Deynekoite

Wzór chemiczny: Ca<sub>9</sub>&#9744;Fe<sup>3+</sup>(PO<sub>4</sub>)<sub>7</sub>

Deynekoit to bardzo rzadki minerał z grupy fosforanów, będący odmianą merrillitu bogatą w wapń i żelazo, znajdowany w meteorytach.

## Charakterystyka Deynekoit jest fosforanem wapnia i żelaza, należącym do grupy merrillitu. Występuje w postaci niezwykle małych, anhedralnych (nieprawidłowo wykształconych) ziaren, zwykle o wielkości poniżej 50 mikrometrów. Zazwyczaj jest znajdowany jako inkluzje w innych minerałach w obrębie meteorytów. Z powodu mikroskopijnej wielkości jego cechy wizualne nie są obserwowane gołym okiem. ## Właściwości fizyczne Kryształy deynekoitu są zbyt małe, aby określić ich właściwości fizyczne, takie jak twardość czy gęstość, za pomocą standardowych metod. Minerał wykazuje szklisty połysk i jest przezroczysty. Nie wykazuje pleochroizmu. ## Barwy i odmiany Deynekoit jest bezbarwny. Nie są znane jego barwne odmiany. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Galinę Iwanownę Deyneko (ur. 1947), rosyjską badaczkę meteorytów z Instytutu Problemów Mikroelektroniki i Materiałów Superczystych Rosyjskiej Akademii Nauk w Czernogołowce. Minerał został zatwierdzony przez IMA w 2019 roku (IMA2019-091), a jego odkrycie opisano w 2021 roku. Miejscem typowym jest meteoryt żelazny Morasko, znaleziony w Polsce. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, deynekoit ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, będąc przedmiotem zainteresowania specjalistycznych kolekcji meteorytów.

Właściwości

Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Łupliwość
Brak
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Przezroczysty
Układ krystaliczny
Trigonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja deynekoitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak mikrosonda elektronowa (EDS/WDS) i dyfrakcja elektronów wstecznie rozproszonych (EBSD). Występuje jako mikroskopijne, bezbarwne ziarna w obrębie meteorytów żelaznych. ## Odróżnianie od podobnych Deynekoit jest wizualnie nieodróżnialny od innych fosforanów występujących w meteorytach, takich jak merrillit, brianit czy apatyt. Różnice można stwierdzić jedynie na podstawie precyzyjnej analizy składu chemicznego i danych krystalograficznych. ## Formy kryształów Minerał tworzy wyłącznie anhedralne, nieregularne ziarna o wielkości od kilku do kilkudziesięciu mikrometrów, występujące jako inkluzje w kamacycie lub schreibersycie.

Środowisko występowania

## Geneza Deynekoit jest minerałem pochodzenia pozaziemskiego. Powstaje w końcowych etapach krystalizacji w meteorytach żelaznych grupy IAB, w warunkach bardzo powolnego chłodzenia. Jego obecność jest związana z procesami dyferencjacji w ciele macierzystym planetoidy. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla meteorytów żelaznych, głównie z kamacytem (stop żelazo-nikiel), schreibersytem, cohenitem, troilitem oraz innymi fosforanami, takimi jak brianit i merrillit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania deynekoitu jest jego lokalizacja typowa - meteoryt żelazny Morasko, znaleziony w rezerwacie przyrody Meteoryt Morasko w Poznaniu, w Polsce.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Wartość kolekcjonerska deynekoitu jest nierozerwalnie związana z wartością okazu meteorytu, w którym się znajduje. Ponieważ minerał jest niewidoczny gołym okiem, jego obecność jest jedynie naukową ciekawostką podnoszącą wartość merytoryczną meteorytu. Najcenniejsze są dobrze udokumentowane, polerowane plastry (szlify) meteorytu Morasko, na których zidentyfikowano i oznaczono położenie ziaren deynekoitu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest meteoryt Morasko z Polski. Okazy tego meteorytu są dostępne na rynku kolekcjonerskim, ale te z potwierdzoną obecnością deynekoitu są unikatowe i znajdują się głównie w kolekcjach instytucjonalnych i specjalistycznych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy zawierające deynekoit (zwykle w postaci polerowanych szlifów meteorytów) należy czyścić wyłącznie suchą, miękką ściereczką z mikrofibry lub sprężonym powietrzem, aby usunąć kurz. Należy unikać jakichkolwiek płynów i czyszczenia mechanicznego. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, kwasami i środkami czyszczącymi. Meteoryty żelazne, w których występuje deynekoit, są bardzo podatne na rdzewienie. Należy również unikać gwałtownych zmian temperatury i wysokiej wilgotności. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, najlepiej w zamkniętych pojemnikach lub gablotach z kontrolą wilgotności (np. z użyciem żelu krzemionkowego). Przechowywanie w suchym środowisku jest kluczowe dla zapobiegania korozji meteorytu macierzystego.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej