Delhayelite

Wzór chemiczny: K₇Na₃Ca₅Al₂Si₁₄O₃₈F₄Cl₂

Delhayelit to rzadki krzemian o złożonym składzie chemicznym, tworzący bezbarwne do białych, tabliczkowe lub włókniste kryształy w lawach fonolitowych.

## Charakterystyka Delhayelit jest złożonym krzemianem potasu, sodu, wapnia i glinu z grupy fillokrzemianów. Występuje w postaci niewielkich, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, często tworzących promieniste lub włókniste agregaty. Okazy są zazwyczaj bezbarwne, białe lub szarawe, wykazując szklisty lub perłowy połysk na powierzchniach łupliwości. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością około 5 w skali Mohsa. Jego kryształy są zazwyczaj przezroczyste do przeświecających. Gęstość wynosi około 2.65 g/cm³. Posiada doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co jest widoczne jako perłowy połysk na płaskich powierzchniach. ## Barwy i odmiany Delhayelit jest zazwyczaj bezbarwny do białego, niekiedy z szarym lub żółtawym odcieniem. Nie wyróżniono jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Franza Delhaye (1886-1953), belgijskiego geologa i dyrektora Służby Geologicznej w kolonialnym Kongu Belgijskim (obecnie Demokratyczna Republika Konga). Został on opisany po raz pierwszy w 1957 roku przez Théodore'a G. Sahamę i Kaia Hytönena na podstawie materiału znalezionego w wulkanie Nyiragongo. ## Zastosowania Delhayelit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego i jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów oraz naukowców badających petrologię skał alkalicznych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 5
Barwa: Colourless; Silver-grey, Greenish-grey
Połysk: Vitreous, Pearly on cleavage surfaces
Rysa: White
Gęstość: 2.60
Łupliwość: Parallel to (010)
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi delhayelitu są jego pokrój (tabliczkowe kryształy, często w promienistych agregatach), doskonała łupliwość w jednym kierunku z perłowym połyskiem oraz specyficzne środowisko występowania - pustki w lawach fonolitowych. Reaguje z kwasem solnym, żelatynizując. ## Odróżnianie od podobnych Delhayelit może być mylony z innymi białymi krzemianami występującymi w podobnych warunkach, takimi jak niektóre zeolity (np. natrolit) czy mikroklin. Od zeolitów odróżnia go często pokrój i brak charakterystycznej budowy włóknistej dla wielu z nich. Od skaleni (np. mikroklinu) różni się pojedynczą, doskonałą łupliwością (skalenie mają dwie) i mniejszą twardością. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj cienkotabliczkowe lub listewkowe, wykazujące pseudoheksagonalny zarys. Często tworzą wachlarzowate, promieniste lub sferolityczne agregaty. Rzadziej spotykane są pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy.

Środowisko występowania

## Geneza Delhayelit jest minerałem pochodzenia wulkanicznego. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji magmy alkalicznej, krystalizując w pęcherzach i pustkach w lawach fonolitowych i nefelinitowych. Jest produktem działalności hydrotermalnej związanej z wulkanizmem. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami alkalicznymi. Typowe minerały towarzyszące to nefelin, leucyt, augit, melilit, kalsilit, gotzenit i aftitalit (siarczan). ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska dla tego minerału znajdują się w Demokratycznej Republice Konga, w wulkanach Nyiragongo i Nyamuragira (prowincja Kiwu Północne) - jest to lokalizacja typowa. Znany jest również z kompleksu wulkanicznego Weilsberg w górach Eifel w Niemczech oraz z Chibin na Półwyspie Kolskim w Rosji.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, promieniste agregaty. Ważna jest czystość i przezroczystość kryształów oraz brak uszkodzeń mechanicznych. Kontrastujące podłoże (matryca skalna) również podnosi atrakcyjność okazu. Wielkość agregatów jest istotna, a okazy z kryształami przekraczającymi kilka milimetrów są rzadkie. ## Popularne stanowiska Najlepsze jakościowo okazy, uznawane za klasyczne, pochodzą z lokalizacji typowej w Demokratycznej Republice Konga (wulkany Nyiragongo i Nyamuragira). Materiał z gór Eifel w Niemczech jest również poszukiwany przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach tego regionu.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy delhayelitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Dopuszczalne jest krótkie płukanie w wodzie destylowanej, a następnie dokładne osuszenie. Ze względu na doskonałą łupliwość, należy unikać myjek ultradźwiękowych i czyszczenia mechanicznego. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą reagować ze złożonym składem minerału. Delhayelit jest kruchy, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami i upadkiem. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Okazy najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby uniknąć zarysowań i uszkodzeń mechanicznych. Chronić przed kurzem i wilgocią. Nie wymaga specjalnej ochrony przed światłem.