Dolerophanite

Wzór chemiczny: Cu²⁺₂OS⁶⁺O₄

Dolerofanit to rzadki siarczan miedzi, tworzący drobne, tabliczkowe kryształy o brązowoczerwonym zabarwieniu, występujący w produktach ekshalacji wulkanicznych.

## Charakterystyka Dolerofanit jest siarczanem tlenkowym miedzi, występującym zazwyczaj w formie bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów. Tworzy także skupienia rozetowe, naskorupienia i agregaty ziemiste. Jego nazwa pochodzi od greckich słów oznaczających "zwodniczy" i "pojawiać się", co nawiązuje do jego początkowego błędnego zidentyfikowania jako innego minerału. ## Właściwości fizyczne Kryształy dolerofanitu są kruche i wykazują połysk od szklistego do żywicznego. Minerał jest przeświecający do nieprzezroczystego. Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 3, a gęstość waha się między 4,1 a 4,2 g/cm³. ## Barwy i odmiany Dolerofanit ma charakterystyczną barwę od brązowej do czerwonobrązowej, a w skupieniach ziemistych może być jaśniejszy, żółtobrązowy. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1873 roku przez Arcangelo Scacchiego na podstawie próbek pochodzących z fumaroli Wezuwiusza we Włoszech. Nazwa, nadana przez Scacchiego, nawiązuje do faktu, że początkowo pomylił go z chalkantytem, a jego prawdziwa natura okazała się "zwodnicza". ## Zastosowania Dolerofanit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie jako rzadki produkt aktywności wulkanicznej.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3
Barwa: Dark brown, nearly black; yellow-brown in transmitted light.
Połysk: Vitreous to resinous
Rysa: Yellowish-brown
Gęstość: 4.17
Łupliwość: On <mi>{_101}</mi>, perfect.
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Translucent,Opaque
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi dolerofanitu są jego brązowoczerwona barwa, występowanie w postaci drobnych, tabliczkowych kryształów oraz specyficzne środowisko powstawania - fumarole wulkaniczne. Reaguje z kwasem solnym. ## Odróżnianie od podobnych Dolerofanit bywa mylony z innymi rzadkimi siarczanami miedzi z fumaroli, takimi jak chalkocyjanit (niebieski) czy euchloryn. Od chalkantytu, z którym był pierwotnie mylony, odróżnia go barwa (chalkantyt jest intensywnie niebieski) i znacznie słabsza rozpuszczalność w wodzie. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj bardzo małe, o pokroju tabliczkowym lub listewkowym, często spłaszczone. Zwykle tworzą promieniste agregaty, rozety lub cienkie naskorupienia na skałach wulkanicznych.

Środowisko występowania

## Geneza Dolerofanit jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku działalności wulkanicznej. Krystalizuje bezpośrednio z gazów wulkanicznych (ekshalacji) w wysokotemperaturowych fumarolach lub jako produkt przeobrażenia innych minerałów miedzi w takim środowisku. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami fumaroli wulkanicznych, takimi jak chalkantyt, chalkocyjanit, tenoryt, hematyt, anglesyt i galenobismutyt. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania dolerofanitu są fumarole wulkanu Wezuwiusz we Włoszech. Znajdowany jest również w produktach ekshalacyjnych wulkanu Etna (Sycylia), wulkanu Tolbaczik na Kamczatce (Rosja) oraz w kopalni slagów Laurion w Grecji.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy dolerofanitu to te z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi atrakcyjne wizualnie rozety lub promieniste agregaty. Ważny jest kontrast z jasną skałą macierzystą oraz brak uszkodzeń mechanicznych. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, okazy widoczne gołym okiem są rzadkością. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane przez kolekcjonerów są klasyczne okazy z Wezuwiusza we Włoszech. Wysoko cenione są również bogate krystalizacje z wulkanu Tolbaczik na Kamczatce.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na możliwą reaktywność z wodą, należy unikać czyszczenia na mokro, a jeśli jest to absolutnie konieczne, używać wyłącznie alkoholu izopropylowego i natychmiast osuszyć okaz. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na wilgoć, która może prowadzić do jego powolnego rozkładu. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Okazy dolerofanitu powinny być przechowywane w suchym miejscu, najlepiej w szczelnym, zamykanym pudełku klaserowym z pochłaniaczem wilgoci (np. żelem krzemionkowym). Należy chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.