Donwilhelmsite

Wzór chemiczny: CaAl<sub>4</sub>Si<sub>2</sub>O<sub>11</sub>

Donwilhelmsyt to rzadki krzemian wapnia i glinu, odkryty w meteorycie księżycowym Oued Awlitis 001, wyróżniający się wysoką gęstością i twardością.

## Charakterystyka Donwilhelmsyt jest minerałem z grupy krzemianów, który tworzy mikroskopijne wrostki w skałach meteorytów. Zazwyczaj występuje w postaci bardzo małych, anhedralnych (nie wykazujących własnych form krystalograficznych) ziaren o wymiarach nieprzekraczających kilkudziesięciu mikrometrów. Ze względu na swój rozmiar, jego cechy wizualne są trudne do oceny bez zaawansowanego sprzętu analitycznego, takiego jak mikroskop elektronowy. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się wysoką twardością, szacowaną na 7 w skali Mohsa, oraz znaczną gęstością wynoszącą około 3,63 g/cm³. Ma szklisty połysk i jest przezroczysty. Obliczony wskaźnik refrakcji wynosi 1.71. ## Barwy i odmiany Obserwowane ziarna donwilhelmsytu są bezbarwne. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Donwilhelmsyt został oficjalnie uznany za nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2020 roku (IMA2019-111). Jego nazwa honoruje Dona E. Wilhelmsa, amerykańskiego geologa planetarnego, który wniósł znaczący wkład w badania geologii Księżyca i tworzenie map jego powierzchni w ramach programu Apollo. Minerał został odkryty i opisany przez międzynarodowy zespół naukowców, w tym Jörga Fritz, Christiana Schroedera i Ansgar Greshake. ## Zastosowania Donwilhelmsyt nie ma żadnych zastosowań przemysłowych ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary. Jego znaczenie jest czysto naukowe, ponieważ dostarcza informacji o procesach zachodzących pod wysokim ciśnieniem w skorupie i płaszczu Ziemi oraz na innych ciałach niebieskich.

Właściwości

Twardość Mohsa
7
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
3.63
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja donwilhelmsytu jest możliwa wyłącznie przy użyciu zaawansowanych technik analitycznych. Wymaga to wykonania szlifu z okazu meteorytu i analizy chemicznej oraz strukturalnej w mikroskopie elektronowym (analiza EDS/WDS) oraz za pomocą dyfrakcji elektronowej wiązki wstecznej (EBSD). Jego wysoka gęstość i skład chemiczny są kluczowymi cechami diagnostycznymi. ## Odróżnianie od podobnych Na podstawie samego wyglądu jest niemożliwy do odróżnienia od innych bezbarwnych, mikroskopijnych minerałów współwystępujących w meteorytach, takich jak anortyt czy oliwin. Różni się od nich składem chemicznym i strukturą krystaliczną, co można stwierdzić jedynie metodami laboratoryjnymi. ## Formy kryształów Donwilhelmsyt występuje jako anhedralne (ksenomorficzne) ziarna, co oznacza, że nie tworzy on własnych, dobrze wykształconych ścian kryształów. Obserwuje się go jako nieregularne wrostki w innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Donwilhelmsyt powstaje w warunkach bardzo wysokiego ciśnienia i temperatury. Jego obecność w meteorycie księżycowym Oued Awlitis 001 jest wynikiem szokowych procesów metamorficznych, które zaszły podczas uderzenia innego ciała niebieskiego w powierzchnię Księżyca. Szacuje się, że ciśnienie potrzebne do jego uformowania wynosi od 4,5 do 6 GPa. Uważa się, że minerały o podobnej strukturze mogą być istotnym składnikiem stref przejściowych w płaszczu Ziemi. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami szokowymi i składnikami meteorytu, w którym został znaleziony. W lokalizacji typowej (meteoryt Oued Awlitis 001) stwierdzono jego asocjację z ringwoodytem, wadsleyitem, tissintytem, anortytem, oliwinem, pigeonitem i ilmenitem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania donwilhelmsytu jest meteoryt księżycowy Oued Awlitis 001, znaleziony w 2014 roku na Saharze Zachodniej. Jest to anortozyt brekcjowy, który został wyrzucony z powierzchni Księżyca w wyniku impaktu.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Donwilhelmsyt nie jest minerałem dostępnym na rynku kolekcjonerskim w postaci izolowanych okazów. Jego wartość jest czysto naukowa. Jedyną formą, w jakiej można go "posiadać", jest fragment meteorytu macierzystego, w którym został zidentyfikowany. W takim przypadku o wartości decyduje sam meteoryt (jego typ, rozmiar, historia), a nie obecność mikroskopijnych ziaren donwilhelmsytu, których nie można zobaczyć gołym okiem. ## Popularne stanowiska Jedynym znanym "stanowiskiem" jest meteoryt Oued Awlitis 001.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na występowanie w postaci mikroskopijnych inkluzji w meteorytach, pojedyncze ziarna donwilhelmsytu nie są przedmiotem czyszczenia. Okazy meteorytów zawierające ten minerał powinny być czyszczone wyłącznie zgodnie z zaleceniami dla danego typu meteorytu, najczęściej metodami na sucho, np. przy użyciu miękkiego pędzelka. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu okazu macierzystego z wodą, chemikaliami, a także ekstremalnymi zmianami temperatury i wilgotności, które mogłyby uszkodzić cały meteoryt. ## Przechowywanie Okazy meteorytów zawierające donwilhelmsyt należy przechowywać w stabilnych warunkach, najlepiej w zamkniętych pojemnikach z pochłaniaczem wilgoci (np. żelem krzemionkowym), z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej