuluitu jest determinowana przez wielkość i jakość wykształcenia kryształów, chociaż nawet największe nie przekraczają ułamka milimetra. Najbardziej pożądane są okazy z ostrymi, błyszczącymi, w pełni uformowanymi kryształami, wyraźnie widocznymi na tle kontrastującej matrycy (np. na kalcycie). Ważna jest również bogactwo asocjacji z innymi rzadkimi minerałami. ## Popularne stanowiska Wszystkie znane okazy pochodzą z jednego miejsca na świecie - skarnu Bitchuu w Rosji. To sprawia, że jest to minerał niezwykle trudny do zdobycia, a jego dostępność na rynku kolekcjonerskim jest znikoma.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z dżuluitem, ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów i ich kruchość, nie powinny być czyszczone mechanicznie. Wszelkie zabiegi mogą uszkodzić delikatne kryształy. Jeśli konieczne jest usunięcie kurzu, można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, zwłaszcza kwasami, które mogą reagować z minerałem lub skałą macierzystą. Należy również unikać ultradźwięków oraz gwałtownych zmian temperatury. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, w zamykanym pudełku typu "micromount", aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Nie jest wrażliwy na światło, ale ochrona przed czynnikami fizycznymi jest kluczowa.