Devitoite
Wzór chemiczny: Ba<sub>6</sub>Fe<sup>2+</sup><sub>7</sub>Fe<sup>3+</sup><sub>2</sub>(Si<sub>4</sub>O<sub>12</sub>)<sub>2</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(CO<sub>3</sub>)O<sub>2</sub>(OH)<sub>4</sub>
Dewitoit to ekstremalnie rzadki, czarny minerał z grupy krzemianów, znany wyłącznie z jednego miejsca na świecie we Włoszech.
Opis
## Charakterystyka Dewitoit jest złożonym krzemianem, fosforanem i węglanem baru i żelaza. Tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe lub blaszkowate kryształy, które zazwyczaj występują w postaci subparallelnych lub rozetowych agregatów. Jego barwa jest jednolicie czarna, a połysk waha się od metalicznego do submetalicznego, co nadaje mu wygląd podobny do niektórych rud metali. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości około 4 w skali Mohsa. Charakteryzuje się doskonałą łupliwością w jednej płaszczyźnie, co czyni go kruchym i podatnym na rozwarstwienie. Jest minerałem gęstym, a jego gęstość obliczona wynosi 4,19 g/cm³. Jest całkowicie nieprzezroczysty. ## Barwy i odmiany Dewitoit występuje wyłącznie w kolorze czarnym. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został zatwierdzony przez IMA w 2009 roku. Jego nazwa honoruje profesora Francesco de Vito (ur. 1970), włoskiego badacza z Uniwersytetu w Pizie, za jego wkład w mineralogię Toskanii, a w szczególności badania minerałów z kopalni Cetine di Cotorniano, która jest lokalizacją typową dewitoitu. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i występowanie w postaci mikroskopijnych kryształów, dewitoit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest ceniony przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi dewitoitu są jego czarna barwa, metaliczny połysk, blaszkowata lub cienkotabliczkowa forma kryształów oraz doskonała łupliwość w jednym kierunku. Kluczowym wskaźnikiem jest jednak jego pochodzenie - minerał ten znany jest wyłącznie z jednej lokalizacji na świecie. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi czarnymi, blaszkowatymi minerałami, takimi jak hematyt, ilmenit czy niektóre miki. Odróżnia go jednak niższa twardość, specyficzne paragenezy mineralne (współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami, np. apuanitem) oraz unikalna lokalizacja. Pewna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Dewitoit tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o heksagonalnym zarysie, często zgrupowane w rozetowe lub subparallelne agregaty. Kryształy rzadko przekraczają ułamek milimetra wielkości.
Środowisko geologiczne
## Geneza Dewitoit powstaje w wyniku procesów metamorficznych niskiego stopnia, w obrębie soczewek rud żelaza (głównie hematytu) zawartych w sekwencji skał ewaporytowo-węglanowych. Jego powstanie jest związane ze złożonymi procesami metasomatycznymi w unikalnym środowisku chemicznym. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich i bardzo rzadkich minerałów, takich jak apuanit, derbylit, saneroit, baryt, kwarc oraz hematyt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania dewitoitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Cetine di Cotorniano (dawniej Buca della Vena), w pobliżu Chiusdino, w prowincji Siena, Toskania, Włochy.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Jakość okazów dewitoitu, będącego typowym mikrominerałem, ocenia się na podstawie kilku kryteriów. Najważniejsza jest ostrość i wykształcenie kryształów w agregacie. Wyżej cenione są okazy z wyraźnymi, niezaburzonymi rozetami krystalicznymi. Istotna jest również obfitość minerału na matrycy skalnej oraz estetyczne asocjacje z innymi dobrze uformowanymi, rzadkimi minerałami. ## Popularne stanowiska Najcenniejsze i jedyne dostępne okazy pochodzą z kopalni Cetine di Cotorniano we Włoszech. Jest to jedyne źródło tego minerału na rynku kolekcjonerskim.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy dewitoitu są niezwykle delikatne i podatne na uszkodzenia mechaniczne z powodu doskonałej łupliwości. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. Do usuwania kurzu można użyć co najwyżej delikatnego strumienia sprężonego powietrza lub bardzo miękkiego, suchego pędzelka. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, wszelkich środków chemicznych, kwasów oraz wody. Kontakt z płynami może prowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń. Minerał jest wrażliwy na wstrząsy i uderzenia, które mogą spowodować jego rozpad na drobne blaszki. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów wyłącznie w specjalistycznych, wyściełanych pudełkach typu "micromount", które chronią przed kurzem, wibracjami i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne i gwałtowne zmiany temperatury.