Dekatriasartorite

Wzór chemiczny: Tl<sup>1+</sup>Pb<sup>2+</sup><sub>58</sub>As<sup>3+</sup><sub>97</sub>S<sup>2-</sup><sub>204</sub>

Dekatriasartoryt to bardzo rzadki, ołowiano-szary siarczek ołowiu, arsenu i talu, tworzący drobne, igiełkowe kryształy.

## Charakterystyka Dekatriasartoryt jest bardzo rzadkim minerałem z grupy siarkosoli, chemicznie klasyfikowanym jako złożony siarczek ołowiu, arsenu i talu. Występuje w formie bardzo małych, igiełkowych lub włoskowych kryształów, które mogą tworzyć splątane skupienia. Jego barwa jest ołowiano-szara, a ze względu na niewielki rozmiar kryształów, szczegółowe cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez użycia mikroskopu. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się metalicznym połyskiem. Jego kryształy są nieprzezroczyste. Ze względu na ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary próbek, pełne dane dotyczące właściwości fizycznych, takich jak twardość czy gęstość, nie zostały jeszcze w pełni zbadane i opublikowane. ## Barwy i odmiany Dekatriasartoryt występuje w jednolitym, ołowiano-szarym kolorze. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od greckich słów "deka" (dziesięć), "tria" (trzy) i "sartor", nawiązując do jego związku strukturalnego i chemicznego z sartorytem oraz jego parametrami krystalograficznymi. Został on formalnie opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2008 roku. ## Zastosowania Dekatriasartoryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, będąc obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych instytucji badawczych i kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Połysk
Metallic
Rysa
Black
Łupliwość
Perfect on {010}
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja dekatriasartorytu jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod laboratoryjnych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) i mikroanaliza chemiczna (EDS/WDS). Wizualne rozpoznanie w terenie lub nawet w kolekcji jest niemożliwe ze względu na jego wygląd, który jest niemal identyczny z wieloma innymi siarkosolami z Lengenbach. ## Odróżnianie od podobnych Minerał ten jest praktycznie nieodróżnialny wizualnie od innych rzadkich siarkosoli ołowiu i arsenu występujących w tej samej lokalizacji, takich jak sartoryt, dufrénoysyt, baumhaueryt czy rathyt. Pewne rozróżnienie wymaga specjalistycznej analizy chemicznej i strukturalnej. ## Formy kryształów Dekatriasartoryt tworzy bardzo drobne, wydłużone, igiełkowe kryształy, często o przekroju pręcikowym. Kryształy te rzadko przekraczają ułamki milimetra długości i mogą występować jako pojedyncze igły lub tworzyć splątane, wełniste skupienia na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Dekatriasartoryt powstaje w wyniku procesów hydrotermalnych w złożach kruszcowych osadzonych w skałach metamorficznych, jakimi są dolomityczne marmury. Jego tworzenie jest związane z obecnością roztworów bogatych w ołów, arsen, tal i siarkę. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych, często równie rzadkich siarkosoli. Najczęściej współwystępuje z realgarem, sartorytem, dufrénoysytem, baumhauerytem, rathytem oraz tennantytem. Minerały te krystalizują na podłożu z białego, cukrowego dolomitu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania dekatriasartorytu na świecie jest kamieniołom Lengenbach w dolinie Binn (Binnatal) w kantonie Valais w Szwajcarii. Jest to lokalizacja typowa dla tego minerału.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu dekatriasartorytu jest oceniana przede wszystkim na podstawie bogactwa i ilości kryształów na matrycy, a nie ich indywidualnego rozmiaru, który jest zawsze mikroskopijny. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie widocznymi, choć drobnymi, skupieniami igiełkowych kryształów, dobrze skontrastowanymi z białą matrycą dolomitową. Ważna jest również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami z tej lokalizacji. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów dekatriasartorytu jest kamieniołom Lengenbach w Szwajcarii. Jest to jedno z najsłynniejszych na świecie stanowisk rzadkich siarkosoli, a okazy stamtąd są wysoko cenione przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach systematycznych i mikromontażach.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną delikatność i rzadkość, okazy dekatriasartorytu nie powinny być czyszczone mechanicznie ani chemicznie. Wszelkie zanieczyszczenia najlepiej usuwać za pomocą sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) lub pozostawić w stanie nienaruszonym. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, ultradźwiękami oraz nagłymi zmianami temperatury. Minerał jest bardzo kruchy i wrażliwy na utlenianie. Nie należy go dotykać gołymi rękami. ## Przechowywanie Okazy powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w zamkniętych, szczelnych pojemnikach (typu "micromount"), z dala od światła, wilgoci i zanieczyszczeń. Najlepiej przechowywać je w oryginalnej skale macierzystej, aby zminimalizować ryzyko uszkodzenia.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej