Deerite
Wzór chemiczny: Fe<sup>2+</sup><sub>6</sub>Fe<sup>3+</sup><sub>3</sub>(Si<sub>6</sub>O<sub>17</sub>)O<sub>3</sub>(OH)<sub>5</sub>
Rzadki krzemian żelaza o czarnej barwie, tworzący igiełkowe lub włókniste kryształy w skałach metamorficznych.
Opis
## Charakterystyka Deerite to złożony krzemian żelaza, należący do grupy inokrzemianów. Tworzy charakterystyczne, smukłe, pryzmatyczne lub igiełkowe kryształy, które często występują w postaci splątanych, włóknistych lub filcowatych skupień. Minerał jest nieprzezroczysty i ma czarną barwę oraz połysk od szklistego do niemal metalicznego na świeżych powierzchniach. ## Właściwości fizyczne Deerite jest stosunkowo twardym minerałem, osiągając około 6 w skali Mohsa. Jego gęstość jest znaczna i wynosi od 3,8 do 3,9 g/cm³, co jest typowe dla minerałów bogatych w żelazo. Rysa ma barwę od ciemnozielonej do czarnej. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest jednorodny pod względem barwy i występuje wyłącznie w kolorze czarnym. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Deerite został po raz pierwszy opisany w 1964 roku. Jego nazwa honoruje Williama Alexandra Deera (1910-2009), wybitnego brytyjskiego petrologa i autora fundamentalnej pracy "Rock-Forming Minerals". Odkrycia dokonano na materiale pochodzącym z Laytonville Quarry w hrabstwie Mendocino w Kalifornii, USA, które jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i występowanie w postaci niewielkich kryształów, deerite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi natomiast obiekt zainteresowania naukowego oraz jest ceniony przez zaawansowanych kolekcjonerów minerałów i specjalistów w dziedzinie petrologii metamorficznej.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami do identyfikacji deerite są jego czarna barwa, igiełkowy lub włóknisty pokrój kryształów oraz wysoka twardość (ok. 6). Najważniejszym wskaźnikiem jest jednak jego środowisko występowania - skały metamorficzne facji łupków glaukofanowych (niebieskich). ## Odróżnianie od podobnych Deerite bywa mylony z innymi czarnymi, igiełkowymi minerałami występującymi w podobnych skałach, takimi jak hornblenda, turmalin (odmiana schorl) czy egiryn. Od hornblendy różni się kątami łupliwości. Turmalin krystalizuje w układzie trygonalnym i często wykazuje prążkowanie na ścianach słupów. Egiryn może mieć podobny wygląd, ale często różni się paragenezą mineralną. Pewna identyfikacja najczęściej wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Deerite tworzy wydłużone, smukłe kryształy o pokroju pryzmatycznym do igiełkowego. Zazwyczaj występują one w postaci promienistych, splątanych lub filcowatych agregatów, rzadziej jako pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy w masie skalnej.
Środowisko geologiczne
## Geneza Deerite jest minerałem charakterystycznym dla skał, które przeszły metamorfizm w warunkach wysokiego ciśnienia i stosunkowo niskiej temperatury. Powstaje w bogatych w żelazo osadach krzemionkowych (metaczertach) i łupkach żelazistych w obrębie facji łupków glaukofanowych (niebieskich). ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami wysokociśnieniowymi, takimi jak howieit, zussmanit, glaukofan, riebeckit, crossyt, egiryn, grunerit, kwarc i magnetyt. ## Lokalizacje Najważniejsze i najbardziej znane stanowiska deerite znajdują się w obrębie Formacji Franciszkańskiej w Kalifornii, USA, zwłaszcza w lokalizacji typowej - kamieniołomie Laytonville. Występuje również w Alpach Zachodnich (Włochy), na wyspie Sifnos (Grecja), w Japonii oraz na Nowej Kaledonii.
Rzadkość
Rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z wyraźnie wykształconymi, ostrymi i błyszczącymi kryształami deerite, a nie tylko w postaci splątanych włókien. Wysoko oceniane są próbki, w których czarne igły deerite kontrastują z innymi minerałami asocjującymi, na przykład z niebieskim glaukofanem. Rozmiar kryształów i bogactwo ich występowania na matrycy skalnej również znacząco podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych na świecie okazów deerite uważa się stanowiska w Kalifornii, USA, szczególnie w hrabstwie Mendocino. Okazy z tej lokalizacji stanowią wzorzec dla tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy deerite należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka i wody destylowanej do usunięcia kurzu i luźnych zanieczyszczeń. Ze względu na możliwą kruchość i włóknistą naturę skupień, odradza się stosowanie myjek ultradźwiękowych i czyszczenia mechanicznego. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z silnymi kwasami, które mogą reagować z żelazem w strukturze minerału. Okazy, zwłaszcza te o budowie włóknistej, są wrażliwe na uderzenia i wstrząsy, dlatego wymagają delikatnego obchodzenia się. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy deerite najlepiej przechowywać w zamkniętych pudełkach lub gablotach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać umieszczania na nich cięższych przedmiotów.