Donbassite
Wzór chemiczny: Al₂(Si₃Al)O₁₀(OH)₂·Al₂.₃₃(OH)₆
Donbassyt to rzadki, biały lub bezbarwny minerał z grupy chlorytów, tworzący drobne, łuseczkowate agregaty, spotykany w żyłach hydrotermalnych.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2-2.5
- Barwa
- White, light green
- Połysk
- Pearly
- Rysa
- White
- Gęstość
- 2.63
- Łupliwość
- Perfect on {001}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Translucent to opaque
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Donbassyt jest trudny do zidentyfikowania wizualnie bez specjalistycznych badań. Jego kluczowe cechy to bardzo niska twardość (miękki, daje się zarysować paznokciem), perłowy połysk na płaszczyznach łupliwości oraz występowanie w formie drobnołuseczkowych, giętkich agregatów. Często ma "mydlany" lub "tłusty" dotyk. ## Odróżnianie od podobnych Można go łatwo pomylić z innymi białymi minerałami ilastymi, takimi jak kaolinit, dickit, a zwłaszcza z innymi chlorytami (np. cookeit) lub talkiem. Talk jest równie miękki, ale zazwyczaj bardziej "mydlany" w dotyku. Kaolinit tworzy bardziej zwarte, ziemiste masy. Ostateczne odróżnienie od podobnych minerałów z grupy chlorytów i kaolinitu wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Tworzy mikroskopijne, pseudoheksagonalne kryształy o pokroju tabliczkowym lub blaszkowym. Najczęściej występuje w postaci promienistych, sferulitycznych lub zbitych, drobnołuseczkowych agregatów.
Środowisko występowania
## Geneza Donbassyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego niskich temperatur. Powstaje w wyniku metasomatozy glinokrzemianów w skałach osadowych, zwłaszcza w łupkach ilastych i węglowych. Może również krystalizować w pustkach i szczelinach w żyłach kwarcowo-węglanowych. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z takimi minerałami jak kwarc, kalcyt, dolomit, ankeryt, dickit, kaolinit, a także z siarczkami (piryt, chalkopiryt). ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska tego minerału to Donieckie Zagłębie Węglowe na Ukrainie (miejsce typowe). Znajdowany jest również w kopalniach rud cynku w rejonie Olkusza w Polsce, w kilku lokalizacjach w Arkansas (USA), w kopalniach węgla w Japonii (np. Arakawa) oraz w Kazachstanie.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jako minerał rzadki i zazwyczaj nieefektowny, donbassyt jest ceniony głównie za samo udokumentowane występowanie. Najbardziej pożądane przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów są okazy z dobrze widocznymi, promienistymi lub sferulitycznymi agregatami krystalicznymi, a także te pochodzące z lokalizacji typowej (Donbas). Kontrastujące asocjacje z innymi minerałami, np. z kwarcem czy siarczkami, podnoszą atrakcyjność okazu. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i historycznie ważne okazy pochodzą z Donbasu na Ukrainie. Dla kolekcjonerów w Polsce pewną wartość mają okazy z rejonu olkuskiego. Na rynku międzynarodowym spotyka się również materiał z Arkansas w USA.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy donbassytu są bardzo miękkie i delikatne. Należy je czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na jego możliwą reaktywność z wodą, należy unikać czyszczenia na mokro, a jeśli jest to absolutnie konieczne, używać wody destylowanej i natychmiastowo osuszyć okaz. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest bardzo miękki, dlatego trzeba chronić go przed zarysowaniem i uderzeniami. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie wilgoci. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów donbassytu w zamkniętych, suchych pojemnikach lub klaserach, z dala od kurzu i wilgoci. Najlepiej trzymać go w osobnej przegródce, aby uniknąć kontaktu z twardszymi minerałami, które mogłyby go uszkodzić.