Deliensite

Wzór chemiczny: Fe<sup>2+</sup>(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>2</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>2</sub>·7H<sub>2</sub>O

Deliensyt to bardzo rzadki, wtórny minerał uranylu, tworzący skupienia drobnych, tabliczkowych kryształów o intensywnie żółtej barwie.

## Charakterystyka Deliensyt jest uwodnionym siarczanem żelaza i uranylu, występującym w strefach utleniania złóż uranowych. Tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe kryształy, które zazwyczaj układają się w rozetowe lub promieniste agregaty i naskorupienia. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, jego cechy makroskopowe są trudne do zaobserwowania bez powiększenia. ## Właściwości fizyczne Kryształy deliensytu wykazują szklisty połysk. Minerał jest miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi około 2. Jest minerałem stosunkowo lekkim, o gęstości zbliżonej do 3,2 g/cm³. Kryształy są przezroczyste do przeświecających. ## Barwy i odmiany Deliensyt charakteryzuje się intensywną, cytrynowożółtą do złocistożółtej barwą. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w kopalni Shinkolobwe w Demokratycznej Republice Konga (wówczas Zair). Jego opis po raz pierwszy ukazał się w 1997 roku. Nazwa honoruje Michela Deliensa (ur. 1939), belgijskiego mineraloga z Królewskiego Muzeum Afryki Środkowej w Tervuren, za jego wkład w badania minerałów wtórnych uranu. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary, deliensyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach uranowych oraz instytucji naukowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Vitreous
Rysa
Light yellow
Gęstość
3.17
Łupliwość
Perfect on {001}
Przełam
Micaceous
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie deliensytu opiera się na jego charakterystycznej, intensywnie żółtej barwie, formie występowania w postaci drobnych, tabliczkowych kryształów tworzących rozetowe agregaty oraz na środowisku geologicznym - strefach utleniania złóż uranu. Minerał wykazuje silną, zieloną fluorescencję w świetle ultrafioletowym (zarówno krótko-, jak i długofalowym). ## Odróżnianie od podobnych Deliensyt można pomylić z innymi wtórnymi minerałami uranylu o żółtej barwie, takimi jak uranofan, boltwoodyt czy zippeit. Odróżnienie go od tych minerałów często wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). Pomocna może być obserwacja formy kryształów pod mikroskopem - deliensyt tworzy charakterystyczne, cienkie tabliczki. ## Formy kryształów Kryształy deliensytu są bardzo małe, cienkie i tabliczkowe, o zarysie zbliżonym do rombu. Zazwyczaj występują w postaci promienistych lub rozetowych skupień, a także jako cienkie naskorupienia na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Deliensyt jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku wietrzenia i utleniania pierwotnych rud uranu (głównie uraninitu) w obecności siarczków żelaza (np. pirytu). Krystalizuje z roztworów wodnych w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia, w środowisku bogatym w siarczany. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu. W lokalizacji typowej (Shinkolobwe) znaleziono go w towarzystwie gips-selentu, uraninitu, a także minerałów z grupy boltwoodytu i uranofanu. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania deliensytu jest kopalnia Shinkolobwe w prowincji Górna Katanga w Demokratycznej Republice Konga. Jest to jedyna potwierdzona i dobrze udokumentowana lokalizacja tego minerału na świecie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy deliensytu to te, które posiadają bogate, dobrze uformowane agregaty krystaliczne o intensywnej, cytrynowożółtej barwie, kontrastujące ze skałą macierzystą. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, kluczowa jest ich obfitość i estetyka całego skupienia. Okazy z dobrze zdefiniowanej lokalizacji typowej (Shinkolobwe) są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest historyczna kopalnia Shinkolobwe w Demokratycznej Republice Konga. Materiał z tego miejsca jest niezwykle trudny do zdobycia, ponieważ kopalnia jest od dawna zamknięta i niedostępna.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów deliensytu nie należy czyścić na mokro. Dopuszczalne jest jedynie delikatne usuwanie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. Każdy kontakt z wodą lub innymi płynami może prowadzić do rozpuszczenia i zniszczenia minerału. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, środkami chemicznymi, a także nagłych zmian temperatury i wilgotności. Deliensyt jest minerałem niestabilnym w warunkach innych niż te panujące w suchym środowisku. Jako minerał uranu, wykazuje promieniotwórczość, dlatego należy ograniczać bezpośrednią ekspozycję i przechowywać go z dala od miejsc stałego przebywania ludzi. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w szczelnie zamykanych, przezroczystych pojemnikach (perky box), które chronią je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i zmianami wilgotności. Pojemniki powinny być wyraźnie oznakowane jako zawierające minerał promieniotwórczy.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej