Devilline

Wzór chemiczny: CaCu₂+₄(S₆+O₄)₂(OH)₆·₃H₂O

Dewillina to rzadki minerał wtórny z grupy siarczanów, tworzący charakterystyczne, rozetowe skupienia drobnych, igiełkowych kryształów o intensywnie niebieskozielonej barwie.

## Charakterystyka Dewillina jest uwodnionym siarczanem wapnia i miedzi, występującym w strefach utleniania kruszców miedzi. Tworzy bardzo charakterystyczne, cienkie, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, które niemal zawsze występują w promienistych, kulistych lub rozetowych skupieniach. Pojedyncze kryształy są zazwyczaj bardzo małe, rzadko przekraczając 1-2 mm, ale ich agregaty mogą tworzyć efektowne, aksamitne lub druzowate naloty na skale macierzystej. ## Właściwości fizyczne Kryształy dewilliny są bardzo miękkie i kruche, o twardości zaledwie 2.5 w skali Mohsa. Mają doskonałą, jednokierunkową łupliwość, która jest widoczna na większych kryształach. Połysk jest szklisty na ścianach kryształów, a na powierzchniach łupliwości perłowy. Jest minerałem stosunkowo lekkim, o gęstości około 3.1 g/cm³. ## Barwy i odmiany Dewillina występuje w charakterystycznym zakresie barw od zielononiebieskiej, przez niebieskozieloną, do niemal czysto zielonej. Intensywność i odcień zależą od konkretnej lokalizacji i domieszek. Nie wyróżnia się jej nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1864 roku przez francuskiego chemika i mineraloga Félixa Pisaniego. Nazwa "dewillina" została nadana na cześć francuskiego chemika Henri Étienne Sainte-Claire Deville'a (1818–1881), znanego z prac nad aluminium i platyną. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, niewielkie rozmiary kryształów i kruchość, dewillina nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5
Połysk: Szklisty, Perłowy
Rysa: Jasnozielona
Gęstość: 3.131
Łupliwość: Doskonała wg {001}
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny: Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną dewilliny są jej charakterystyczne, promieniste agregaty drobnych, listewkowych kryształów o intensywnej niebieskozielonej barwie. Często tworzą one formy przypominające rozety lub małe kule. Perłowy połysk na powierzchniach łupliwości jest również pomocny w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Dewillinę można pomylić z innymi wtórnymi minerałami miedzi. Od brochantytu i antylerytu odróżnia ją jaśniejszy, bardziej niebieski odcień i charakterystyczny promienisty pokrój. Od aurichalcytu różni się ciemniejszą barwą i brakiem reakcji z kwasem solnym. Serpieryt jest bardzo podobny (i należy do tej samej grupy), ale często ma jaśniejszy, bardziej błękitny kolor; pewne rozróżnienie wymaga zaawansowanych analiz. ## Formy kryształów Kryształy są cienkotabliczkowe, pseudoheksagonalne, wydłużone i listewkowe. Prawie zawsze występują w promienistych, wachlarzowatych, sferulitycznych lub rozetowych agregatach, a także w postaci druz i naskorupień o aksamitnej powierzchni.

Środowisko występowania

## Geneza Dewillina jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców miedzi, głównie siarczków takich jak chalkopiryt czy bornit. Krystalizuje z roztworów wodnych bogatych w jony miedzi i siarczanowe, w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia. Często tworzy się na ścianach starych wyrobisk górniczych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami miedzi, takimi jak brochantyt, antyleryt, malachit, azuryt, linaryt i gips. Towarzyszyć jej mogą również goethyt i inne tlenki żelaza. ## Lokalizacje Znaczące okazy pochodzą z wielu miejsc na świecie. W Europie znana jest z kopalni w Špania Dolina (Słowacja), Cornwall (Wielka Brytania), Toskanii (Włochy) i Lavrion (Grecja). Piękne okazy znajdowano również w kopalniach w Arizonie i Utah (USA).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy dewilliny charakteryzują się dobrze uformowanymi, wyraźnymi agregatami rozetowymi lub sferulitycznymi o intensywnej, żywej, niebieskozielonej barwie. Ważny jest wysoki kontrast z barwą skały macierzystej. Duże, nieuszkodzone pokrycia druzami dewilliny na matrycy znacząco podnoszą wartość okazu. Czystość (brak nalotów innych minerałów) również jest pożądana. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające jednych z najlepszych okazów uważa się historyczne stanowisko Špania Dolina na Słowacji. Wysoko cenione są również okazy z kopalni w hrabstwie Cornwall w Anglii oraz z niektórych kopalń w Arizonie, USA.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy dewilliny należy czyścić z najwyższą ostrożnością. Dopuszczalne jest jedynie delikatne omiatanie miękkim pędzelkiem w celu usunięcia kurzu. Użycie wody, zwłaszcza ciepłej, jest absolutnie niewskazane, ponieważ minerał jest w niej częściowo rozpuszczalny. Należy unikać myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, w tym kwasami i detergentami. Minerał jest bardzo wrażliwy na ciepło, które może prowadzić do jego dehydratacji i zniszczenia. Należy chronić go przed bezpośrednim światłem słonecznym, które może powodować blaknięcie. Jest to minerał bardzo kruchy, wrażliwy na uderzenia i zarysowania. ## Przechowywanie Okazy dewilliny najlepiej przechowywać w zamkniętych, stabilnych pojemnikach lub gablotach, aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami wilgotności. Nie należy przechowywać ich razem z twardszymi minerałami.