Dubińskaite

Wzór chemiczny: Ca<sub>4</sub>Sc<sub>2</sub>Al<sub>4</sub>[Be<sub>2</sub>Si<sub>8</sub>O<sub>30</sub>](OH)<sub>2</sub>

Dubińskait to bardzo rzadki minerał z grupy berylu, wyróżniający się unikalnym składem chemicznym zawierającym skand i beryl, odkryty w Polsce.

## Charakterystyka Dubińskait jest minerałem z grupy berylu, należącym do krzemianów. Tworzy bardzo małe, heksagonalne, tabliczkowe kryształy, zazwyczaj nieprzekraczające 0.1 mm, które występują w formie promienistych lub sferulitycznych agregatów. Jest bezbarwny do białego i przezroczysty. Ze względu na ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, jest obiektem zainteresowania głównie naukowego. ## Właściwości fizyczne Kryształy dubińskaitu wykazują szklisty połysk. Twardość w skali Mohsa wynosi około 5. Minerał jest kruchy. Gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki elementarnej wynosi 2.93 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał jest bezbarwny do białego. Nie wyróżniono żadnych odmian. ## Historia i nazwa Dubińskait został odkryty w kopalni niklu "Szklary" koło Ząbkowic Śląskich na Dolnym Śląsku w Polsce. Został zatwierdzony jako nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2000 roku. Nazwa honoruje profesor Elżbietę Dubińską, polską mineralog i petrolog z Uniwersytetu Warszawskiego, za jej wkład w badania skał i minerałów Dolnego Śląska. ## Zastosowania Dubińskait nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako minerał typowy dla Polski i ze względu na rzadkość występowania.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
2.93
Łupliwość
Perfect on {0001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent
Układ krystaliczny
Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja dubińskaitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana, mikrosonda elektronowa (EDS/WDS) czy dyfrakcja rentgenowska (XRD), ze względu na jego mikroskopijny rozmiar i występowanie w paragenezie z innymi minerałami. Wizualne rozpoznanie w terenie lub nawet w kolekcji jest niemożliwe. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi białymi lub bezbarwnymi minerałami wtórnymi występującymi w asocjacji, takimi jak beryl, milarit czy kalcyt. Pewne odróżnienie wymaga specjalistycznej analizy chemicznej potwierdzającej obecność skandu, berylu i glinu w odpowiednich proporcjach. ## Formy kryształów Dubińskait tworzy heksagonalne, tabliczkowe kryształy o sześciobocznym zarysie. Kryształy te łączą się w promieniste lub sferulityczne agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Dubińskait jest minerałem wtórnym, powstałym w wyniku procesów hydrotermalnych niskich temperatur, które oddziaływały na zwietrzałe skały serpentynitowe zawierające pegmatyty. Powstaje w szczelinach i pustkach skalnych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi w miejscu odkrycia. Najczęściej towarzyszą mu: beryl, milarit, kalcyt, magnezyt, opal, chalcedon oraz minerały z grupy smektytu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania dubińskaitu na świecie (lokalizacja typowa) jest hałda dawnej kopalni niklu "Szklary" koło Ząbkowic Śląskich na Dolnym Śląsku, w Polsce.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z dubińskaitem zależy przede wszystkim od bogactwa i wykształcenia mikroskopijnych agregatów na matrycy skalnej. Ponieważ kryształy są bardzo małe, okazy ocenia się pod mikroskopem. Najcenniejsze są te, na których agregaty są liczne, dobrze uformowane i wyraźnie widoczne na tle skały macierzystej. Obecność minerałów towarzyszących, takich jak beryl czy milarit, może podnosić wartość dokumentacyjną okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest lokalizacja typowa - kopalnia "Szklary" w Polsce. Materiał z tego miejsca jest ekstremalnie trudny do pozyskania i dostępny jedynie w wyspecjalizowanych kolekcjach instytucjonalnych oraz na bardzo niszowym rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z dubińskaitem, ze względu na mikroskopijny rozmiar i delikatność kryształów, nie powinny być czyszczone mechanicznie ani chemicznie. Wszelkie próby czyszczenia grożą bezpowrotnym uszkodzeniem lub utratą minerału. Najlepiej pozostawić okaz w stanie nienaruszonym. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z jakimikolwiek chemikaliami, ultradźwiękami oraz gwałtownymi zmianami temperatury. Okazy należy chronić przed kurzem i wibracjami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych warunkach, w zamkniętych, wyściełanych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi i zanieczyszczeniami. Identyfikacja minerału na okazie wymaga użycia mikroskopu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej