Dewindtite

Wzór chemiczny: H<sub>2</sub>Pb<sup>2+</sup><sub>3</sub>(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>6</sub>O<sub>4</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>4</sub>·12H<sub>2</sub>O

Dewindtyt to rzadki, jaskrawożółty minerał uranu, tworzący drobne, tabliczkowe kryształy i charakterystyczne, promieniste agregaty.

## Charakterystyka Dewindtyt jest uwodnionym fosforanem ołowiu i uranylu, należącym do grupy fosfouranylitów. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które często tworzą promieniste agregaty, rozety lub sferolityczne skupienia. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, kanarkowo-żółta lub zielonkawożółta barwa. Okazy mają zazwyczaj postać cienkich nalotów i powłok na skałach macierzystych. ## Właściwości fizyczne Kryształy dewindtytu wykazują połysk od szklistego do woskowego, a na powierzchniach łupliwości bywa on perłowy. Jest minerałem stosunkowo miękkim, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 3-4. Jest przezroczysty do przeświecającego. Ze względu na zawartość ołowiu i uranu ma wysoką gęstość, wynoszącą około 5.03 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest jednobarwny, przyjmując odcienie od kanarkowożółtego, przez złocistożółty, do zielonkawożółtego. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Dewindtyt został po raz pierwszy opisany w 1922 roku przez belgijskiego mineraloga Alfreda Schoepa. Nazwał go na cześć Dr. Jeana Dewindta, belgijskiego geologa z Uniwersytetu w Gandawie, który zginął tragicznie nad jeziorem Tanganika podczas pracy terenowej. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, dewindtyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach uranowych oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
3-4
Połysk
Szklisty, Woskowy, Perłowy
Rysa
Jasnożółta
Gęstość
5.03
Łupliwość
Doskonała wg {100}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne dewindtytu to jego intensywnie żółta barwa, charakterystyczne promieniste lub sferolityczne agregaty drobnych, tabliczkowych kryształów oraz silna fluorescencja w świetle ultrafioletowym (zarówno krótko-, jak i długofalowym). Ważnym wskaźnikiem jest również jego wysoka radioaktywność. ## Odróżnianie od podobnych Dewindtyt można pomylić z innymi wtórnymi minerałami uranu o żółtej barwie, takimi jak torbernit, autunit, uranofan czy fosfouranylit. Odróżnienie często wymaga zaawansowanych metod badawczych (XRD, EDS). Wizualnie, dewindtyt wyróżnia się pokrojem kryształów (cienkie tabliczki w rombowym zarysie) i formą skupień (rozety, sferolity). W przeciwieństwie do autunitu, jego fluorescencja jest zazwyczaj mniej intensywna. ## Formy kryształów Kryształy są bardzo małe, cienkotabliczkowe, o rombowym zarysie, wydłużone wzdłuż jednej z osi. Najczęściej tworzą wachlarzowate, promieniste agregaty, rozety, sferolity oraz cienkie powłoki i naloty na skałach.

Środowisko występowania

## Geneza Dewindtyt jest wtórnym minerałem uranu, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż uraninitu i innych pierwotnych minerałów uranowych. Krystalizuje z roztworów wodnych bogatych w uran, ołów i fosforany, często w obecności galeny, która jest źródłem ołowiu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu. Do jego najczęstszych asocjacji należą: torbernit, autunit, dumontyt, parsonsyt, piromorfit, uraninit, kasolit, curyt i galena. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania dewindtytu jest kopalnia Shinkolobwe w prowincji Górna Katanga (Demokratyczna Republika Konga), skąd pochodzą najlepsze okazy. Znany jest również z kilku innych lokalizacji na świecie, m.in. z kopalni Ruggles w Grafton (New Hampshire, USA), złóż w rejonie Wölsendorf w Bawarii (Niemcy) oraz z kopalni uranu w północnej Australii.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, promieniste rozety lub wachlarze. Intensywność i czystość kanarkowożółtej barwy znacząco podnosi wartość. Ważny jest również kontrast z ciemną skałą macierzystą oraz obecność minerałów towarzyszących, które tworzą atrakcyjne kompozycje. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, okazy z widocznymi gołym okiem, większymi agregatami są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane i klasyczne okazy dewindtytu pochodzą z jego lokalizacji typowej - kopalni Shinkolobwe w Demokratycznej Republice Konga. Okazy z tego miejsca są uważane za wzorcowe dla tego gatunku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy dewindtytu są niezwykle delikatne i kruche. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. W razie konieczności można użyć bardzo miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Należy unikać kontaktu z wodą, która może uszkodzić minerał. ## Czego unikać Dewindtyt jest minerałem promieniotwórczym i toksycznym ze względu na zawartość uranu i ołowiu. Należy bezwzględnie unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. Nie wolno go podgrzewać ani poddawać działaniu jakichkolwiek chemikaliów. Jest wrażliwy na zmiany temperatury i wilgotności. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w szczelnych, dobrze oznakowanych pojemnikach, z dala od innych minerałów, które mogłyby ulec uszkodzeniu radiacyjnemu. Zaleca się trzymanie ich w miejscu suchym, z dala od źródeł ciepła i bezpośredniego światła słonecznego. Ze względu na radioaktywność, powinien być przechowywany z zachowaniem odpowiednich środków ostrożności, z dala od miejsc stałego przebywania ludzi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej