Diadochite

Wzór chemiczny: Fe³⁺₂(PO₄)(S⁶⁺O₄)(OH)·₆H₂O

Diadochyt to uwodniony siarczan i fosforan żelaza, tworzący skupienia o żywicznym połysku i zmiennej, żółto-brązowej barwie.

## Charakterystyka Diadochyt jest minerałem amorficznym, co oznacza, że nie tworzy regularnych kryształów. Występuje w postaci skupień nerkowatych, groniastych, stalaktytowych lub jako masy ziemiste i naskorupienia. Jego powierzchnia jest często nierówna, a połysk bywa charakterystycznie żywiczny, czasami matowy w przypadku form ziemistych. Jest produktem wietrzenia innych minerałów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, z twardością w skali Mohsa wynoszącą 3-4. Jego gęstość jest niska i wynosi około 2.0 g/cm³. Z powodu braku struktury krystalicznej nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest muszlowy do submuszlowego. Okazy mogą być od przezroczystych, przez przeświecające, aż po nieprzezroczyste. ## Barwy i odmiany Diadochyt przybiera różne odcienie żółci, brązu i zieleni. Najczęściej spotykane barwy to żółta, zielonkawożółta, brązowa i czerwonobrązowa. W świetle przechodzącym jego barwa jest zazwyczaj bladożółta do żółtobrązowej. Nie wyróżnia się nazwanych odmian, a różnice w kolorze wynikają z lokalnych warunków chemicznych. ## Historia i nazwa Nazwa diadochyt pochodzi od greckiego słowa "diadochos" (διάδοχος), oznaczającego "następcę", co nawiązuje do faktu, że jest on produktem wtórnym, powstającym w wyniku przemian innych minerałów. Został opisany po raz pierwszy w 1837 roku na podstawie okazów znalezionych w Arnsbach w Turyngii (Niemcy), które jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Diadochyt nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem interesującym dla kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach wtórnych i rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3-4
Barwa: Yellow to greenish-yellow or brown, reddish brown, light green, light yellow; pale yellow to yellowish brown in transmitted light.
Rysa: Yellow to yellow-brown
Gęstość: 2.0
Przełam: Conchoidal,Sub-Conchoidal
Przezroczystość: Transparent,Translucent,Opaque
Układ krystaliczny: Amorphous

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Diadochyt najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznych formach występowania - nerkowatych, groniastych lub stalaktytowych skupieniach. Kluczowe cechy to również żywiczny połysk, stosunkowo niska twardość (daje się zarysować miedzią) oraz żółta do żółtobrązowej rysa. Jest minerałem amorficznym, więc brak kryształów jest cechą diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami żelaza o podobnych barwach, takimi jak pittacyt, kakoksen czy niektóre formy limonitu. Od pittacytu (również amorficznego) bywa trudny do odróżnienia bez analizy chemicznej. Od włóknistego kakoksenu różni się brakiem struktury krystalicznej i formą skupień. Limonit jest zazwyczaj bardziej matowy i ma bardziej brązową rysę. ## Formy kryształów Jako substancja amorficzna, diadochyt nie tworzy kryształów. Występuje w postaci skupień zbitych, naskorupień, form nerkowatych, groniastych i stalaktytowych. Spotykany jest także w formie mas ziemistych.

Środowisko występowania

## Geneza Diadochyt jest typowym minerałem wtórnym. Powstaje w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców, głównie pirytu i innych siarczków żelaza. Tworzy się w wyniku reakcji kwaśnych wód bogatych w siarczany z minerałami zawierającymi fosfor, takimi jak apatyt. Często spotykany jest w starych wyrobiskach górniczych i na hałdach. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami, z których powstaje lub które tworzą się w podobnych warunkach. Należą do nich między innymi piryt, markasyt, wiwianit, strengit, fosfosyderyt, delvauxyt, gips oraz różne tlenki i wodorotlenki żelaza (np. goethyt, limonit). ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie, oprócz typowej lokalizacji w Arnsbach w Niemczech, obejmują między innymi: Leoben w Austrii; liczne miejsca w Czechach (np. Jáchymov, Chvaletice); Kentucky i Nevada w USA; a także Rumunia i Francja. W Polsce jego występowanie odnotowano w Górach Świętokrzyskich.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy o dobrze wykształconych formach groniastych lub stalaktytowych, z intensywną, żywą barwą (np. jaskrawożółtą lub zielonkawożółtą) i silnym, żywicznym połyskiem. Ważna jest również wielkość skupień oraz estetyczne połączenie z innymi minerałami asocjacyjnymi na matrycy skalnej. Okazy ziemiste i matowe mają znacznie niższą wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Klasyczne, historyczne okazy pochodzą z lokalizacji typowej w Turyngii (Niemcy). Współcześnie na rynku kolekcjonerskim pojawiają się interesujące okazy z niektórych kopalń w Czechach i Rumunii.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy diadochytu są kruche i stosunkowo miękkie, dlatego należy je czyścić bardzo ostrożnie. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Jeśli konieczne jest użycie wody, powinna to być woda destylowana, a kontakt z nią jak najkrótszy. Po czyszczeniu okaz należy dokładnie osuszyć w temperaturze pokojowej. ## Czego unikać Należy unikać wszelkich chemikaliów, zwłaszcza kwasów i silnych detergentów, które mogą uszkodzić lub rozpuścić minerał. Diadochyt jest wrażliwy na wysoką temperaturę i bezpośrednie, długotrwałe działanie światła słonecznego, które może powodować jego blaknięcie lub kruchość. Należy chronić go przed wilgocią, ponieważ jest minerałem uwodnionym i zmiany wilgotności mogą wpłynąć na jego stabilność. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchym miejscu, w zamkniętych pudełkach lub klaserach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na niską twardość nie powinien być przechowywany w kontakcie z twardszymi minerałami, które mogłyby go zarysować.