Demesmaekerite

Wzór chemiczny: Pb²⁺₂Cu²⁺₅(U⁶⁺O₂)₂(Se⁴⁺O₃)₆(OH)₆·2H₂O

Demesmaekerite to rzadki selenin ołowiu, miedzi i uranylu, tworzący drobne, tabliczkowe kryształy o butelkowozielonej barwie.

## Charakterystyka Demesmaekerite jest złożonym, uwodnionym seleninem ołowiu, miedzi i uranylu. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, rzadko przekraczających 1 mm długości. Tworzy także skupienia rozetkowe i agregaty ziemiste. Świeże okazy mają charakterystyczną, butelkowozieloną barwę, która z czasem, w wyniku dehydratacji (utraty wody z sieci krystalicznej), może przechodzić w odcienie brązowawe. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w przedziale 3-4 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo miękkim. Jego gęstość jest znaczna i wynosi około 5,28 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających ołów i uran. Jest przeświecający do nieprzezroczystego. Połysk opisywany jest jako szklisty. ## Barwy i odmiany Dominującą barwą jest butelkowozielona. Nie wyróżnia się nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Minerał został opisany w 1965 roku. Jego nazwa honoruje Gastona Demesmaekera (1911-?), belgijskiego geologa i dyrektora generalnego departamentu geologicznego Union Minière du Haut Katanga, firmy prowadzącej wydobycie w regionie, gdzie dokonano odkrycia. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, niewielkie rozmiary kryształów oraz zawartość toksycznych pierwiastków, demesmaekerite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla zaawansowanych zbieraczy specjalizujących się w minerałach uranu lub rzadkich gatunkach.

Właściwości

Twardość Mohsa
3-4
Połysk
Szklisty
Gęstość
5.28
Przezroczystość
Translucent,Opaque
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne to butelkowozielona barwa (na świeżych okazach), współwystępowanie z innymi wtórnymi minerałami seleninowymi i uranowymi w strefie utleniania złóż miedziowo-kobaltowych, a także niewielkie, tabliczkowe kryształy. Reakcja na promieniowanie UV nie jest charakterystyczna. Ostateczna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak XRD lub EDS. ## Odróżnianie od podobnych Demesmaekerite można pomylić z innymi zielonymi, wtórnymi minerałami uranu, takimi jak torbernit, zeuneryt czy cuprosklodowskit. Odróżnia go od nich pokrój kryształów (drobne tabliczki), specyficzne środowisko geochemiczne (obecność selenu) i asocjacje mineralne. Wiele z tych minerałów ma też niższy ciężar właściwy i odmienną twardość. ## Formy kryształów Kryształy są bardzo małe, zwykle o pokroju tabliczkowym lub listewkowym, często spłaszczone. Tworzą wachlarzowate lub rozetkowe agregaty, a także naloty i skupienia ziemiste na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Demesmaekerite jest wtórnym minerałem powstającym w strefach utleniania hydrotermalnych złóż uranowo-niklowo-kobaltowo-selenowych. Krystalizuje w wyniku wietrzenia pierwotnych rud zawierających uraninit, selenki i siarczki w obecności roztworów bogatych w miedź i ołów. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi seleninami uranylu, takimi jak guilleminit, derriksyt, marthozyt i haynesyt. Często towarzyszą mu również malachit, cuprosklodowskit, kasolit oraz tlenki żelaza i manganu. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania (localitas typica) jest kopalnia Musonoi w pobliżu Kolwezi, w prowincji Lualaba w Demokratycznej Republice Konga. Jest to jedyna potwierdzona lokalizacja, z której pochodzą dobrze wykształcone, możliwe do zidentyfikowania okazy.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy to te z ostrymi, dobrze wykształconymi kryształami o intensywnej, butelkowozielonej barwie, osadzone na kontrastującej matrycy skalnej. Ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów, kluczowa jest ich koncentracja i estetyczne rozmieszczenie na okazie. Wysoko cenione są również asocjacje z innymi rzadkimi seleninami. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest kopalnia Musonoi w DR Konga. Materiał z tej lokalizacji jest niezwykle trudny do zdobycia, a większość okazów znajduje się w kolekcjach instytucjonalnych i u wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów systematycznych lub minerałów uranu.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy demesmaekerite są niezwykle delikatne i małe. Czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia luźnego kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą, która może przyspieszyć proces dehydratacji i zmiany barwy. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na zmiany wilgotności i temperatury, które powodują utratę wody i zmianę koloru z zielonego na brązowy. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, wszelkich chemikaliów, kwasów i rozpuszczalników. Jako minerał uranu, jest radioaktywny i toksyczny (zawiera ołów i selen) - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, najlepiej w szczelnych, zamykanych pojemnikach (tzw. micromount boxach), aby zminimalizować wahania wilgotności i spowolnić dehydratację. Przechowywać z dala od innych minerałów, które mogłyby zostać uszkodzone przez jego promieniowanie. Konieczne jest wyraźne oznaczenie okazu jako materiału radioaktywnego i toksycznego.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej