Deloryite

Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>4</sub>(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)(Mo<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>6</sub>

Deloryit to bardzo rzadki minerał miedzi, uranu i molibdenu, tworzący charakterystyczne, tabliczkowe kryształy o intensywnie zielonej barwie.

## Charakterystyka Deloryit jest złożonym, uwodnionym tlenkiem miedzi, uranu i molibdenu. Występuje w postaci bardzo małych, cienkich, tabliczkowych kryształów, często tworzących rozetowe lub promieniste agregaty. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, szmaragdowozielona do niemal czarnej barwa. Kryształy są zazwyczaj zbyt małe, by można je było obserwować gołym okiem, i wymagają powiększenia. ## Właściwości fizyczne Kryształy deloryitu wykazują szklisty połysk. Są przezroczyste do przeświecających. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, twardość jest trudna do precyzyjnego zmierzenia, ale szacuje się ją na około 3 w skali Mohsa. Gęstość obliczona wynosi 4,87 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w odcieniach od szmaragdowozielonego do zielonoczarnego. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Deloryit został odkryty w kopalni Cap Garonne we Francji. Został opisany w 1995 roku przez Halila Sarpa i Pierre'a Perrouda. Nazwa minerału honoruje Jeana Delory'ego (1929-1992), francuskiego kolekcjonera minerałów, który jako pierwszy znalazł próbki tego minerału i zwrócił na nie uwagę badaczy. ## Zastosowania Deloryit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast cennym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim, szczególnie wśród specjalistów od mikrominerałów i minerałów uranowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Szklisty
Rysa
Zielona
Gęstość
4.87
Łupliwość
Doskonała wzdłuż {001}
Przełam
Łuskowaty
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Deloryit można rozpoznać po jego charakterystycznej, intensywnie zielonej barwie, tabliczkowej formie kryształów oraz tworzeniu rozetowych agregatów. Występuje w strefach utleniania złóż polimetalicznych, często na piaskowcu. Ze względu na swój rozmiar, identyfikacja zazwyczaj wymaga powiększenia mikroskopowego. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi i uranu, takimi jak torbernit, zeuneryt czy szenekit. Od torbernitu i zeunerytu różni się jednoskośnym układem krystalograficznym (wspomniane minerały krystalizują w układzie tetragonalnym) i odmienną morfologią kryształów. Ostateczne odróżnienie od innych rzadkich minerałów z tej grupy wymaga zaawansowanych analiz, np. rentgenowskiej analizy strukturalnej (XRD). ## Formy kryształów Kryształy są bardzo małe, cienkie i tabliczkowe, o zarysie sześcioboku lub rombu. Zazwyczaj tworzą promieniste lub rozetowe skupienia i agregaty, a także cienkie naloty i skorupy.

Środowisko występowania

## Geneza Deloryit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców polimetalicznych, szczególnie tych zawierających miedź, uran i molibden. Tworzy się w wyniku działania wód powierzchniowych na pierwotne minerały kruszcowe. W lokalizacji typowej (Cap Garonne) występuje w pustkach i szczelinach w triasowych piaskowcach impregnowanych minerałami kruszcowymi. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami, takimi jak szenekit, brochantyt, cyjanotrichit, tenoryt, malachit, a także z kwarcem. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania deloryitu jest kopalnia Cap Garonne w Le Pradet, w departamencie Var we Francji. Jest to jedyna potwierdzona i dobrze udokumentowana lokalizacja tego minerału na świecie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy deloryitu to te z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, rozetowe agregaty. Ważny jest intensywny, szmaragdowozielony kolor oraz kontrast z matrycą skalną. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, okazy oceniane są pod powiększeniem. Bogactwo skupień na matrycy znacząco podnosi wartość okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest historyczna lokalizacja typowa - kopalnia Cap Garonne we Francji. Materiał z tego miejsca jest niezwykle rzadki i poszukiwany przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów mikrominerałów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy deloryitu są niezwykle delikatne i małe. Czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Deloryit jest minerałem wtórnym, potencjalnie rozpuszczalnym w kwasach. Należy unikać wszelkich środków chemicznych, ultradźwięków oraz gwałtownych zmian temperatury. Jako minerał zawierający uran, wykazuje promieniotwórczość - należy przechowywać go z dala od innych minerałów wrażliwych na promieniowanie i ograniczyć bezpośrednią ekspozycję. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w specjalistycznych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Należy przechowywać go w suchym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła. Ze względu na radioaktywność, okazy powinny być odpowiednio oznakowane i trzymane w miejscu z dala od stałego przebywania ludzi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej