Dittmarite

Wzór chemiczny: (N<sup>3-</sup>H<sub>4</sub>)MgPO<sub>4</sub>·H<sub>2</sub>O

Dittmarite to rzadki fosforan amonowo-magnezowy, znajdowany głównie w jaskiniach i złożach guana, tworzący drobne, bezbarwne lub białe kryształy.

## Charakterystyka Dittmarite jest uwodnionym fosforanem amonowo-magnezowym, blisko spokrewnionym ze struwitem. Występuje zazwyczaj w postaci bardzo małych, pojedynczych kryształów lub ich skupień, które rzadko przekraczają 1-2 mm wielkości. Najczęściej tworzy cienkie naloty i skorupy na skałach lub w guanie. Kryształy są zazwyczaj bezbarwne, białe lub szarawe, o szklistym połysku. ## Właściwości fizyczne Kryształy dittmaritu wykazują twardość około 2 w skali Mohsa, co czyni je bardzo miękkimi. Mają szklisty połysk i są przezroczyste do przeświecających. Gęstość minerału wynosi około 2.2 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest zazwyczaj bezbarwny lub biały. Ze względu na zanieczyszczenia może przybierać odcienie szare, żółtawe lub brązowawe. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Williama Dittmara (1859-1951), chemika z Glasgow w Szkocji, który jako pierwszy zsyntetyzował jego chemiczny odpowiednik w 1887 roku. Minerał został opisany jako nowy gatunek w 1903 roku przez C. U. Sheparda na podstawie materiału z jaskini guano w pobliżu Skipton w Australii. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, niewielkie rozmiary kryształów i mało atrakcyjny wygląd, dittmarite nie ma żadnego zastosowania komercyjnego ani przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
2.2
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie dittmaritu w terenie jest praktycznie niemożliwe bez specjalistycznego sprzętu. W kolekcji identyfikuje się go na podstawie charakterystycznego środowiska występowania (jaskinie, złoża guana), współwystępujących minerałów (struwit, newberyit) oraz formy drobnych, tabliczkowych kryształów. Ostateczne potwierdzenie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Najbardziej podobnym minerałem jest struwit, z którym często współwystępuje. Struwit krystalizuje w układzie rombowym i tworzy kryształy o innym kształcie, często większe i lepiej wykształcone. Dittmarite można też pomylić z innymi rzadkimi fosforanami ze złóż guana, jednak różni się od nich właściwościami optycznymi i strukturą krystaliczną. ## Formy kryształów Dittmarite krystalizuje w układzie rombowym. Tworzy drobne, tabliczkowe lub płytkowe kryształy, często o zarysie sześcio- lub ośmiobocznym. Występuje w postaci pojedynczych, rozproszonych kryształów, a także w skupieniach tworzących cienkie skorupy i naloty.

Środowisko występowania

## Geneza Dittmarite jest minerałem wtórnym, powstającym w specyficznych warunkach w wyniku reakcji roztworów bogatych w fosforany i amoniak z jonami magnezu. Najczęściej tworzy się w złożach guana (odchodów ptaków lub nietoperzy) w jaskiniach lub na wyspach. Powstaje w wyniku oddziaływania wody przesiąkającej przez guano ze skałami zawierającymi magnez. ## Asocjacje mineralne Minerał ten najczęściej współwystępuje ze struwitem, newberyitem, hannayitem, schertelite, a także z gipsem, kalcytem i apatytem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska dittmaritu na świecie to jaskinie guano. Do klasycznych lokalizacji należą: jaskinie w pobliżu Skipton w stanie Wiktoria (Australia), gdzie został odkryty; Jaskinia Gcwihaba (znana też jako Drotsky's Cave) w Botswanie; Wyspa Wniebowstąpienia na Atlantyku; a także niektóre jaskinie na Półwyspie Krymskim.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów dittmaritu jest oceniana przede wszystkim na podstawie wielkości i wykształcenia kryształów, co jest rzadkością. Najbardziej cenione są okazy z widocznymi, ostro zakończonymi kryształami, nawet jeśli mają one tylko 1-2 mm. Ważna jest również obfitość minerału na matrycy skalnej oraz estetyczne asocjacje z innymi rzadkimi fosforanami, takimi jak struwit czy newberyit. Czystość i przezroczystość kryształów podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Najbardziej znane i cenione przez kolekcjonerów okazy pochodzą z klasycznych lokalizacji, takich jak Jaskinia Gcwihaba w Botswanie oraz jaskinie w stanie Wiktoria w Australii. Okazy z tych miejsc są uważane za materiał referencyjny dla tego gatunku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy dittmaritu są niezwykle delikatne i wrażliwe na wodę. Czyszczenie mechaniczne jest wysoce ryzykowne. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć strumienia sprężonego powietrza do usunięcia luźnych zanieczyszczeń. Należy unikać kontaktu z wodą, która może rozpuścić lub uszkodzić kryształy. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest bardzo miękki i wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na działanie wilgotnego powietrza, które może prowadzić do jego degradacji. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w suchym, stabilnym środowisku, najlepiej w szczelnie zamykanym pojemniku (np. typu "perky box") z dala od kurzu i wilgoci. Ze względu na kruchość, powinien być chroniony przed wstrząsami i kontaktem z twardszymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej