Donnayite-(Y)
Wzór chemiczny: NaSr₃CaY(CO₃)₆·3H₂O
Donnayit-(Y) to rzadki minerał z grupy węglanów, tworzący charakterystyczne, pseudoheksagonalne kryształy o żółtawym zabarwieniu.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3
- Barwa
- pale yellow to yellow, colorless, white, grey, brown to reddish brown
- Połysk
- Vitreous, Resinous
- Rysa
- White
- Gęstość
- 3.30
- Łupliwość
- Basal cleavage indistinct to fair
- Przełam
- Conchoidal
- Przezroczystość
- Transparent
- Układ krystaliczny
- Triclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną Donnayitu-(Y) jest jego charakterystyczna forma krystalograficzna – pseudoheksagonalne, tabliczkowe lub pryzmatyczne kryształy, będące w rzeczywistości cyklicznymi bliźniakami. Inne cechy pomocne w identyfikacji to żółtawa barwa, szklisty połysk, stosunkowo niska twardość oraz gwałtowna reakcja z kwasami. Minerał ten często występuje w pustkach w obrębie syenitów nefelinowych. ## Odróżnianie od podobnych Donnayit-(Y) może być mylony z innymi węglanami z grupy mikrokosmitu, takimi jak ewaldyt czy mckelveyit-(Y), które tworzą podobne pseudoheksagonalne kryształy. Odróżnienie tych minerałów bez zaawansowanych metod analitycznych (np. dyfrakcji rentgenowskiej lub analizy chemicznej) jest praktycznie niemożliwe. Pomocna może być analiza minerałów towarzyszących, typowych dla danej lokalizacji. ## Formy kryształów Kryształy są trygonalne, ale prawie zawsze występują jako sześciokrotne bliźniaki cykliczne, co nadaje im wyraźny pseudoheksagonalny wygląd. Najczęściej tworzą cienkie lub grube tabliczki o podstawie sześciokąta, a także krótkie pryzmaty heksagonalne. Rzadziej spotykane są agregaty rozetkowe lub sferulityczne.
Środowisko występowania
## Geneza Donnayit-(Y) jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, krystalizującym w późnych stadiach ewolucji kompleksów skał alkalicznych, zwłaszcza syenitów nefelinowych i związanych z nimi pegmatytów. Powstaje w pustkach i druzach, często w obrębie zmienionych ksenolitów (fragmentów skał obcych) w obrębie intruzji alkalicznych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z szeroką gamą innych rzadkich minerałów typowych dla środowisk alkalicznych. W lokalizacji typowej (Mont Saint-Hilaire) jego minerałami towarzyszącymi są między innymi analcym, egiryn, mikroklin, nefelin, natrolit, ewaldyt, mckelveyit-(Y), serycyt, katapleit i sydorenkit. W Chibinach (Rosja) występuje z natrolitem, egirynem, termonatrytem, trona i shortytem. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania Donnayitu-(Y) jest kompleks alkaliczny Mont Saint-Hilaire w Quebecu w Kanadzie, skąd pochodzą najlepsze na świecie okazy. Znany jest również z masywów alkalicznych na Półwyspie Kolskim w Rosji, w szczególności z Chibin (kopalnia Olenij Ruczej) i Łowoziera. Inne potwierdzone lokalizacje to kompleks Ilimaussaq na Grenlandii.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z Mont Saint-Hilaire, które charakteryzują się ostrymi, dobrze wykształconymi, pseudoheksagonalnymi kryształami o intensywnej, miodowożółtej barwie i dobrej przezroczystości. Wysoko oceniane są również estetyczne kompozycje, w których kryształy Donnayitu-(Y) kontrastują z jasnym tłem, na przykład z białym analcymem lub natrolitem. Wielkość kryształów jest kluczowym czynnikiem – okazy przekraczające 5 mm są już uważane za wyjątkowe. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądaną i klasyczną lokalizacją dla tego minerału jest Mont Saint-Hilaire w Kanadzie. Okazy stamtąd stanowią standard, do którego porównywane są inne. Kryształy z rosyjskich masywów Chibiny i Łowoziero, choć również cenione, zazwyczaj ustępują kanadyjskim pod względem formy i estetyki.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Dopuszczalne jest krótkie płukanie w wodzie destylowanej, a następnie natychmiastowe i dokładne osuszenie. Ze względu na rozpuszczalność w kwasach, należy unikać wszelkich chemicznych środków czyszczących. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na kwasy, w których gwałtownie reaguje (burzy), wydzielając dwutlenek węgla. Należy unikać kontaktu z kwasami solnym, siarkowym i innymi popularnymi chemikaliami. Jest kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami i wibracjami. Nie należy go podgrzewać ani poddawać ultradźwiękom. ## Przechowywanie Okazy Donnayitu-(Y) najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach klaserowych, aby uniknąć zarysowań i uszkodzeń mechanicznych. Należy chronić je przed kurzem i wilgocią. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, często przechowuje się je w specjalnych pudełkach z lupą (tzw. micromount).