Dussertite

Wzór chemiczny: BaFe<sup>3+</sup><sub>3</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)(As<sup>5+</sup>O<sub>3</sub>OH)(OH)<sub>6</sub>

Dussertyt to rzadki arsenian baru i żelaza, tworzący charakterystyczne, kuliste agregaty o intensywnie zielonej lub żółtozielonej barwie.

## Charakterystyka Dussertyt jest minerałem z grupy arsenianów, należącym do nadgrupy ałunitu. Występuje najczęściej w postaci promienistych lub sferulitycznych (kulistych) agregatów, a także jako skupienia ziemiste lub naskorupienia. Dobrze wykształcone kryształy są rzadkie i mają postać niewielkich, tabliczkowych lub romboedrycznych form, często zebranych w rozetki. Jego wygląd jest bardzo charakterystyczny, zwłaszcza gdy tworzy kuliste skupienia na kontrastującym podłożu skalnym. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej około 3.5. Ma szklisty do żywicznego połysk. Jest minerałem dość ciężkim, co wynika z obecności baru w jego składzie chemicznym - jego gęstość wynosi około 4.3 g/cm³. Jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Dussertyt występuje w różnych odcieniach zieleni i żółci. Najczęściej spotykane barwy to żółtozielona, szarozielona, trawiastozielona, a także cytrynowożółta. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1925 roku przez francuskiego mineraloga Alfreda Lacroix. Nazwał go na cześć Désiré Dusserta (1872–1935), francuskiego inżyniera górnictwa, który pracował w Algierii i zebrał pierwsze próbki tego minerału. Miejscem typowym (locus typicus) jest kopalnia Djebel Debar w prowincji Konstantyna w Algierii. ## Zastosowania Dussertyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim ze względu na swoją rzadkość, atrakcyjne formy występowania i żywe kolory.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Szklisty do żywicznego
Rysa
Jasnożółta do zielonkawożółtej
Gęstość
4.3-4.39
Łupliwość
Dobra na {0001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najbardziej charakterystyczną cechą dussertytu są jego formy występowania – kuliste, sferulityczne agregaty o promienistej budowie wewnętrznej. Intensywna, żółtozielona do zielonej barwa jest również ważną wskazówką. Wysoka gęstość (odczuwalny ciężar w stosunku do wielkości) może pomóc w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Dussertyt bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami arsenowymi o zielonej barwie, takimi jak mimetezyt, olivenit czy agardyt. Od mimetezytu odróżnia go najczęściej forma skupień (kuliste agregaty zamiast sześciobocznych kryształów) i brak reakcji z kwasem solnym. Od olivenitu różni się jaśniejszym odcieniem zieleni i często promienistą strukturą. Dokładne rozróżnienie często wymaga zaawansowanych badań, np. analizy chemicznej (EDS). ## Formy kryształów Kryształy dussertytu, choć rzadkie, przyjmują formę małych, ostro zakończonych romboedrów lub cienkich, heksagonalnych tabliczek. Zazwyczaj tworzą one jednak gęste skupienia, naskorupienia lub charakterystyczne kuliste agregaty o promienistej strukturze wewnętrznej.

Środowisko występowania

## Geneza Dussertyt jest wtórnym minerałem powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) kruszcowych złóż polimetalicznych, które są bogate w arsen i bar. Tworzy się w wyniku przeobrażenia pierwotnych minerałów zawierających te pierwiastki, takich jak arsenopiryt czy baryt, w obecności roztworów bogatych w żelazo. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi strefy utleniania. Do najczęstszych asocjacji należą: farmakosyderyt, skorodyt, beudantyt, goethyt, hematyt, kwarc, a także baryt i dolomit. ## Lokalizacje Najważniejsze i historyczne stanowiska dussertytu znajdują się w Algierii (Djebel Debar) oraz w Niemczech (kopalnie w Schwarzwaldzie, np. Clara i Michael). Znany jest również z kilku miejsc w Grecji (kopalnie Lavrion), Francji (Duranus), Wielkiej Brytanii (Kornwalia), a także z pojedynczych wystąpień w USA (Utah, Nevada) i Australii.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy dussertytu to te, które wykazują dobrze uformowane, kuliste agregaty o intensywnej, żywej, żółtozielonej barwie. Ważny jest kontrast z matrycą skalną – okazy na jasnym kwarcu lub ciemnym goethycie są szczególnie atrakcyjne. Rozmiar sferulitu, jego połysk oraz brak uszkodzeń mechanicznych znacząco podnoszą wartość kolekcjonerską. Rzadkie, dobrze wykształcone kryształy, nawet niewielkie, są również bardzo poszukiwane. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej cenione okazy pochodzą z historycznych lokalizacji w Niemczech, zwłaszcza z kopalni Clara w Schwarzwaldzie, która dostarczyła wielu światowej klasy okazów. Również materiał z miejsca typowego w Algierii jest uważany za bardzo wartościowy. Okazy z greckiego Lavrion także cieszą się uznaniem kolekcjonerów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy dussertytu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie konieczności można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Ze względu na zawartość arsenu, podczas czyszczenia należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po kontakcie z minerałem. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić minerał. Dussertyt jest stosunkowo miękki i kruchy, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie silnego światła słonecznego, które może spowodować blaknięcie koloru. ## Przechowywanie Okazy dussertytu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby zapobiec otarciom i uszkodzeniom mechanicznym. Powinny być trzymane w stabilnych warunkach, z dala od wilgoci i źródeł ciepła. Ze względu na toksyczność arsenu, minerał należy przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci i zwierząt domowych.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej