Despujolsite

Wzór chemiczny: Ca₃Mn⁴⁺(S⁶⁺O₄)₂(OH)₆·₃H₂O

Despujolsyt to rzadki minerał siarczanowy, wyróżniający się charakterystyczną, intensywnie żółtą barwą i występowaniem w postaci drobnych, heksagonalnych kryształów.

## Charakterystyka Despujolsyt jest uwodnionym siarczanem wapnia i manganu, należącym do grupy ettringitu. Tworzy niewielkie, sześcioboczne (heksagonalne) kryształy o pokroju pryzmatycznym lub tabliczkowym, które rzadko przekraczają 1-2 mm długości. Zazwyczaj występuje w postaci promienistych lub igiełkowych agregatów, a także jako naloty i powłoki na innych minerałach. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, cytrynowożółta do złocistożółtej barwa. ## Właściwości fizyczne Kryształy despujolsytu wykazują twardość około 2.5 w skali Mohsa, co czyni je minerałem stosunkowo miękkim. Mają połysk szklisty do lekko żywicznego. Są przezroczyste do przeświecających. Gęstość minerału wynosi około 2.49 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest jednobarwny i występuje wyłącznie w odcieniach żółci - od jasnożółtej, przez cytrynową, po złocistożółtą. Nie wyróżnia się żadnych nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Despujolsyt został opisany po raz pierwszy w 1968 roku przez C. Gaudefroya i F. Permingeata. Nazwa minerału honoruje Pierre'a Despujolsa (1888-1971), francuskiego inżyniera górnictwa i kolekcjonera minerałów, który odkrył pierwsze okazy tego minerału w kopalni Tachgagalt w Maroku. ## Zastosowania Despujolsyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim, cenionym za swoją rzadkość, intensywną barwę i estetyczne formy występowania.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5
Barwa: Pale yellow to deep yellow-green
Połysk: Vitreous
Rysa: Pale yellow
Gęstość: 2.46
Łupliwość: Perfect on {1010}
Przełam: Conchoidal
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Despujolsyt jest stosunkowo łatwy do rozpoznania na podstawie jego intensywnej, cytrynowożółtej barwy, heksagonalnej formy kryształów oraz charakterystycznych, promienistych agregatów. Jego niska twardość (około 2.5 w skali Mohsa) jest również ważną cechą diagnostyczną. Gwałtownie reaguje z kwasem solnym, co jest testem potwierdzającym. ## Odróżnianie od podobnych Ze względu na unikalny kolor i formę, despujolsyt jest trudny do pomylenia z innymi minerałami. Niektóre żółte minerały wtórne mogą wyglądać podobnie z daleka, ale różnią się formą kryształów i reakcją z kwasami. ## Formy kryształów Kryształy despujolsytu są heksagonalne, o pokroju pryzmatycznym, często wydłużone wzdłuż osi krystalograficznej. Zakończenia kryształów bywają płaskie (pinakoidalne). Najczęściej tworzy promieniste agregaty drobnych, igiełkowych kryształów, a także rozetki i sferolityczne skupienia.

Środowisko występowania

## Geneza Despujolsyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż manganu. Tworzy się w wyniku procesów hydrotermalnych niskich temperatur, oddziałujących na skały bogate w wapń i siarczki. Jego powstawanie jest związane z wietrzeniem pierwotnych rud manganu w obecności roztworów bogatych w siarczany. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami manganu i siarczanami. Do najczęstszych asocjacji należą: kalcyt, gips, marokity, gaudefroity, hausmanit, braunit oraz inne tlenki manganu. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania despujolsytu, skąd pochodzą najlepsze na świecie okazy, jest kopalnia Tachgagalt w prowincji Warzazat w Maroku. Jest to jego lokalizacja typowa. Znany jest również z kilku innych stanowisk na świecie, w tym z kopalni N'Chwaning w kompleksie Kalahari Manganese Fields w Republice Południowej Afryki.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o intensywnej, cytrynowożółtej barwie. Wysoko oceniane są również bogate, promieniste agregaty tworzące estetyczne kompozycje na matrycy skalnej, zwłaszcza w kontraście z ciemnymi tlenkami manganu lub białym kalcytem. Wielkość kryształów, ich przezroczystość oraz brak uszkodzeń mechanicznych znacząco podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i najwyżej cenione okazy despujolsytu pochodzą z jego lokalizacji typowej - kopalni Tachgagalt w Maroku. Okazy z RPA, choć również wartościowe, są zazwyczaj rzadsze na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy despujolsytu są bardzo delikatne i wrażliwe. Należy je czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na jego rozpuszczalność, należy unikać kontaktu z wodą, a zwłaszcza z kwasami. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów, w których gwałtownie się rozpuszcza. Należy unikać mycia w myjkach ultradźwiękowych, czyszczenia chemicznego oraz narażania na wysoką temperaturę, która może prowadzić do dehydratacji i zniszczenia struktury. Należy chronić go przed wilgocią. ## Przechowywanie Okazy despujolsytu najlepiej przechowywać w zamkniętych, suchych pojemnikach lub klaserach, aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na jego miękkość, nie powinien być przechowywany w kontakcie z twardszymi minerałami.