Doloresite

Wzór chemiczny: V<sup>4+</sup><sub>3</sub>O<sub>4</sub>(OH)<sub>4</sub>

Doloresyt to rzadki wodorotlenek wanadu, tworzący ciemne, tabliczkowe kryształy i agregaty, ceniony przez kolekcjonerów minerałów rzadkich.

## Charakterystyka Doloresyt jest rzadkim minerałem z grupy wodorotlenków, chemicznie klasyfikowanym jako wodorotlenek tlenku wanadu(IV). Występuje w postaci niewielkich, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, często tworzących promieniste lub włókniste agregaty. Jego struktura jest blisko spokrewniona z duttonitem. Okazy mają zazwyczaj ciemną barwę, od brązowoczarnej do niemal czarnej, co jest typowe dla minerałów wanadu na niższych stopniach utlenienia. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością około 3.5 w skali Mohsa. Ma połysk metaliczny do półmetalicznego. Jest nieprzezroczysty. Gęstość obliczona wynosi około 3.33 g/cm³, a zmierzona waha się między 3.27 a 3.40 g/cm³. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Doloresyt występuje w jednolitych barwach. Jego kolor waha się od brązowoczarnego do czarnego, a w bardzo cienkich odłamkach może przeświecać na brązowo. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia – kopalni La Dolores w hrabstwie Montrose w stanie Kolorado (USA). Został opisany po raz pierwszy w 1957 roku przez T. W. Sterna, L. R. Stieffa, H. T. Evansa Jr. oraz A. M. Sherwooda. Lokalizacja typowa to obszar znany z występowania rud uranu i wanadu. ## Zastosowania Doloresyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, jako rzadki i dobrze zdefiniowany przedstawiciel minerałów wanadu.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Półmetaliczny do metalicznego
Rysa
Czarnobrązowa
Gęstość
3.27-3.4
Łupliwość
Doskonała wg {100}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Doloresyt można rozpoznać po jego ciemnej, niemal czarnej barwie, metalicznym połysku oraz charakterystycznych, tabliczkowych lub listewkowych kryształach tworzących promieniste skupienia. Kluczową cechą jest jego występowanie w strefach utlenienia złóż uranowo-wanadowych, często w asocjacji z innymi minerałami wanadu. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi tlenkami i wodorotlenkami wanadu, takimi jak montroseit, paramontroseit czy duttonit. Od montroseitu różni się właściwościami optycznymi i rentgenowskimi. Duttonit ma podobny skład, ale krystalizuje w innym układzie (jednoskośnym) i często ma jaśniejszą, zielonkawobrązową barwę. Ostateczne odróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Kryształy doloresytu są najczęściej tabliczkowe lub listewkowe, wydłużone w jednym kierunku. Zazwyczaj występują w postaci promienistych lub włóknistych agregatów, a także jako rozproszone blaszki w skale macierzystej (głównie w piaskowcach).

Środowisko występowania

## Geneza Doloresyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utlenienia złóż uranowo-wanadowych. Tworzy się w niskich temperaturach w wyniku przeobrażenia pierwotnych minerałów wanadu, takich jak montroseit, w warunkach niskiego potencjału redoks. Jego powstawanie jest związane z cyrkulacją wód podziemnych w skałach osadowych, głównie piaskowcach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami wanadu i uranu. Najczęściej towarzyszą mu: montroseit, duttonit, paramontroseit, corvusyt, pascoit, a także uraninit, karnotyt i tyuyamunit. W skale płonnej asocjuje z kwarcem, kalcytem i minerałami ilastymi. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska doloresytu znajdują się w USA, na Wyżynie Kolorado, szczególnie w hrabstwach Montrose i Mesa (Kolorado) oraz w hrabstwie Apache (Arizona). Znany jest z wielu kopalń w dystrykcie Uravan. Poza USA jego występowanie odnotowano w kopalni uranu w Shinkolobwe w Demokratycznej Republice Konga.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, promieniste agregaty. Ważny jest również kontrast z jasną skałą macierzystą (piaskowcem). Duże, bogate skupienia doloresytu są rzadkością i osiągają wyższą wartość. Czystość okazu i brak uszkodzeń mechanicznych są kluczowe. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane okazy pochodzą z historycznych lokalizacji w stanie Kolorado, USA, takich jak kopalnia La Dolores (lokalizacja typowa), kopalnia Jo Dandy czy kopalnia Vanadium Queen. Okazy z tych miejsc są uważane za wzorcowe dla tego gatunku minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy doloresytu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej używając sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Ze względu na jego możliwą wrażliwość na wodę i chemikalia, należy unikać mycia na mokro. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć miękkiego, suchego pędzelka. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, kwasami oraz innymi środkami chemicznymi, które mogą spowodować jego rozkład lub zmianę barwy. Minerał jest stosunkowo miękki i kruchy, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie wilgoci. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów doloresytu w suchych warunkach, najlepiej w zamkniętych pudełkach kolekcjonerskich lub klaserach, co chroni je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy go trzymać z dala od twardszych minerałów, aby uniknąć zarysowań.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej