Dwornikite

Wzór chemiczny: Ni<sup>2+</sup>S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>·H<sub>2</sub>O

Dwornikit to rzadki, uwodniony siarczan niklu, tworzący najczęściej zielonkawe, mikrokrystaliczne naloty i skorupy.

## Charakterystyka Dwornikit jest minerałem z grupy siarczanów, chemicznie uwodnionym siarczanem niklu. Występuje niezwykle rzadko, tworząc najczęściej bardzo drobne, mikroskopijne kryształy o wielkości poniżej 0.1 mm. Zazwyczaj obserwuje się go w formie ziemistych lub proszkowych nalotów, skorup i wykwitów na innych minerałach, zwłaszcza na gersdorffcie. Jego kryształy, widoczne jedynie pod dużym powiększeniem, mają formę tabliczkową lub krótkosłupową. ## Właściwości fizyczne Ze względu na występowanie w formie bardzo drobnych agregatów, określenie wielu właściwości fizycznych, takich jak twardość czy gęstość, jest utrudnione. Minerał ma połysk szklisty i jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 3.16 g/cm³. ## Barwy i odmiany Dwornikit ma charakterystyczną, jasnozieloną lub szarozieloną barwę. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w kopalni rud uranu "Podgórze" w Kowarach na Dolnym Śląsku (Polska). Został opisany i uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1982 roku. Jego nazwa honoruje Edwarda J. Dwornika (1919-2003), amerykańskiego mineraloga i chemika pracującego dla United States Geological Survey (USGS), który jako pierwszy zsyntetyzował sztuczny odpowiednik tego minerału w 1965 roku. ## Zastosowania Dwornikit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach, mineralogii systematycznej oraz minerałach z Polski.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
3.16
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie dwornikitu bez specjalistycznego sprzętu jest praktycznie niemożliwe. Identyfikuje się go na podstawie jasnozielonej barwy, występowania w formie drobnych nalotów na rudach niklu (głównie gersdorffcie) oraz charakterystycznego środowiska geologicznego. Ostateczne potwierdzenie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub mikroanaliza chemiczna (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Dwornikit można pomylić z innymi wtórnymi siarczanami niklu, takimi jak morenozyt (NiSO₄·7H₂O) czy retgersyt (NiSO₄·6H₂O). Morenozyt zawiera więcej wody krystalizacyjnej i tworzy zazwyczaj igiełkowe kryształy. Retgersyt ma ciemniejszą, niebieskozieloną barwę. Od annabergitu (arsenian niklu) odróżnia go skład chemiczny (siarczan vs arsenian) i często jaśniejszy odcień zieleni. ## Formy kryształów Kryształy dwornikitu są mikroskopijne, o pokroju tabliczkowym lub krótkosłupowym. Tworzy głównie skupienia ziemiste, proszkowe, a także cienkie skorupy i naloty.

Środowisko występowania

## Geneza Dwornikit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców zawierających minerały niklu. Tworzy się w wyniku powolnego odwadniania bardziej uwodnionych siarczanów niklu, takich jak morenozyt, w warunkach niskiej wilgotności powietrza, np. w suchych wyrobiskach kopalnianych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten najczęściej występuje w towarzystwie gersdorffitu (główne źródło niklu), annabergitu, erytrynu, morenozytu, retgersytu, a także gipsu i epsomitu. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania (localitas typica) dwornikitu jest kopalnia "Podgórze" w Kowarach na Dolnym Śląsku w Polsce. Jest to jedyna potwierdzona i dobrze udokumentowana lokalizacja tego minerału na świecie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu dwornikitu ocenia się przede wszystkim na podstawie obfitości nalotu i jego intensywności barwy. Najbardziej cenione są próbki, gdzie zielony nalot jest wyraźnie widoczny i pokrywa znaczną powierzchnię skały macierzystej, najlepiej w towarzystwie innych rzadkich minerałów wtórnych. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, ich forma nie jest kryterium oceny wizualnej. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest historyczna lokalizacja typowa - kopalnia "Podgórze" w Kowarach, Polska. Okazy z tego miejsca są rzadkością na rynku i stanowią cenny nabytek dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy dwornikitu są niezwykle delikatne i wrażliwe. Występują jako naloty, które można łatwo usunąć. Czyszczenie mechaniczne jest wykluczone. W razie potrzeby można bardzo ostrożnie przemyć powierzchnię alkoholem, który szybko odparowuje, minimalizując kontakt z wilgocią. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, która może rozpuścić minerał. Dwornikit jest wrażliwy na wilgoć w powietrzu, dlatego nie powinien być przechowywany w wilgotnych warunkach. Należy go również chronić przed wszelkimi chemikaliami i skokami temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w szczelnych, zamykanych pojemnikach (tzw. "perky box") z dala od źródeł wilgoci i bezpośredniego światła słonecznego. Najlepiej umieścić w pojemniku środek pochłaniający wilgoć (silikażel).

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej