Destinezite
Wzór chemiczny: Fe<sup>3+</sup><sub>2</sub>(PO<sub>4</sub>)(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)(OH)·6H<sub>2</sub>O
Destinezyt to rzadki, uwodniony siarczanofosforan żelaza, tworzący drobne, żółtawe lub zielonkawe kryształy i skupienia w strefach utleniania złóż.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3.5
- Połysk
- Szklisty, Perłowy
- Rysa
- Biała do jasnożółtej
- Gęstość
- 2.45-2.54
- Łupliwość
- Doskonała wg {010}
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Przezroczysty do przeświecającego
- Układ krystaliczny
- Trójskośny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Destinezyt jest trudny do identyfikacji wizualnej bez specjalistycznego sprzętu. Jego charakterystyczne cechy to występowanie w postaci drobnych, żółtawych lub zielonkawych agregatów i naskorupień w strefach utleniania. Reaguje z kwasem solnym. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych metod, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS/WDS). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi fosforanami i siarczanami żelaza, takimi jak kakoksen, diadochyt, strengit czy jarosyt. Diadochyt jest jego bezpostaciowym (amorficznym) odpowiednikiem i często z nim współwystępuje lub powstaje w wyniku jego dehydratacji. Odróżnienie od tych minerałów na podstawie cech makroskopowych jest często niemożliwe. ## Formy kryształów Kryształy są bardzo małe, o pokroju tabliczkowym lub listewkowym, często spłaszczone zgodnie z płaszczyzną {010}. Tworzą charakterystyczne promieniste lub rozetkowe agregaty, a także skupienia włókniste, ziemiste i masywne naskorupienia.
Środowisko występowania
## Geneza Destinezyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców, zwłaszcza pirytu i markasytu. Tworzy się w środowisku bogatym w żelazo, siarczany (pochodzące z rozkładu siarczków) oraz fosforany (uwalniane ze skał osadowych, np. fosforytów, lub minerałów pierwotnych jak apatyt). Jest typowym minerałem dla kwaśnych wód kopalnianych. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi strefy utleniania, takimi jak diadochyt (jego amorficzny polimorf), delvauxyt, gips, ewansyt, strengit, wiwianit, melanteryt, a także z limonitem i goethytem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie to m.in. Argenteau w Belgii (miejsce typowe); różne lokalizacje w Czechach (np. Stříbro, Chvaletice); w Niemczech (Saksonia, Turyngia); w Rumunii (Sacarâmb); w USA (Kalifornia, Nevada). W Polsce stwierdzono jego występowanie w Górach Świętokrzyskich (Wiśniówka).
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z widocznymi, dobrze wykształconymi mikrokryształami tworzącymi estetyczne, promieniste lub rozetkowe agregaty. Kontrastująca matryca skalna oraz intensywna, czysta barwa (np. żywo żółta) podnoszą atrakcyjność okazu. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, destinezyt jest przede wszystkim obiektem zainteresowania mikromonterów. ## Popularne stanowiska Klasyczne i cenione okazy pochodzą z historycznych lokalizacji w Belgii (Argenteau) i Czechach. Okazy z tych miejsc mają znaczenie historyczne i naukowe.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy destinezytu należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu i luźnych zanieczyszczeń. Z uwagi na jego reaktywność i rozpuszczalność, należy unikać kontaktu z wodą, a zwłaszcza z kwasami i innymi chemikaliami. ## Czego unikać Destinezyt jest wrażliwy na wilgoć i może ulegać dehydratacji (utracie wody) w suchym środowisku lub pod wpływem ciepła, co prowadzi do jego przemiany w diadochyt. Należy chronić go przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych, wysoką temperaturą oraz wszelkimi płynami. Nie wolno stosować myjek ultradźwiękowych. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych warunkach wilgotnościowych, najlepiej w zamkniętych, szczelnych pojemnikach (np. typu "membrane box") lub w klaserach z dala od źródeł ciepła i światła. Należy unikać przechowywania w wilgotnych piwnicach lub na nasłonecznionych parapetach.