Demantoid
Wzór chemiczny: Ca₃Fe³⁺₂(SiO₄)₃
Demantoid to zielona odmiana granatu andradytowego, ceniona za swój wyjątkowy blask i dyspersję światła.
Opis
## Charakterystyka Demantoid jest odmianą granatu andradytowego, charakteryzującą się intensywną zieloną barwą. Jego nazwa nawiązuje do diamentu, co podkreśla wyjątkowy blask i dyspersję światła, która jest wyższa niż w przypadku diamentu. Kryształy demantoidu często występują w formie dwunastościanów rombowych lub dwudziestoczterościanów deltoidowych, niekiedy z zaokrąglonymi krawędziami. Wrostki bisolitu, przypominające "koński ogon", są charakterystyczną cechą demantoidów z niektórych lokalizacji i stanowią ważny element diagnostyczny. ## Właściwości fizyczne Demantoid wykazuje twardość w zakresie 6.5-7 w skali Mohsa. Posiada szklisty połysk, a jego przełam jest muszlowy. Minerał ten jest przezroczysty do przeświecającego. Brak łupliwości jest typowy dla granatów. ## Barwy i odmiany Barwa demantoidu waha się od jasnozielonej, przez szmaragdowozieloną, do żółtawozielonej. Intensywność koloru zależy od zawartości jonów chromu i żelaza. Nie wyróżnia się odrębnych odmian handlowych poza samą nazwą "demantoid", która odnosi się do zielonej odmiany andradytu. ## Historia i nazwa Demantoid został odkryty w 1853 roku w górach Uralu w Rosji. Nazwa, nadana przez Nielsa Gustava Nordenskiölda w 1868 roku, pochodzi od staroniemieckiego słowa "Demant", oznaczającego diament, co odnosi się do wysokiej dyspersji i blasku tego minerału. Przez długi czas był to jeden z najbardziej cenionych kamieni szlachetnych. ## Zastosowania Demantoid jest przede wszystkim kamieniem jubilerskim. Jego wysoka dyspersja i intensywna barwa sprawiają, że jest poszukiwany do wyrobu biżuterii. Ze względu na swoją rzadkość i piękno, stanowi również cenny okaz kolekcjonerski.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Demantoid można rozpoznać po charakterystycznej zielonej barwie, wysokim połysku i silnej dyspersji, która nadaje mu "ognisty" wygląd. Obecność wrostków bisolitu, przypominających "koński ogon", jest silną wskazówką diagnostyczną dla demantoidów z rosyjskich złóż. ## Odróżnianie od podobnych Demantoid może być mylony z innymi zielonymi kamieniami szlachetnymi, takimi jak szmaragd, tsaworyt (inna odmiana granatu), perydot czy turmalin. Od szmaragdu odróżnia go brak łupliwości i wyższa dyspersja. Od tsaworytu, który jest również granatem, odróżnia go wyższa dyspersja i często obecność wrostków "końskiego ogona". Perydot ma niższą twardość i inną barwę. Turmalin ma zazwyczaj silniejszy pleochroizm. ## Formy kryształów Demantoidy występują zazwyczaj w formie dobrze wykształconych kryształów o pokroju dwunastościanu rombowego lub dwudziestoczterościanu deltoidowego. Często tworzą również ziarniste agregaty.
Środowisko geologiczne
## Geneza Demantoid powstaje w skałach metamorficznych, głównie w serpentynitach i innych skałach ultrazasadowych, gdzie jest związany z procesami metasomatycznymi. Występuje również w aluwialnych złożach wtórnych, gdzie jest odporny na wietrzenie. ## Asocjacje mineralne Demantoid często współwystępuje z chromitem, diopsydem, chlorytem, serpentynem i magnetytem. ## Lokalizacje Najbardziej znane złoża demantoidu znajdują się w Rosji, w górach Uralu (rejon Niżnego Tagiłu, Karkodino). Inne ważne lokalizacje to Namibia (Erongo Region), Włochy (Val Malenco), Iran oraz Pakistan.
Rzadkość
Rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najważniejsze kryteria jakości dla demantoidu to intensywność i czystość barwy, przejrzystość, brak widocznych inkluzji oraz jakość szlifu. Wysoka dyspersja i "ogień" są również bardzo cenione. Wrostki "końskiego ogona" mogą podnosić wartość kamienia, jeśli są estetycznie rozmieszczone i nie wpływają negatywnie na przejrzystość. ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione okazy demantoidu pochodzą z rosyjskich złóż na Uralu, zwłaszcza te z charakterystycznymi wrostkami bisolitu. Demantoidy z Namibii również cieszą się uznaniem ze względu na dobrą jakość i barwę.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Demantoid można czyścić ciepłą wodą z delikatnym mydłem, używając miękkiej szczoteczki. Po umyciu należy dokładnie spłukać kamień czystą wodą i osuszyć miękką ściereczką. ## Czego unikać Należy unikać czyszczenia demantoidu w ultradźwiękowych myjkach, zwłaszcza jeśli kamień posiada wrostki lub pęknięcia, ponieważ może to prowadzić do uszkodzeń. Unikać należy również kontaktu z silnymi chemikaliami i nagłych zmian temperatury. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne nie jest zalecana, choć demantoid jest stabilny kolorystycznie. ## Przechowywanie Demantoidy powinny być przechowywane oddzielnie od innych, twardszych kamieni szlachetnych, aby uniknąć zarysowań. Najlepiej owinąć je w miękką tkaninę lub umieścić w osobnych przegródkach w szkatułce na biżuterię.