Cylindrite
Wzór chemiczny: FePb₃Sn₄Sb₂S₁₄
Cylindryt to rzadki minerał siarczkowy, wyróżniający się unikalną formą kryształów, które wyglądają jak zwinięte w rurki lub cylindry blaszki.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2.5
- Połysk
- Metallic
- Rysa
- Black
- Gęstość
- 5.43
- Łupliwość
- On {100}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Opaque
- Układ krystaliczny
- Triclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną cylindrytu jest jego unikalna forma w postaci cylindrycznych lub rurkowatych agregatów. Żaden inny minerał nie tworzy regularnie takich struktur. Dodatkowymi wskazówkami są metaliczny połysk, wysoka gęstość, niska twardość (około 2.5 w skali Mohsa) oraz czarna rysa. ## Odróżnianie od podobnych Cylindryt bywa mylony z innymi siarczosolami z tej samej grupy, takimi jak franckeit czy incait, które również mogą tworzyć podobne, choć zazwyczaj mniej doskonałe, zwinięte formy. Franckeit często ma bardziej płaskie, mniej cylindryczne blaszki. Dokładne rozróżnienie w obrębie tej grupy minerałów często wymaga analiz chemicznych. Od stibnitu, który również tworzy podłużne kryształy, odróżnia go brak wyraźnej podłużnej łupliwości i cylindryczny przekrój. ## Formy kryształów Cylindryt nie tworzy klasycznych, płaskościannych kryształów. Występuje w formie cylindrycznych lub rurkowatych agregatów, które są w rzeczywistości zwiniętymi w rulon blaszkami. Średnica tych cylindrów rzadko przekracza kilka milimetrów, a ich długość może dochodzić do kilku centymetrów. Często występują jako splątane lub promieniste skupienia.
Środowisko występowania
## Geneza Cylindryt jest minerałem hydrotermalnym, tworzącym się w żyłach kruszcowych w stosunkowo niskich i średnich temperaturach. Jego powstawanie jest związane z krystalizacją ze złożonych roztworów bogatych w ołów, cynę, antymon, żelazo i siarkę. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi siarczkami i siarczosolami, takimi jak stannit, franckeit, incait, jamesonit, cynober, piryt, markasyt, sfaleryt oraz kwarc. Często tworzy przerosty z innymi minerałami z grupy cylindrytu. ## Lokalizacje Najważniejsze i najbardziej znane na świecie złoża, z których pochodzą najlepsze okazy kolekcjonerskie, znajdują się w Boliwii, szczególnie w rejonie Oruro (kopalnie Santa Cruz, Trinacria) i Potosí. Jest to klasyczna lokalizacja dla tego minerału. Występowanie odnotowano również w niewielkich ilościach w Rosji (Syberia) i USA.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najwyżej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, wyraźnymi i nieuszkodzonymi cylindrami. Idealny okaz powinien pokazywać ostre, niezgniecione "rurki" o dobrym metalicznym połysku, najlepiej kontrastujące z otaczającą skałą macierzystą (matrycą). Duże, bogate skupienia wielu cylindrów lub okazy z wyjątkowo długimi i smukłymi formami osiągają najwyższe ceny. Ważna jest również estetyka całej kompozycji. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane okazy pochodzą z historycznych lokalizacji w Boliwii, zwłaszcza z kopalni w okolicach Poopó w departamencie Oruro. Okazy z tych miejsc są uważane za światowy standard dla cylindrytu.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy cylindrytu są bardzo delikatne i miękkie. Do usuwania kurzu należy używać wyłącznie miękkiego pędzelka lub ostrożnego strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Należy unikać czyszczenia na mokro, a zwłaszcza używania ultradźwięków, które mogą zniszczyć delikatne struktury. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na chemikalia, w tym kwasy i zasady. Należy chronić go przed zarysowaniem, uderzeniami i upadkami, ponieważ jest kruchy i miękki. Długotrwała ekspozycja na wilgoć może prowadzić do powolnego utleniania i matowienia powierzchni. ## Przechowywanie Najlepiej przechowywać okazy w osobnych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby zapobiec otarciom i uszkodzeniom mechanicznym. Nie należy umieszczać go w jednym pojemniku z twardszymi minerałami. Ekspozycja powinna odbywać się w zamkniętej gablocie, chroniącej przed kurzem i uszkodzeniami.