Drysdallite
Wzór chemiczny: Mo<sup>4+</sup>Se<sup>2-</sup><sub>2</sub>
Bardzo rzadki selenek molibdenu, tworzący miękkie, heksagonalne blaszki o metalicznym połysku, będący selenowym analogiem molibdenitu.
Opis
## Charakterystyka Drysdallit jest niezwykle rzadkim minerałem z grupy siarczków, będącym selenowym analogiem znacznie bardziej pospolitego molibdenitu. Chemicznie jest to selenek molibdenu (MoSe₂). Występuje w postaci niewielkich, heksagonalnych kryształów o tabliczkowym pokroju, a także jako skupienia blaszkowe i łuskowe. Jego wygląd jest niemal identyczny z molibdenitem - tworzy miękkie, ołowiowoszare do czarnych blaszki o silnym, metalicznym połysku. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest wyjątkowo miękki, osiągając twardość zaledwie 1-1.5 w skali Mohsa, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Blaszki drysdallitu są giętkie, ale nieelastyczne. Posiada doskonałą łupliwość w jednej płaszczyźnie, co pozwala na łatwe oddzielanie cienkich płatków. Jest nieprzezroczysty i stosunkowo ciężki jak na swój wygląd, z gęstością wynoszącą około 6.26 g/cm³. ## Barwy i odmiany Drysdallit jest minerałem idiochromatycznym, którego barwa wynika bezpośrednio z jego składu chemicznego. Występuje wyłącznie w odcieniach od ołowiowoszarego do czarnego. Nie tworzy odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1973 roku na podstawie próbek pochodzących ze złoża miedziowo-uranowego Kapijimpanga w Zambii. Jego nazwa upamiętnia Alana Roya Drysdalla, byłego dyrektora Geological Survey of Zambia, w uznaniu jego wkładu w badania geologiczne tego regionu. ## Zastosowania Z powodu swojej ekstremalnej rzadkości drysdallit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechy diagnostyczne drysdallitu to jego ekstremalna miękkość (twardość 1-1.5 w skali Mohsa), doskonała łupliwość w jednym kierunku, tworzenie giętkich, ale nieelastycznych blaszek oraz czarna rysa. Silny metaliczny połysk na powierzchniach łupliwości jest również charakterystyczny. ## Odróżnianie od podobnych Drysdallit jest wizualnie niemal niemożliwy do odróżnienia od molibdenitu (MoS₂). Oba minerały mają identyczny wygląd, twardość i pokrój. Jedyną pewną metodą identyfikacji jest analiza chemiczna (np. EDS) w celu potwierdzenia obecności selenu zamiast siarki. Kontekst geologiczny - występowanie w paragenezie bogatej w selen - może być silną wskazówką. Od grafitu odróżnia go wyższa gęstość i nieco inny odcień połysku. ## Formy kryształów Najczęściej tworzy drobne, sześcioboczne, tabliczkowe kryształy. Zazwyczaj występuje w formie agregatów łuskowych, blaszkowych lub ziemistych nalotów. Rzadko spotyka się dobrze wykształcone, izolowane kryształy.
Środowisko geologiczne
## Geneza Drysdallit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, krystalizującym w warunkach niskich temperatur. Jego powstawanie jest związane z obecnością roztworów bogatych w selen, co jest środowiskiem stosunkowo rzadko spotykanym w skorupie ziemskiej. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi selenkami oraz minerałami kruszcowymi. W lokalizacji typowej (Zambia) znaleziono go w towarzystwie bornitu, chalkopirytu, kuprytu, uraninitu, cuprosklodowskitu, kasyterytu, wittichenitu oraz rodzimego selenu. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania jest jego lokalizacja typowa - złoże Kapijimpanga w Prowincji Północno-Zachodniej w Zambii. Potwierdzono jego obecność także w kilku innych miejscach na świecie, m.in. w rejonie Tolar Grande w prowincji Salta (Argentyna) oraz w kopalni uranu Bukov w Czechach.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Jako minerał o wyjątkowej rzadkości, każdy udokumentowany okaz drysdallitu jest cenny dla kolekcjonerów. Najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, widocznymi gołym okiem kryształami heksagonalnymi. Dużą wartość mają również próbki, na których drysdallit współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami selenicznymi. Ze względu na jego naturę, większość okazów to mikro-monty. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane przez kolekcjonerów są okazy z lokalizacji typowej w Kapijimpanga w Zambii, ponieważ stanowią one materiał odniesienia dla tego gatunku mineralogicznego.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy drysdallitu są ekstremalnie delikatne i miękkie. Należy unikać jakiegokolwiek czyszczenia mechanicznego, w tym przy użyciu szczoteczek. Nie wolno stosować wody ani żadnych chemikaliów. Jedyną bezpieczną metodą usuwania kurzu jest delikatne zdmuchnięcie go za pomocą gruszki fotograficznej lub strumienia sprężonego powietrza z dużej odległości. ## Czego unikać Należy unikać dotykania powierzchni minerału, gdyż jest tak miękki, że można go uszkodzić paznokciem. Chronić przed jakimkolwiek naciskiem, zarysowaniem i wibracjami. Nie należy go poddawać działaniu ultradźwięków ani gwałtownym zmianom temperatury. ## Przechowywanie Drysdallit powinien być przechowywany wyłącznie w stabilnym, wyściełanym pudełku (np. typu "micromount"), odizolowany od innych minerałów, które mogłyby go zarysować. Ekspozycja powinna odbywać się w zamkniętej gablocie, chroniącej przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.