Dietzeite

Wzór chemiczny: Ca₂(I⁵⁺O₃)₂Cr⁶⁺O₄·H₂O

Dietzeit to rzadki jodan-chromian wapnia, wyróżniający się intensywną, żółtopomarańczową barwą i występowaniem w suchych rejonach Chile.

## Charakterystyka Dietzeit jest uwodnionym jodanem-chromianem wapnia, tworzącym charakterystyczne, drobne kryształy o intensywnej, żółtopomarańczowej lub złocistożółtej barwie. Zazwyczaj występuje w postaci skupień pręcikowych, igiełkowych lub promienistych agregatów. Rzadziej tworzy pojedyncze, tabliczkowe lub słupkowe kryształy o długości do kilku milimetrów. Jest minerałem kruchym, a jego okazy są zwykle niewielkie. ## Właściwości fizyczne Kryształy dietzeitu wykazują twardość w zakresie 3.5 w skali Mohsa. Mają połysk szklisty do lekko żywicznego. Są przezroczyste do przeświecających. Gęstość minerału wynosi około 3.7 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest ceniony za swoją żywą barwę, która waha się od złocistożółtej do ciemnopomarańczowej. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Dietzeit został po raz pierwszy opisany w 1894 roku. Jego nazwa upamiętnia Augustina Dietze, niemieckiego chemika i dyrektora szkoły w Iquique (Chile), który jako pierwszy przeanalizował ten minerał oraz odkrył w nim obecność jodu. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, dietzeit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3.5
Barwa: Golden yellow
Połysk: Vitreous to resinous
Rysa: Light yellow
Gęstość: 3.617
Łupliwość: On {100} incomplete.
Przełam: Conchoidal
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Dietzeit można rozpoznać po jego intensywnej, żółtopomarańczowej barwie, charakterystycznych igiełkowych lub pręcikowych kryształach oraz specyficznym środowisku występowania - w osadach saletry (kalichu) na pustyni Atakama. Jest jednym z niewielu naturalnie występujących jodanów. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z lópezitem (K₂Cr₂O₇), który ma podobną, pomarańczowoczerwoną barwę, ale jest rozpuszczalny w wodzie i tworzy inne formy kryształów. Innym podobnym minerałem jest tarapacaít (K₂CrO₄), który ma jednak bardziej żółty kolor. Kluczowe dla odróżnienia jest badanie składu chemicznego (obecność jodu i wapnia w dietzeicie). ## Formy kryształów Tworzy wydłużone, słupkowe lub igiełkowe kryształy, często zebrane w promieniste lub splątane agregaty. Występuje także w postaci skupień ziarnistych lub jako naskorupienia na innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Dietzeit jest minerałem wtórnym, powstającym w ekstremalnie suchych, pustynnych warunkach klimatycznych. Tworzy się w procesie utleniania pierwotnych minerałów w złożach azotanów (saletry chilijskiej, zwanej "caliche") na pustyni Atakama w Chile. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami azotanowymi i jodanowymi, takimi jak nitronatryt, niter, jodyt, brüggenit oraz lópezit i tarapacaít. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska występowania dietzeitu znajdują się w regionach Antofagasta i Tarapacá w Chile. Są to jedyne miejsca na świecie, gdzie pozyskiwano okazy tego minerału. Znany jest m.in. z historycznych kopalń saletry w Pampa del Pique, Oficina Lautaro czy Oficina Paposo.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o intensywnej, pomarańczowej barwie. Wysoko oceniane są również bogate agregaty krystaliczne na kontrastującym podłożu. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, nawet kilkumilimetrowe, dobrze uformowane okazy są uważane za wartościowe. ## Popularne stanowiska Za najlepsze na świecie uchodzą okazy pochodzące z historycznych złóż saletry na pustyni Atakama w Chile, szczególnie z regionu Antofagasta. Są to klasyczne i praktycznie jedyne źródło tego minerału na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy dietzeitu należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Minerał jest częściowo rozpuszczalny w wodzie, dlatego należy unikać kontaktu z nią, a zwłaszcza z gorącą wodą. Do czyszczenia nie wolno używać myjek ultradźwiękowych ani parowych. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami, w tym kwasami, które mogą go uszkodzić lub rozpuścić. Minerał jest kruchy i wrażliwy na uderzenia oraz zarysowania. Należy chronić go przed wysoką temperaturą. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy dietzeitu najlepiej przechowywać w zamkniętych, suchych pojemnikach (np. typu "membrane box") lub w gablotach, aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na jego kruchość, nie powinien być przechowywany w kontakcie z twardszymi minerałami.