Doyleite

Wzór chemiczny: Al(OH)<sub>₃</sub>

Dojlit to rzadki polimorf wodorotlenku glinu, występujący w postaci niewielkich, bezbarwnych lub białych, tabliczkowych kryształów.

## Charakterystyka Dojlit jest jedną z czterech polimorficznych odmian wodorotlenku glinu, Al(OH)₃, do których należą również gibbsyt, bajeryt i nordstrandyt. Minerał ten tworzy bardzo małe, najczęściej mikroskopijne, tabliczkowe kryształy o heksagonalnym zarysie. Zazwyczaj występuje w formie rozetkowych lub sferulitycznych agregatów, a także jako powłoki i naloty. Jest bezbarwny do białego, rzadziej z kremowym lub żółtawym odcieniem. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, jego cechy makroskopowe są trudne do zaobserwowania. ## Właściwości fizyczne Dojlit charakteryzuje się twardością w zakresie 2.5-3 w skali Mohsa. Ma doskonałą łupliwość w jednym kierunku, zgodną z podstawą kryształu. Połysk jest szklisty, a na płaszczyznach łupliwości może być perłowy. Jest minerałem lekkim, o gęstości około 2.52 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał jest zazwyczaj bezbarwny lub biały. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Earla J. Doyle'a (1905-1991), kanadyjskiego kolekcjonera minerałów, który jako pierwszy znalazł ten minerał. Dojlit został opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek mineralny w 1980 roku przez George'a Y. Chao, D.C. Harrisa, A.C. Robertsa, A.P. Sabinę i A.J. Perraulta. Miejscem typowym jest kamieniołom Francon w Montrealu w Kanadzie. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i mikroskopijne rozmiary, dojlit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach i mikromontach.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5-3
Połysk: Szklisty, Perłowy
Rysa: Biała
Gęstość: 2.52
Łupliwość: Doskonała wg {001}
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny: Trójskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja dojlitu na podstawie cech wizualnych jest praktycznie niemożliwa ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub spektroskopia Ramana, które pozwalają odróżnić go od innych polimorfów Al(OH)₃. ## Odróżnianie od podobnych Dojlit jest najczęściej mylony z pozostałymi polimorfami wodorotlenku glinu: gibbsytem, bajerytem i nordstrandytem. Wszystkie mają identyczny skład chemiczny i podobny wygląd. Gibbsyt i nordstrandyt krystalizują w układzie jednoskośnym, podczas gdy dojlit w trójskośnym, co jest kluczową cechą rozróżniającą, możliwą do stwierdzenia jedynie metodami laboratoryjnymi. Może być również mylony z drobnokrystalicznym kalcytem lub innymi węglanami, od których odróżnia go brak reakcji z kwasem solnym. ## Formy kryształów Dojlit tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o sześciobocznym zarysie. Kryształy te często łączą się w rozetkowe lub wachlarzowate agregaty. Występuje również w postaci sferulitycznych skupień i cienkich nalotów na innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Dojlit jest minerałem niskotemperaturowym, powstającym w warunkach hydrotermalnych. Tworzy się w pustkach i szczelinach w różnych typach skał. W lokalizacji typowej (kamieniołom Francon w Kanadzie) występuje w dajce syenitowej przecinającej wapienie. Znajdowany jest również w strefach wietrzenia skał bogatych w glin oraz w osadach jaskiniowych (speleotemach). ## Asocjacje mineralne Minerałowi temu często towarzyszą inne polimorfy Al(OH)₃ (gibbsyt, nordstrandyt, bajeryt). W zależności od lokalizacji, współwystępuje z takimi minerałami jak: weloganit, dreseryt, hydrodreseryt (kamieniołom Francon, Kanada); kriolit, chiolit, ralstonit (Ivittuut, Grenlandia); allofan, gibbsyt, kwarc (Rosja). ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska dojlitu na świecie to: - Kanada: kamieniołom Francon, Montreal, Quebec (miejsce typowe). - Grenlandia: dawna kopalnia kriolitu w Ivittuut. - Rosja: złoże węgla brunatnego Angren, Uzbekistan; złoże cyny i polimetali festiwalnoje na Syberii. - Stany Zjednoczone: jaskinia Lechuguilla w Nowym Meksyku. - Węgry: kopalnia boksytu w Gánt, Komitat Fejér.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku dojlitu, minerału typowo mikroskopijnego, głównym kryterium wartości kolekcjonerskiej jest jakość i bogactwo okazu jako całości. Najbardziej cenione są próbki z dobrze wykształconymi, ostrymi mikrokryształami tworzącymi estetyczne, rozetkowe agregaty. Ważny jest również kontrast z matrycą skalną oraz obecność rzadkich minerałów towarzyszących, zwłaszcza z lokalizacji typowej (Francon). Rozmiar pojedynczych kryształów rzadko przekracza ułamki milimetra, więc każdy okaz z widocznymi gołym okiem skupieniami jest uważany za wyjątkowy. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z miejsca typowego - nieczynnego już kamieniołomu Francon w Montrealu (Kanada). Stanowisko to słynie z występowania wielu rzadkich minerałów, a dojlit w asocjacji z weloganitem czy dreserytem jest klasykiem dla kolekcjonerów mikromontów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy dojlitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością, najlepiej używając sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Ze względu na jego niską twardość i doskonałą łupliwość, należy unikać czyszczenia mechanicznego, w tym szczoteczek. Jeśli konieczne jest użycie płynu, zaleca się krótkotrwałe płukanie w wodzie destylowanej, a następnie dokładne osuszenie. ## Czego unikać Dojlit jest wrażliwy na działanie kwasów i zasad, które mogą go chemicznie trawić. Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Minerał jest kruchy i miękki, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami, zarysowaniem i wibracjami. Nie należy go podgrzewać. ## Przechowywanie Najbezpieczniejszą metodą przechowywania okazów dojlitu, zwłaszcza mikromontów, są zamykane plastikowe pudełka (tzw. "membrane box" lub pudełka z wkładką piankową), które chronią przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na wilgotne środowisko.