Dachiardite-Na
Wzór chemiczny: Na<sub>4</sub>(Si<sub>20</sub>Al<sub>4</sub>)O<sub>48</sub>·13H<sub>2</sub>O
Dachiardyt-Na to minerał z grupy zeolitów, tworzący charakterystyczne igiełkowe kryształy, często zebrane w promieniste, kuliste agregaty.
Opis
## Charakterystyka Dachiardyt-Na jest uwodnionym glinokrzemianem sodu, należącym do grupy zeolitów. Typowe okazy składają się z cienkich, igiełkowych lub włosowatych kryształów, które często tworzą promieniste skupienia przypominające kule lub wachlarze. Kryształy bywają też pryzmatyczne. Jego wygląd jest delikatny, a skupienia mogą osiągać kilka centymetrów średnicy. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości 4-4.5 w skali Mohsa. Ma połysk szklisty, a na powierzchniach łupliwości perłowy. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość wynosi około 2.14-2.21 g/cm³, co czyni go lekkim minerałem. ## Barwy i odmiany Dachiardyt-Na jest najczęściej bezbarwny lub biały. Może przybierać również odcienie różowawe lub żółtawe. Nie wyróżnia się odmian handlowych, a klasyfikacja opiera się na dominującym kationie (w tym przypadku sodzie, Na). ## Historia i nazwa Nazwa "dachiardyt" została nadana w 1906 roku na cześć Antonio D'Achiardi (1839-1902), włoskiego profesora mineralogii z Uniwersytetu w Pizie. Przyrostek "-Na" dodano w 1997 roku po redefinicji grupy dachiardytu przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA), aby odróżnić go od wariantu wapniowego (Dachiardyt-Ca). ## Zastosowania Ze względu na rzadkość występowania w dużych ilościach, dachiardyt-Na nie ma zastosowań przemysłowych. Jest natomiast cenionym minerałem kolekcjonerskim.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą rozpoznawczą są formy występowania - promieniste agregaty igiełkowych kryształów, często w formie kul. Występowanie w pustkach skał wulkanicznych lub pegmatytach w towarzystwie innych zeolitów jest silną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi zeolitami o pokroju igiełkowym, jak mordenit czy natrolit. Mordenit częściej tworzy skupienia podobne do waty, a jego kryształy są zazwyczaj cieńsze i bardziej splątane. Natrolit ma kryształy o kwadratowym przekroju. Ostateczne odróżnienie od bardzo podobnego dachiardytu-Ca wymaga analizy chemicznej. ## Formy kryształów Tworzy wydłużone, pryzmatyczne lub igiełkowe kryształy, często zakończone spiczasto. Najbardziej charakterystyczne są agregaty promieniste, sferulityczne ("śnieżki") oraz wachlarzowate.
Środowisko geologiczne
## Geneza Powstaje w warunkach niskotemperaturowej działalności hydrotermalnej. Wypełnia pęcherze pogazowe i szczeliny w skałach wulkanicznych, takich jak andezyty i bazalty. Spotykany jest również w miarolitycznych pustkach w pegmatytach granitowych oraz w żyłach typu alpejskiego. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami zeolitowymi, takimi jak mordenit, ferrieryt, klinoptylolit, stilbit, a także z kwarcem (chalcedonem), kalcytem i opalem. ## Lokalizacje Znaczące stanowiska dachiardytu-Na znajdują się w Austrii (Tanzenberg tunnel, Styria - lokalizacja typowa), we Włoszech (Dolina Fassa, Trydent-Górna Adyga), w USA (Cape Lookout, Oregon) oraz w Australii (Flinders, Victoria), skąd pochodzą słynne kuliste agregaty.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, kulistymi lub wachlarzowatymi agregatami o wyraźnym połysku. Ważny jest brak uszkodzeń delikatnych kryształów oraz estetyczne umiejscowienie na matrycy skalnej. Okazy bezbarwne i białe są standardem, a delikatne różowe zabarwienie podnosi atrakcyjność. ## Popularne stanowiska Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów są "śnieżki" dachiardytu z Flinders w Australii. Klasyczne okazy pochodzą również z włoskich i austriackich Alp.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka i wody destylowanej. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić delikatne kryształy. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może spowodować jego odwodnienie i zniszczenie struktury. Należy unikać kontaktu z kwasami i silnymi detergentami. Jest kruchy i podatny na uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Najlepiej przechowywać go w zamkniętych pudełkach lub gablotach, chroniąc przed kurzem i wstrząsami. Nie wymaga specjalnej ochrony przed światłem, ale należy unikać skrajnych warunków.