Deanesmithite
Wzór chemiczny: Hg<sup>1+</sup><sub>2</sub>Hg<sup>2+</sup><sub>3</sub>S<sup>2-</sup><sub>2</sub>OCr<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>
Deanesmithite to ekstremalnie rzadki chromian-siarczek-tlenek rtęci, wyróżniający się skomplikowanym składem i występowaniem tylko w jednej lokalizacji na świecie.
Opis
## Charakterystyka Deanesmithite jest minerałem o barwie od ciemnoczerwonobrązowej do czarnej. Występuje w postaci bardzo małych, anhedralnych (nieforemnych) lub subhedralnych ziaren, zwykle o wielkości poniżej 0,1 mm, a także jako naloty na innych minerałach. Ze względu na mikroskopijny rozmiar jego cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez powiększenia. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się bardzo dużą gęstością, wynoszącą 9,11 g/cm³, co jest typowe dla minerałów rtęci. Jego twardość w skali Mohsa jest niska, szacowana na 2-2,5. Posiada połysk diamentowy do submetalicznego. Jest nieprzezroczysty, ale jego bardzo cienkie odłamki mogą przeświecać na głęboki, czerwony kolor. Rysa deanesmithitu ma barwę czerwonopomarańczową. ## Barwy i odmiany Podstawową i jedyną znaną barwą minerału jest ciemna czerwień przechodząca w brąz i czerń. Nie wyróżniono żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Deanesmithite został uznany za nowy minerał w 1993 roku. Jego nazwa upamiętnia Deane'a K. Smitha (1926–2003), profesora mineralogii na Pennsylvania State University, w uznaniu jego wkładu w krystalografię i mineralogię, w tym pracę nad bazą danych dyfrakcji proszkowej (ICDD Powder Diffraction File). ## Zastosowania Z uwagi na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, deanesmithite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest ceniony przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami kluczowymi do identyfikacji deanesmithitu są jego ekstremalnie wysoka gęstość, czerwonopomarańczowa rysa, ciemna barwa i diamentowy połysk. Jednak najważniejszym wskaźnikiem jest jego pochodzenie z jedynej znanej lokalizacji na świecie oraz współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami rtęci. ## Odróżnianie od podobnych Deanesmithite może być mylony z cynobrem, z którym współwystępuje. Cynober ma jednak znacznie niższą gęstość (ok. 8,1 g/cm³) i charakterystyczną, szkarłatnoczerwoną rysę. Innym podobnym minerałem z tej samej lokalizacji jest wattersyt, który również zawiera chrom i rtęć, ale jest czarny i ma żółtobrązową rysę. Pewna identyfikacja jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych (np. EDS, XRD). ## Formy kryształów Minerał ten nie tworzy dobrze wykształconych kryształów. Obserwowany jest w formie mikroskopijnych, nieregularnych ziaren oraz cienkich powłok na powierzchni innych minerałów, głównie cynobru.
Środowisko geologiczne
## Geneza Deanesmithite powstaje w strefie utleniania hydrotermalnych złóż rtęci typu "hot-spring" (gorących źródeł). Jest minerałem wtórnym, formującym się w warunkach bardzo niskiej temperatury. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych, często również rzadkich, minerałów rtęci. Najczęściej są to: cynober, korderoit, kenhsuit, perroudyit, rtęć rodzima, wattersyt, deweyldavidsyt i mozesyt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania deanesmithitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia McDermitt (znana też jako Cordero Mine) w hrabstwie Humboldt w stanie Nevada, USA.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Ponieważ deanesmithite występuje wyłącznie w postaci mikroskopijnych ziaren i nalotów, o wartości kolekcjonerskiej okazu decyduje przede wszystkim bogactwo występowania minerału (ilość i "widoczność" ziaren na matrycy skalnej) oraz estetyka towarzyszących mu minerałów, np. dobrze wykształconego cynobru. Każdy okaz z wyraźnie widocznymi, nawet pod mikroskopem, ziarnami deanesmithitu jest uważany za bardzo wartościowy. ## Popularne stanowiska Najcenniejsze i jedyne dostępne okazy pochodzą z kopalni McDermitt w Nevadzie, USA. Jest to jedyne źródło tego minerału na świecie.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy deanesmithitu są niezwykle delikatne i toksyczne. Zdecydowanie odradza się czyszczenie na mokro. W razie absolutnej konieczności, kurz można usunąć bardzo ostrożnie za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. Najbezpieczniej jest pozostawić okaz bez czyszczenia. ## Czego unikać **Minerał jest silnie toksyczny ze względu na wysoką zawartość rtęci.** Należy unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. Po każdym kontakcie z okazem należy dokładnie umyć ręce. Nie wolno go podgrzewać ani poddawać działaniu jakichkolwiek chemikaliów. Należy chronić go przed wilgocią i skrajnymi temperaturami. ## Przechowywanie Deanesmithite musi być przechowywany w szczelnym, zamkniętym pojemniku (np. typu "membrane box"), z wyraźną etykietą ostrzegającą o toksyczności. Należy trzymać go z dala od dzieci, zwierząt domowych oraz żywności. Powinien być izolowany od innych minerałów w kolekcji, aby zapobiec ich potencjalnemu zanieczyszczeniu.